ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΤΟΥΛΑΣ

Ενδείξεις αντισυνταγματικότητας του Ν. ३८38/10

2011-06-05T09:19:00.000-07:00

Στο εσωτερικό του έθνους-κράτους η ταύτιση του πολιτικού σώματος με τον λαό συνιστά θεμελιώδη αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος। Τόσο η μαξιμαλιστική πολυπολιτισμικότητα όσο και η άκριτη απόδοση δικαιώματος ψήφου σε αλλοδαπούς πολίτες λειτουργεί κατά τρόπο αντισυνταγματικό και αντιδημοκρατικό, καθώς υπονομεύει θεμελιώδεις παραδοχές της δημοκρατίας και του κοινωνικού κράτους, ενώ αναιρεί την ίδια την έννοια του λαού ως θεμελίου της πολιτικής κυριαρχίας.[1] Ο Δημήτρης Τσάτσος αναφέρει χαρακτηριστικά για την
αντισυνταγματικότητα της απόδοσης δικαιώματος ψήφου στους αλλοδαπούς μετανάστες: «Αντίθετα, εμείς πιστεύουμε πως το Σύνταγμα και αυτό το δικαίωμα το επεφύλαξε μόνο στους Έλληνες πολίτες. […] Η αναγνώριση τέτοιων δικαιωμάτων στους αλλοδαπούς προϋποθέτει συνταγματική μεταβολή. Τελικά η συνταγματική μεταβολή που θα ήταν αναγκαία για την αναγνώριση ενός τέτοιου δικαιώματος για τους αλλοδαπούς δεν συντελέσθηκε».[2]

Το άρθρο 29, παρ.1 του Συντάγματος απονέμει το δικαίωμα ίδρυσης και συμμετοχής σε πολιτικά κόμματα μόνον σε Έλληνες πολίτες, οι οποίοι διαθέτουν το δικαίωμα του εκλέγειν. Είναι, επομένως, σαφές ότι «δεν είναι νοητό να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας η συμμετοχή στην άσκηση της κρατικής εξουσίας υπηκόων ενός αλλοδαπού κράτους, δηλαδή ατόμων που υπόκεινται σε μια άλλη εξουσία από εκείνη που συνδιαμορφώνουν με τη συμμετοχή τους σε πολιτικά κόμματα της ξένης προς αυτούς χώρας».[3]

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο άξια μνείας είναι η απόφαση του Ομοσπονδιακού Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας το 1994, βάσει της οποίας το δικαίωμα του εκλέγειν σε όλα τα επίπεδα λήψης αποφάσεων αποτελεί αποκλειστικό δικαίωμα των πολιτών. Αντίστοιχες αποφάσεις έχουν ληφθεί και στην Αυστρία, την Γαλλία και την Ιταλία. Το δικαίωμα του εκλέγειν, άλλωστε, συνιστά αποκλειστικό δικαίωμα των πολιτών των κρατών στα περισσότερα, δεκατρία (13) τον αριθμό, κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης: στην Αυστρία, στην Βουλγαρία, στην Γαλλία, στην Γερμανία, στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στην Κύπρο, στην Λετονία, στην Λιθουανία, στην Μάλτα, στην Ουγγαρία, στην Πολωνία, και την Ρουμανία.[4] Στα υπόλοιπα κράτη το δικαίωμα του εκλέγειν δεν ισχύει κατά τρόπο ταυτόσημο σε όλα τα κράτη, αλλά παρατηρούνται σημαντικές αποκλίσεις ως προς την εφαρμογή του δικαιώματος αυτού, καθώς ισχύουν διαφορετικές νομοθετικές ρυθμίσεις. Οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν το δικαίωμα συμμετοχής στις τοπικές εκλογές και στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όχι όμως στις εθνικές εκλογές.[5] Εδώ εξετάζουμε τις διατάξεις που αφορούν στη συμμετοχή αλλοδαπών, οι οποίοι δεν είναι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αναλυτικά ισχύουν τα εξής:

α. Σε ένα (1) κράτος, το Ηνωμένο Βασίλειο, ισχύει το δικαίωμα του εκλέγειν για αλλοδαπούς, οι οποίοι δεν είναι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι όμως μέλη της Βρετανικής Κοινοπολιτείας, με περιορισμούς ως προς το διάστημα νόμιμης παραμονής στην επικράτεια του κράτους.

β1. Σε δύο (2) κράτη, την Ισπανία και την Πορτογαλία, ισχύει το δικαίωμα του εκλέγειν με βάση την αρχή της αμοιβαιότητας για αλλοδαπούς, οι οποίοι δεν είναι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι πολίτες με ιδιαίτερους ιστορικούς και πολιτιστικούς δεσμούς με τα δύο ανωτέρω κράτη (Ισπανία, Πορτογαλία).[6]

β2. Σε ένα (1) κράτος, την Τσεχία, ισχύει το δικαίωμα του εκλέγειν με βάση την αρχή της αμοιβαιότητας για αλλοδαπούς, οι οποίοι δεν είναι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι πολίτες κράτους, με το οποίο έχει συνομολογηθεί σχετική συμφωνία.[7]

δ. Σε επτά (7) κράτη, το Βέλγιο, την Δανία, την Εσθονία, την Ολλανδία, τη Σλοβακία, τη Σουηδία και τη Φιλανδία, ισχύει το δικαίωμα του εκλέγειν για αλλοδαπούς, οι οποίοι δεν είναι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με περιορισμούς ως προς το διάστημα νόμιμης παραμονής στην επικράτεια του κράτους.

ε. Σε τρία (3) κράτη, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και τη Σλοβενία, ισχύει το δικαίωμα του εκλέγειν για αλλοδαπούς, οι οποίοι δεν είναι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς περιορισμούς ως προς το διάστημα νόμιμης παραμονής στην επικράτεια του κράτους.

Επομένως, μόνον σε τρία (3) κράτη από τα είκοσι επτά (27) της Ευρωπαϊκής Ένωσης ισχύει χωρίς περιορισμούς το δικαίωμα του εκλέγειν, ποσοστό ιδιαίτερα χαμηλό.

[1] Τα κράτη-έθνη θεμελιώνονται τόσο στη συμμετοχική τους διάσταση, η οποία αφορά στους πολίτες τους, όσο και στην δυνατότητα εξαίρεσης ορισμένων ατόμων, εδώ των αλλοδαπών μεταναστών, από την πολιτική κοινότητα. Βλ. Ch. Joppke, Immigration and the Nation-State, ό.π., 2. Άλλοι μελετητές επεκτείνουν την αποκλειστικότητα των πολιτών και επί των κοινωνικών δικαιωμάτων. Βλ. T.H. Marshall, Class, Citizenship and Social Development, New York: Anchor Books, 1965, 72.

[2] Βλ. Δ. Τσάτσος, Συνταγματικό δίκαιο, τ. Γ΄: Θεμελιώδη δικαιώματα Ι. Γενικό μέρος, Αθήνα-Κομοτηνή: Σάκκουλας, 1988, 164-5.

[3] Βλ. Γ.Ζ. Δρόσος, Η νομική θέση των πολιτικών κομμάτων στην Ελλάδα, Αθήνα-Κομοτηνή: Σάκκουλας,1982, 164.

[4] Βλ. Α. Τριανταφυλλίδου & Ρ. Γρώπα (επιμ.), Η μετανάστευση στην Ενωμένη Ευρώπη, μτφρ. Γ. Χριστίδης, Αθήνα: Κριτική, 2009, 527.

[5] Το δικαίωμα αυτό ισχύει βάσει της Οδηγίας 94/80 ΕΚ.

[6] Στην Ισπανία ισχύουν διμερείς συμφωνίες αμοιβαιότητας με την Αργεντινή (1988), την Ουρουγουάη (1992) και την Χιλή (1990), ενώ αντίστοιχες προκαταρκτικές συμφωνίες έχουν συνομολογηθεί με την Βενεζουέλα και την Κολομβία. Στην Πορτογαλία ισχύουν διμερείς συμφωνίες αμοιβαιότητας με την Βραζιλία, παλαιά πορτογαλική αποικία, καθώς και με την Αργεντική, την Βενεζουέλα, την Ουρουγουάη και την Χιλή.

[7] Έως τώρα (2011) δεν έχει υπογραφεί κάποια σχετική συμφωνία με κράτος, μη-μέλος της ΕΕ.

Ο νομικός ξενοφιλικός ακτιβισμός του Καμίνη

2010-11-11T10:22:00.000-08:00

Ο νομικός ξενοφιλικός ακτιβισμός του Καμίνη

Οι τοποθετήσεις του Καμίνη ως Συνηγόρου του Πολίτη πολλές φορές χαρακτηρίζονταν από μία ιδιότυπη αίσθηση νομικού ακτιβισμού, καταδεικνύοντας μία στρατευμένη ιδεολογική τοποθέτηση. Θέσεις αυτού του τύπου, χαρακτηριστικές μίας ακραίας ιδεολογικής προσέγγισης, ερχόντουσαν σε αντθεση με τα καθήκοντα του. Οι παρεμβάσεις αυτές ήταν συχνές.

Το 2008 επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας ο Καμίνης γνωμοδότησε κατά της απομάκρυνσης του παράνομου οικισμού των λαθρομεταναστών στην Πάτρα, ο οποίος είχε προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στους πολίτες.
Η χωρική διάσταση της κρατικής υπόστασης και η εδαφική αναφορά της έννοιας της εθνικής κυριαρχίας δεν αναιρέθηκαν κατ’ ανάγκη από την ανάδυση υπερεθνικών οργανισμών, ιδίως όσον αφορά σε θέματα απόδοσης υπηκοότητας και ελέγχου των μεταναστευτικών ροών προς την επικράτεια ενός κράτους. Η Σύμβαση της Χάγης (1930) κατοχυρώνει το αποκλειστικό δικαίωμα του κράτους ως προς την απονομή και την αφαίρεση της υπηκοότητας.

Η Σύμβαση για το Καθεστώς των Προσφύγων (Convention Relating to the Status of Refugees) του 1951, η οποία διακηρύσσει ότι το δικαίωμα ενός προσώπου να εγκαταλείπει την χώρα του συνιστά καθολικό δικαίωμα, δεν θεμελιώνει αντίστοιχο δικαίωμα εισόδου σε μία άλλη χώρα, καθώς άλλωστε μία τέτοια διάταξη θα συνιστούσε κατάλυση της έννοιας της κρατικής κυριαρχίας.[1]

Η συνάρθρωση της έννοιας της κυριαρχίας και της έννοιας της εδαφικότητας είναι εγγενής και αυτονόητη στο κράτος. Στο Σχέδιο Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης καθίσταται σαφές ότι το έθνος-κράτος δεν αναιρείται ως ιδεολογική και νομική έννοια, αλλά συνυπάρχει λειτουργικά με την διαμορφούμενη ευρωπαϊκή συνομοσπονδία.[2]

Η έννοια της ιθαγένειας παραμένει αναλλοίωτη στην ουσία της και η απόδοσή της εξακολουθεί να υπάγεται στην κυριαρχική αρμοδιότητα του έθνους-κράτους. Η θέσπιση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας δεν περιορίζει την ταύτιση της εθνικής κυριαρχίας με την ιθαγένεια, καθώς διευκρινίζεται ότι «η ιθαγένεια της Ένωσης προστίθεται στην εθνική ιθαγένεια και δεν την αντικαθιστά».[3]

Σε κάθε περίπτωση η ίδια η έννοια ενός παγκοσμιοποιημένου, διεθνούς δικαίου είναι πλασματική, καθώς σε διεθνές επίπεδο το δίκαιο προκύπτει ως συνέπεια του ρυθμιστικού και διακανονιστικού ανταγωνισμού ανάμεσα στις επιμέρους εθνικές προσεγγίσεις των εθνών-κρατών.[4] Ακόμη και η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (1948) δεν αποτελεί κατ’ ουσίαν διεθνή συμφωνία. Το διεθνές εθιμικό δίκαιο δεν ενέχει κανονιστική ισχύ ούτε στο εσωτερικό του έθνους-κράτους ούτε σε διακρατικό επίπεδο.[5]

Η έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως μίας υπερκρατικής και υπερεθνικής αρχής δεν είναι δυνατόν να προσληφθεί επί τη βάσει μίας αντίληψης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως καθολικοποιημένων δικαιωμάτων της υπηκοότητας, τα οποία θα εκτείνονται σε υπερεθνικό επίπεδο ή θα αναιρούν την έννοια της κυριαρχίας του κράτους ως προς την απόδοση της ιθαγένειας και τον καθορισμό της εισόδου στην εδαφική επικράτεια.[6]

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να τονιστεί ότι ένας συχνά μη αναφερόμενος κίνδυνος για την αρχή της κρατικής κυριαρχίας και της δικαιοδοσίας των κυβερνήσεων επί των αλλοδαπών μεταναστών είναι ο δικαστικός και ευρύτερα νομικός ακτιβισμός.[7] Ένα τμήμα της δικαιοσύνης, συνεπικουρούμενο από νομικούς και ομάδες ακτιβιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή από ομάδες εθνοτικής αναφοράς ήδη εγκατεστημένων σε ορισμένες χώρες μεταναστών, με πρόσχημα την εφαρμογή των κανόνων διεθνούς δικαίου και συχνά υπό την επιρροή ξενοφιλικών ιδεολογημάτων, συντελεί στον περιορισμό της δυνατότητας ελέγχου του έθνους-κράτους επί του μεταναστευτικού αποθέματος.[8] Οι κίνδυνοι του δικαστικού ακτιβισμού περιλαμβάνουν:

α. τον περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας

β. την υπονόμευση του μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου προγραμματισμού μίας συγκροτημένης μεταναστευτικής πολιτικής

γ. την παράβλεψη των εξω-εθνικών δεσμεύσεων των ομάδων πίεσης, οι οποίες διάκεινται ευνοϊκά προς τη μετανάστευση, με προφανείς συνέπειες για τα μεγέθη της εθνικής και της κοινωνιακής ασφάλειας.[9]

[1] Βλ. UNHCR (ed.), Refugee Protection: A Guide to International Refugee Law, New York 2001, 8. Το ίδιο ισχύει και για το άσυλο, η απόδοση του οποίου επαφίεται στην κυριαρχική δικαιοδοσία του κράτους.
[2] Βλ. την προσεκτική αποτίμηση στον R. Cooper, Η διάσπαση των εθνών: Τάξη και χάος στον 21ο αιώνα, μτφρ. Κ. Αμπαζής, Αθήνα: Κέδρος, 2005.
[3] Βλ. Π.Κ. Ιωακειμίδης & Γ. Κασιμάτης (επιμ.), Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, Αθήνα: Σάκκουλας, 2003, 30.
[4] Βλ. D. Charny, ‘Competition among Jurisdictions in Formulating Corporate Law Rules: An American Perspective on the “Race to the Bottom” in the Europe Communities’, Harvard International Law Journal 32:2 (1991), 423-56∙ J. Trachtman, ‘International Regulatory Competition, Externalization, and Jurisdiction’, Harvard International Law Journal 34:1 (1993), 47-104.
[5] Για μία διαφορετική προσέγγιση βλ. W.M. Reisman, ‘Sovereignity and Human Rights in Contemporary International Law’, American Journal of International Law 84:4 (10/1990), 866-76.
[6] Αυτή είναι η προσέγγιση λ.χ. του Rainer Bauböck, Transnational Citizenship: Membership and Rights in International Migration, Aldershot: Edward Elgar, 1994. Βλ. του ιδίου, ‘Towards a Political Theory of Migrant Transnationalism’, International Migration Review 37:3 (9/2003), 700-723. Βλ. την αντίθετη θέση του Παναγιώτη Κονδύλη στο οξύ δοκίμιό του ‘«Ανθρώπινα δικαιώματα»: εννοιολογική σύγχυση και πολιτική εκμετάλλευση’, στο Π. Κονδύλης, Από τον 20ό στον 21ο αιώνα: Τομές στην πλανητική πολιτική περί το 2000, Αθήνα: Θεμέλιο, 2000² [1998], 61-7.
[7] Βλ. την καταδίκη του δικαστικού ακτιβισμού στο M. Ignatieff, Τα ανθρώπινα δικαιώματα ως πολιτική και ως ειδωλολατρεία, μτφρ. Ε. Αστερίου, Αθήνα: Καστανιώτης, 2004.
[8] Για παραδείγματα ενός τέτοιου δικαστικού ακτιβισμού στις Ηνωμένες Πολιτείες βλ. S. Sassen, Χωρίς έλεγχο;Η εθνική κυριαρχία, η μετανάστευση και η ιδιότητα του πολίτη την εποχή της παγκοσμιοποίησης, μτφρ. Π. Παπανδρέου, Αθήνα: Μεταίχμιο, 2003, 136-8, 179-80, σημ. 7.
[9] Οι φιλομεταναστευτικές οργανώσεις των χωρών υποδοχής των μεταναστευτικών ροών ενίοτε λαμβάνουν οικονομική και πολιτική υποστήριξη από τις αρχές των χωρών προέλευσης των μεταναστευτικών ροών, με σαφείς αρνητικές επιπτώσεις στις διακρατικές σχέσεις των δύο κρατών. Για τις εξω-εθνικές αυτές δεσμεύσεις των φιλομεταναστευτικών οργανώσεων βλ. S. Sassen, Χωρίς έλεγχο;, ό.π., 180, σημ. 8.

Αρχές μίας σύγχρονης μεταναστευτικής πολιτικής

2010-09-18T04:06:00.000-07:00

O νέος νόμος για το μεταναστευτικό διακρίνεται για αρκετές αδυναμίες, ενώ μία από τις πλέον προβληματικές προβλεπόμενες διατάξεις του είναι η παραχώρηση του δικαιώματος ψήφου σε αλλοδαπούς μετανάστες, ενώ δεν έχει μέχρι στιγμής γίνει αποδεκτή η παραχώρηση αντίστοιχου δικαιώματος στους ομογενείς Έλληνες του εξωτερικού. Οφείλουμε να αξιοποιήσουμε την ευρωπαϊκή εμπειρία στο θέμα της μετανάστευσης και της ένταξης των μεταναστών, ώστε να διαμορφωθεί μια σύγχρονη και αποτελεσματική μεταναστευτική πολιτική, η οποία αφενός θα διασφαλίζει τα δικαιώματα των αλλοδαπών μεταναστών, αφετέρου θα ανταποκρίνεται στις ανησυχίες της ελληνικής κοινωνίας για την απότομη και μαζική μετανάστευση.

Η κυβέρνηση τελικά υιοθέτησε μια πρόχειρη ρύθμιση που οδηγεί στη μαζική πολιτογράφηση των πάντων, χωρίς ασφαλιστικές δικλίδες και παρακάμπτοντας τελείως την παιδεία και την εκπαίδευση ως μέσο ενσωμάτωσης. Ο νόμος που ψηφίστηκε κινείται αντίθετα προς το πνεύμα και το γράμμα ολόκληρης της σύγχρονης ευρωπαϊκής νομοθεσίας και κάθε τάσης στην ευρωπαϊκή πολιτική πραγματικότητα.1 Αποκλειστικός γνώμονας της κυβέρνησης είναι η αριθμητική λογική της ψηφοθηρικής προσέγγισης –εις βάρος των μεταναστών– και το πρόσκαιρο πολιτικό κέρδος.

Ο Ν. 3838/10 για το μεταναστευτικό συνιστά εμφανή υποχώρηση από άποψης νομοθετικών ρυθμίσεων και διαμορφώνει ένα αναχρονιστικό πλαίσιο αναφοράς της πολιτογράφησης των μεταναστών, τελεί δε σε ριζική ασυμφωνία με την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία.2 Και αυτό διότι η διαδικασία της πολιτογράφησης πραγματοποιείται με ιδιαίτερα απλουστευμένο και πρόχειρο τρόπο για τους μετανάστες της δεύτερης γενιάς και εντελώς αυτόματα για τους μετανάστες της τρίτης γενιάς.

Ο Ν. 3838/10, σε αντίθεση με την κυρίαρχη νομοθεσία στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, προβλέπει ιδιαίτερα συνοπτικές προϋποθέσεις πολιτογράφησης. Η αυτόματη απόδοση ιθαγένειας στα τέκνα των μεταναστών, η οποία πραγματοποιείται πλέον με την ελληνική νομοθεσία, δεν συμβαίνει σε καμία χώρα της Ευρώπης, πλην του Ηνωμένου Βασιλείου, όπου όμως ισχύουν πολυάριθμες πρόσθετες περιοριστικές διατάξεις.

Ο νέος μεταναστευτικός νόμος:

α) χαρακτηρίζεται από πολυάριθμες δομικές αδυναμίες·

β) τελεί σε πλήρη και ριζική ασυμφωνία με την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία όλων των ευρωπαϊκών κρατών·

γ) απηχεί αναχρονιστικές αντιλήψεις περί μαξιμαλιστικής πολυπολιτισμικότητας, ενώ ή-δη όλα τα ευρωπαϊκά κράτη ακολουθούν το εθνοτικό πρότυπο της δημιουργικής ενσωμάτωσης ή το ρεπουμπλικανικό πρότυπο της απλής ενσωμάτωσης ή προσανατολίζονται προς την κατεύθυνση αυτή, τονίζοντας τις έννοιες της εθνικότητας και της κυρίαρχης κουλτούρας (βρετανικότητα, γαλλικότητα, κυρίαρχη εθνική και ευρωπαϊκή κουλτούρα).

Οι βασικοί άξονες μιας συγκροτημένης μεταναστευτικής πολιτικής διαμορφώνονται με τη συνεργασία πολλαπλών διοικητικών υπηρεσιών και είναι δυνατόν να είναι:

α. Η ενσωμάτωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία. Η αποτελεσματική ένταξη και ομαλή ενσωμάτωση των μεταναστών λειτουργεί επ’ ωφελεία τόσο των ιδίων των μεταναστών όσο και του κράτους υποδοχής. Απαραίτητη προϋπόθεση της ενσωμάτωσης είναι η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, καθώς και η ένταξη στο ελληνικό και ευρωπαϊκό πολιτιστικό πλαίσιο. Τόσο ο μετανάστης όσο και το κράτος διαθέτουν αυτονόητες υποχρεώσεις και καθήκοντα, τα οποία θα πρέπει να εκπληρώνουν ο ένας έναντι του άλλου. Καθήκοντα του μετανάστη είναι η εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, η προσαρμογή στο πολιτιστικό πλαίσιο και στις αξίες της ελληνικής κοινωνίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Καθήκοντα του ελληνικού κράτους είναι να καθίσταται δυνατή η πρόσβαση σε στέγαση, η παροχή δημοσίων υπηρεσιών, όπως η περίθαλψη σε δημόσια νοσοκομεία, η παροχή παιδείας μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος, η επαγγελματική κατάρτιση, ώστε να διευκολύνεται η ένταξη και η δημιουργική ενσωμάτωση του μετανάστη στο κυρίαρχο εθνικό κοινωνικό πλαίσιο.

β. Ο έλεγχος των διεθνών μεταναστευτικών ροών. Η μέριμνα για την ομαλή ένταξη των νομίμως διαμενόντων στην ελληνική επικράτεια μεταναστών συνάδει και συνδέεται με την ταυτόχρονη καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και τον επαναπατρισμό των παρανόμων μεταναστών.

Η πολιτική σε αυτό τον τομέα οφείλει επίσης να λαμβάνει υπόψη της επιμέρους ποιοτικά και ποσοτικά δεδομένα, όπως:

β1. τις αντοχές και τις δυνατότητες δημιουργικής ενσωμάτωσης μεταναστών στην ελληνική κοινωνία·

β2. την ευαίσθητη από γεωγραφικής άποψης θέση του ελληνικού κράτους, το οποίο είναι εκτεθειμένο σε αυξημένα μεταναστευτικά ρεύματα.

Σε αυτό το πλαίσιο είναι ιδιαίτερα σημαντική η επανεξέταση της πολιτικής χορήγησης ασύλου και ο ορθολογικός επαναπροσδιορισμός του γενικού πλαισίου, ώστε να μην απαξιώνεται και να μην υποβαθμίζεται η εξ ορισμού επιλεκτική αυτή διαδικασία μέσω της μαζικής απόδοσης ασύλου σε μετανάστες ως υποκατάστατο της διαδικασίας ομαλής ένταξής τους στην κοινωνία της χώρας υποδοχής.

γ. Η προβολή της κυρίαρχης εθνικής και ευρωπαϊκής κουλτούρας στο πλαίσιο της θεσμικής πραγματικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν δομήσει το πλαίσιο της μεταναστευτικής τους πολιτικής και το συνδεόμενο με αυτή πλαίσιο απόδοσης ιθαγένειας επί τη βάσει της διατήρησης της κοινωνικής συνοχής, της εθνοπολιτισμικής ομοιογένειας και της αποδοτικότητας. Η πρόκριση των δημοκρατικών αξιών του ευρωπαϊκού πολιτισμού, η υπεράσπιση των ανθρωπιστικών αξιών του δυτικού πολιτισμού, η καταδίκη της θρησκοληψίας και των αναχρονιστικών πρακτικών συνδέονται με την ομαλή ενσωμάτωση των αλλοδαπών μεταναστών στο εγχώριο πολιτιστικό πλαίσιο εκάστης χώρας.

Η προβολή της κυρίαρχης εθνικής κουλτούρας, του εγχωρίου δηλαδή κοινωνικού και πολιτιστικού πλαισίου αξιών, αποτελεί πραγματικότητα σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη. Ακόμη και τα κράτη του πρώην πολυπολιτισμικού προτύπου, δηλαδή το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ολλανδία, έχουν πλέον θεσπίσει διαδικασίες ένταξης και ενσωμάτωσης των αλλοδαπών μεταναστών, όχι συνύπαρξης παράλληλων και στεγανών κοινωνιών στο πλαίσιο της μαξιμαλιστικής πολυπολιτισμικότητας, το οποίο ίσχυε έως πρόσφατα στα δύο ανωτέρω κράτη.

δ. Η ενίσχυση της συλλογικής εθνικής ελληνικής ταυτότητας της ελληνικής κοινωνίας. Η ελληνική εθνική ταυτότητα, μία από τις πλέον μακραίωνες και πλούσιες σε παγκόσμιο επίπεδο, συνίσταται τόσο στο σύνολο των ιστορικώς παραδεδομένων διακριτών γνωρισμάτων του ελληνικού λαού, όσο και στις μελλοντικές προβολές των ιδιαίτερων γνωρισμάτων του ελληνικού κράτους. Η μετανάστευση και η συνακόλουθη διαδικασία της ομαλής ενσωμάτωσης των μεταναστών αποτελούν βασικές προϋποθέσεις μιας αποτελεσματικής πολιτικής, η οποία θα συμβάλει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα στην ανάπτυξη του ελληνικού κράτους. Καταλυτικής σημασίας είναι η αποδοχή των αξιών του κυρίαρχου ελληνικού και ευρωπαϊκού πολιτιστικού πλαισίου από τους μετανάστες, οι οποίοι ενδιαφέρονται να αποκτήσουν στο μέλλον την ελληνική ιθαγένεια σε μια σχέση ισοτιμίας και επίγνωσης των καθηκόντων που επιφέρει η πρόσκτηση της ιδιότητας του Έλληνα πολίτη.

1. Βλ. Ι. Κωτούλας, «Ευρωπαϊκή μεταναστευτική νομοθεσία και απόδοση ιθαγένειας», Φιλελεύθερη Έμφαση 42 (1-3/2010), 108-120.
2. Βλ. τις διεισδυτικές παρατηρήσεις του Χρύσανθου Λαζαρίδη, «Το μεταναστευτικό νομοσχέδιο και το σύνδρομο της στρουθοκαμήλου», Φιλελεύθερη Έμφαση 42 (1-3/2010), 129-38.

Πηγή: Επίκαιρα τ. 42

Liberté toujours!

2010-07-14T10:40:00.000-07:00

Η γαλλική Εθνοσυνέλευση υιοθέτησε χθες, παραμονή της σημερινής Εθνικής Εορτής της Γαλλίας, με συντριπτική πλειοψηφία (335 προς 1) το νομοσχέδιο που απαγορεύει την ισλαμική μαντίλα που κρύβει το πρόσωπο, στους δημόσιους χώρους.

Σύμφωνα άλλωστε με τα όσα είχε δηλώσει και ο ίδιος ο Γάλλος Πρόεδρος Σαρκοζί τον Απρίλιο, «η συγκεκριμένη ενδυμασία δεν είναι ένδειξη θρησκείας, αλλά δουλικότητας». Σημειωτέον ότι το νομοσχέδιο δεν στοχεύει στην απαγόρευση μόνο της ισλαμικής μαντίλας αλλά τιμωρεί την οποιαδήποτε «απόκρυψη προσώπου» σε δημόσιους χώρους συμπεριλαμβανομένου και του νικάμπ, του σκούρου ενδύματος που καλύπτει όλο το πρόσωπο εκτός από τα μάτια.Σε περίπτωση παράβασης του νόμου θα επιβάλλεται πρόστιμο 150 ευρώ ενώ αν κάποιος υποχρεώνει μια γυναίκα να φοράει την συγκεκριμένη ενδυμασία θα τιμωρείται με ένα χρόνο φυλάκισης και πρόστιμο 30.000 ευρώ. Παράλληλα, οι ποινές θα είναι διπλάσιες αν το θύμα είναι ανήλικο. Οι νόμοι αναμένεται να τεθούν σε ισχύ από το φθινόπωρο του 2011 καθώς θα πρέπει να έχει προηγηθεί ένα εξάμηνο «εκπαίδευσης».
Η Γαλλία είναι πλέον η δεύτερη ευρωπαϊκή χώρα, μετά το Βέλγιο, που θεωρεί ως ποινικό αδίκημα την μπούργκα και το νικάμπ, προστατεύοντας εμπράκτως τις αρχές και τις αξίες του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Οι μειονοτικές θρησκευτικές ή εθνοπολιτισμικές οντότητες, οι οποίες δημιουργούνται λόγω της μετανάστευσης στο εσωτερικό των δυτικών κρατών, οφείλουν να σέβονται τις αρχές και τις αξίες της Ευρώπης.

Η λογική της θεσμικής αναγνώρισης και της καταναγκαστικής διατήρησης της ακεραιότητας των μειονοτικών εθνοπολιτισμικών οντοτήτων λειτουργεί με βάση την εσφαλμένη αρχή ότι κάθε εκδήλωση μίας πολιτιστικής ιδιομορφίας είναι άξια διατήρησης. Ωστόσο, η περιθωριοποίηση και η υποτίμηση της γυναίκας, η πολυγαμία, οι ακρωτηριασμοί, ενδεχομένως συνιστούν εναλλακτικές πολιτισμικές πρακτικές, η αξία τους όμως είναι προφανώς, τουλάχιστον για το ελεύθερα και συνεκτικά σκεπτόμενο τμήμα της ανθρωπότητας, τουλάχιστον αμφισβητήσιμη. Ο ακραίος πολιτισμικός σχετικισμός, μία από τις βασικές ιδεολογικές αρχές της πολυπολιτισμικότητας, συνιστά σε πρακτικό επίπεδο επιστροφή σε μια κατάσταση αρχέγονης βαρβαρότητας, όπου όλα επιτρέπονται υπό το ιδεολογικό επικάλυμμα αυτήν την φορά της καταναγκαστικής ισοτιμίας των πολιτισμών και της αδυναμίας άρθρωσης αξιολογικών κρίσεων για επιμέρους εκδηλώσεις τους.
Η μηδενιστική και εξισωτική θεωρητικολογία που συνοδεύει τον πολιτισμικό σχετικισμό που προωθεί η πολυπολιτισμικότητα διαψεύδεται από την ιστορική πραγματικότητα της εξέλιξης των πολιτισμών, από τα δεδομένα του παρελθόντος και από τα γεγονότα του παρόντος. Ένας πολιτισμός είναι δυνατόν να είναι ανώτερος από κάποιον άλλον, ακριβώς διότι εξελίσσεται και υπερβαίνει ένα προγενέστερο, ατελές στάδιο. Αυτό το δικαίωμα στην εξέλιξη μίας εθνοπολιτισμικής ομάδας είναι που απορρίπτει, είτε είναι αντιληπτό από τους φορείς της είτε όχι, η πολυπολιτισμική θεωρία, αφού προσλαμβάνει εκ των προτέρων τις μειονοτικές εθνοπολιτισμικές ή θρησκευτικές υποκουλτούρες ως αναλλοίωτα, παγιωμένα στον ιστορικό χρόνο, μεγέθη, στα οποία η έννοια της εξέλιξης δεν υφίσταται. Τα μέλη μίας κοινότητας μουσουλμάνων μεταναστών λ.χ. στο εσωτερικό μίας δυτικής κοινωνίας πρέπει να έχουν την δυνατότητα αλλαγής και μεταβολής των όρων διαβίωσής τους και των ιδεολογικών τους απόψεων, ακόμη και με την προοπτική της πλήρους ενσωμάτωσής τους στην κυρίαρχη πολιτιστική κουλτούρα, εάν το θεωρήσουν σκόπιμο.
Η πολυπολιτισμικότητα με την αναγνώριση διακριτών ταυτοτήτων των μειονοτικών εθνοπολιτισμικών ομάδων, οι οποίες κατά έναν περίεργα αντιφατικό τρόπο, δεν οφείλουν να εξελιχθούν – όπως λ.χ., σύμφωνα με τους υπέρμαχους της πολυπολιτισμικής θεωρίας, οφείλουν να κάνουν οι κάτοικοι της πλειονότητας του αυτόχθονος λαού, αποδεχόμενοι τον πολιτισμικό σχετικισμό – αρνείται την έννοια της ιστορικής εξέλιξης και της αυτονομίας των ατόμων που απαρτίζουν τις εθνοπολιτισμικές αυτές ομάδες.
Όχι στην μαξιμαλιστική πολυπολιτισμικότητα, όχι στις προνεωτερικές ιδεολογίες που αφήσαμε πίσω το 1789!

Η γεωπολιτική ταύτιση των Ελλήνων ακτιβιστών με την Τουρκία

2010-06-03T09:29:00.000-07:00

Η τουρκική οργάνωση, η οποία βρίσκεται πίσω από την αποστολή της ανθρωπιστικής βοήθειας στην Λωρίδα της Γάζας, είναι η IHH. Η IHH ιδρύθηκε το 1995, όταν το ιδεολόγημα του ισλαμισμού είχε αρχίσει να ριζώνει στην τουρκική κοινωνία. Οι σχέσεις της IHH με το τουρκικό κράτος, αλλά και με διεθνή ισλαμιστικά δίκτυα είναι γνωστές εδώ και καιρό. Μελέτη του Δανικού Ινστιτούτου Διεθνών Μελετών, την οποία εκπόνησε ο Αμερικανός ερευνητής Evan Kohlmann, καταδεικνύει τις σχέσεις της IHH με τα τρομοκρατικά ισλαμιστικά δίκτυα, όπως η Αλ-Κάιντα. Η Daily Telegraph αποκαλεί την τουρκική IHH "ριζοσπαστική ισλαμική ομάδα, η οποία καλύπτεται υπό το προσωπείο της ανθρωπιστικής οργάνωσης".
Στην Ελλάδα τα στοιχεία αυτά είναι άγνωστα ή αποκρύπτονται στο όνομα ενός θεσμοθετημένου σχεδόν μεροληπτικού τρόπου προσέγγισης της σύγκρουσης ανάμεσα στο Ισραήλ και τις ακραίες παλαιστιανικές οργανώσεις.
Δεν αμφισβητεί κανείς τον ατομικό ιδεαλισμό των Ελλήνων, οι οποίοι συμμετείχαν στην αποστολή του στολίσκου στη Γάζα, αν και ορισμένοι εξ αυτών είναι επαγγελματίες ειρηνιστές συχνά μάλιστα με αντιδυτικές και αντι-ισραηλινές προκαταλήψεις, και φυσικά δεν ενδιαφέρθηκαν ιδιαιτέρως να καταγγείλουν την Τουρκία για την πολιτική της στην Βόρειο Κύπρο, αλλά, απηχώντας πλήρως τις θέσεις των ισλαμιστών, κατηγορούν μονίμως , αναπαράγοντας ένα σχήμα άκριτης δαιμονοποίησης, τις ΗΠΑ, το Ισραήλ, ακόμη και την Ελλάδα.
Αυτό που όμως αμφισβητείται είναι η ικανότητά ορισμένων Ελλήνων ακτιβιστών να διακρίνουν ανάμεσα στην ηθική ταύτιση με τους Παλαιστίνιους και στην γεωπολιτική ταύτιση με την νεο-οθωμανική Τουρκία ή με ακραίες ισλαμιστικές οργανώσεις. Η Τουρκία αναδεικνύεται σε προστάτη των Παλαιστινίων και ορισμένοι Έλληνες ακτιβιστές σπεύδουν λόγω ιδεοληπτικού αντιισραηλινισμού να ταυτιστούν με την Τουρκία και τα γεωπολιτικά της σχέδια. Η ελληνική πλευρά αναγιγνώσκει ακόμη την ισραηλινο-παλαιστινιακή αντιπαράθεση αποκλειστικά με όρους ενός στρεβλού ενίοτε ανθρωπισμού, επιλεκτικού ήδη, αφού η ρητορική του δεν αναφέρεται ποτέ στα θύματα της ισραηλινής πλευράς. Χρήσιμο θα ήταν το ελληνικό κράτος να αντιληφθεί το ουσιώδες γεωπολιτικό υπόβαθρο της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, όπως αυτό διαμορφώνεται από την νεο-οθωμανική στροφή της Τουρκίας, τον εναγκαλισμό ισλαμιστικών δικτύων και την δυσαρέσκεια του Ισραήλ για αυτήν τη στάση.
Στο πλαίσιο αυτο η αποιδεολογικοποίηση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, η αποδέσμευση της διπλωματικής ανάλυσης από οπισθοδρομικά ιδεολογήματα, η ορθολογική και εργαλειακή προσέγγιση των διεθνών σχέσεων, συνιστά εκ των ων ουκ άνευ επιλογή για το ελληνικό κράτος. Το κενό, το οποίο έχει προκληθεί στην ισραηλινή γεωπολιτική προσέγγιση, λόγω της ριζικής αποδυνάμωσης των σχέσεων Τουρκίας-Ισραήλ είναι δυνατόν να καλυφθεί από την ελληνική πλευρά, η οποία μπορεί να παρουσιαστεί ως αξιόπιστος στρατηγικός σύμμαχος του Ισραήλ.
Η τήρηση μίας συνετής γεωπολιτικής ισορροπίας με το Ισραήλ, ενός δυνητικού συμμάχου στο Γεωπολιτικό Σύμπλοκο της Μέσης Ανατολής, καθώς και η απόπειρα σταδιακής μεταβολής της υπέρμετρα φιλοπαλαιστινιακής ελληνικής κοινής γνώμης, συνιστά πράξη προάσπισης των ελληνικών κρατικών συμφερόντων και υπεύθυνης διεθνούς στάσης για το ελληνικό κράτος, η οποία θα συμβάλει στην σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.

Γεωγραφία και οικονομική κατάρρευση της Ελλάδος (Robert Kaplan, Center for a New American Security)

2010-04-25T13:38:00.000-07:00

Ο καθοριστικός ρόλος της γεωγραφίας στην οικονομική κατάρρευση της Ελλάδος
[μετάφραση: Ιωάννης Κωτούλας, ιστορικός, υπ.Δρ.Φ.]

New York Times, 25/4/2010

Η κρίση χρέους, η οποία ανάγκασε την Ελλάδα να ζητήσει σωτηρία μέσω διεθνούς παρέμβασης την Παρασκευή έχει κατά καιρούς αποδοθεί σε πολλούς παράγοντες, όλοι εκ των οποίων είναι οικονομικής υφής: στους ελλειμματικούς προϋπολογισμούς, στην έλλειψη διαφάνειας και την εκτεταμένη διαφθορά, καταστάσεις, οι οποίες συμβολίζονται με τις λέξεις «φακελάκι» και «ρουσφέτι». Υπάρχει, όμως, και μία βαθύτερη αιτία για την ελληνική κρίση, την οποία κανείς δεν τολμά να αναφέρει, επειδή υπονοεί μία μοιρολατρική στάση: η γεωγραφία.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο σημείο, όπου αλληλεπικαλύπτονται οι ιστορικά υπανάπτυκτοι κόσμοι της Μεσογείου και των Βαλκανίων. Το γεγονός αυτό ενέχει τεράστιες συνέπειες για την πολιτική και την οικονομία της Ελλάδος. Για τα κράτη της βορείου Ευρώπης η συμπερίληψη μίας χώρας, όπως η Ελλάδα, στην νομισματική τους ένωση, συνιστά ένδειξη του πόσο φιλόδοξο ήταν πάντοτε το σχέδιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Ίσως υπερβολικά φιλόδοξο, σκέπτονται πλέον πολλοί Γερμανοί και πολίτες άλλων κρατών της βόρειας Ευρώπης.
Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι τα κράτη της Ευρώπης με προβληματικές οικονομίες– η Ελλάδα, η Ιταλία, η Ισπανία και η Πορτογαλία – βρίσκονται όλα στον νότο. Οι μεσογειακές κοινωνίες, παρά τις καινοτομίες που εισήγαγαν στην πολιτική (την αθηναϊκή δημοκρατία και την ρωμαϊκή res publica) χαρακτηρίζονταν, όπως αναφέρει ο Γάλλος ιστορικός Fernard Braudel, ως «παραδοσιοκρατικές και άκαμπτες». Η σχετικά πτωχή ποιότητα των εδαφών της Μεσογείου ευνόησε την δημιουργία εκτεταμένων γαιοκτησιών, οι οποίες κατ’ ανάγκην βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των πλουσίων. Το γεγονός αυτό συνέβαλε σε μία άκαμπτη κοινωνική διάρθρωση, όπου τα μεσαία κοινωνικά στρώματα αναπτύχθηκαν πολύ αργότερα σε σχέση με την βόρεια Ευρώπη, καθώς επίσης και σε οικονομικές και πολιτικές ενδογενείς αδυναμίες, όπως ο κρατισμός και η απολυταρχία. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι τα τελευταία πενήντα χρόνια στην ελληνική πολιτική σκηνή κυριαρχούν δύο οικογένειες, οι Καραμανλήδες και οι Παπανδρέου.
Δεν είναι επίσης καθόλου τυχαίο ότι το ευημερούν τμήμα του ευρωπαϊκού υπερκράτους της εποχής μας ταυτίζεται με τον μεσαιωνικό εδαφικό πυρήνα της Ευρώπης, καθώς η πρωτεύουσα του Καρλομάγνου, η Aix-la-Chapelle (σημερινό Άαχεν της Γερμανίας) βρίσκεται ακόμη στο γεωγραφικό κέντρο της Ευρώπης, πολύ κοντά στο πλέγμα πολιτικής ισχύος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή τις Βρυξέλλες στο Βέλγιο, την Χάγη και το Μάαστριχτ στην Ολλανδία και το Στρασβούργο στην Γαλλία. Αυτή η λωρίδα γης, η σπονδυλική στήλη του πολιτισμού της Ευρώπης, είναι ταυτοχρόνως το σημείο με την αποδοτικότερη από οικονομικής άποψης γεωγραφική συνάντηση γης και θάλασσας. Οι Κάτω Χώρες, με την άμεση πρόσβασή τους στον Ατλαντικό Ωκεανός και τους πολυάριθμους προστατευμένους ποταμούς και άλλες υδάτινες διόδους στο εσωτερικό της ενδοχώρας τους, ήταν ιδανικό γεωγραφικό σημείο για την εμφάνιση του εμπορίου, των μεταφορών και κατά συνέπεια της πολιτικής ανάπτυξης. Το έδαφος, το οποίο αποτελείται από ασβεστανθρακικά πορώδη πετρώματα (loess), είναι σκουρόχρωμο και εύφορο, ενώ τα δάση παρείχαν φυσική άμυνα σε εξωτερικές εισβολές. Γεωγραφικό κέντρο της Ευρώπης κατά την αρχαιότητα ήταν η Μεσόγειος, όμως, καθώς η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία απώλεσε την εκτεταμένη ενδοχώρα της, το ιστορικό κέντρο της Ευρώπης μετακινήθηκε προς τον βορρά.
Ωστόσο η Ευρώπη δεν υπέφερε μόνο από την διαίρεση ανάμεσα σε Βορρά και Νότο. Τον 4ο μ.Χ. αιώνα η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία διαιρέθηκε στο δυτικό και το ανατολικό τμήμα, ενώ δημιουργήθηκαν δύο αντιμαχόμενα πολιτικά κέντρα, η Ρώμη και η Κωνσταντινούπολη. Η Δυτική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία υποκαταστάθηκε σταδιακά από το φραγκικό βασίλειο του Καρλομάγνου και το Βατικανό, τα οποία αποτέλεσαν τον πυρήνα της Δυτικής Ευρώπης. Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, το Βυζάντιο, κατοικείτο κυρίως από ελληνόφωνους Ορθόδοξους Χριστιανούς, ενώ αργότερα, μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς το 1453, από μουσουλμάνους. Τα Καρπάθια Όρη, τα οποία κείνται βορειοανατολικά της πρώην Γιουγκοσλαβίας και χωρίζουν την Ρουμανία σε δύο μέρη, ενίσχυσαν σε έναν βαθμό αυτό το όριο ανάμεσα στη Ρώμη και το Βυζάντιο και αργότερα ανάμεσα στην ευημερούσα Αυτοκρατορία των Αψβούργων με έδρα την Βιέννη και την πτωχότερη Οθωμανική Αυτοκρατορία με έδρα την Κωνσταντινούπολη. Η σημερινή Ελλάδα είναι πολύ περισσότερο προϊόν του βυζαντινού και του τουρκικού δεσποτισμού παρά της κλασικής Αθήνας του Περικλή.
Κατά την αρχαιότητα η Ελλάδα ευνοείτο από την γεωγραφία, καθώς αποτελούσε τον προθάλαμο της Εγγύς Ανατολής – τον τόπο, όπου τα απάνθρωπα κοινωνικά συστήματα της Αιγύπτου και της Μεσοποταμίας εξευγενίζονταν και εξανθρωπίζονταν, οδηγώντας στην γέννηση της Δύσης. Στη σημερινή, όμως, Ευρώπη η Ελλάδα βρίσκεται στο προβληματικό, «εξανατολισμένο» άκρο της. Ακόμη και έτσι η Ελλάδα είναι ένα κράτος με σημαντικά αυξημένη πολιτική σταθερότητα και ευημερία σε σχέση με χώρες, όπως η Βουλγαρία και το Κόσσοβο, και πάλι όμως αυτό συνέβη επειδή γλίτωσε τις αγριότητες των καθεστώτων του σοβιετικού κομμουνισμού.
Για να αντιληφθεί κανείς σε πόσο μεγάλο βαθμό η γεωγραφία και τα σύνορα των αυτοκρατοριών του παρελθόντος διαμορφώνουν τη σημερινή Ευρώπη, αρκεί να εξετάσει την εξέλιξη της πρώην κομμουνιστικής ανατολικής Ευρώπης. Οι χώρες στον βορρά, οι οποίες είναι κληρονόμοι της παράδοσης της Πρωσίας και της αυτοκρατορίας των Αψβούργων – η Πολωνία, η Τσεχία και η Ουγγαρία – έχουν επιτύχει από οικονομικής άποψης σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι οι κληρονόμοι του Βυζαντίου και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας: η Ρουμανία, η Βουλγαρία, η Αλβανία και η Ελλάδα. Και τα τμήματα της πρώην Γιουγκοσλαβίας, τα οποία τελούσαν υπό την επιρροή των Αψβούργων, η Σλοβενία και η Κροατία, έχουν ξεπεράσει τις γειτονικές περιοχές, οι οποίες τελούσαν υπό την τουρκική επιρροή, δηλαδή τη Σερβία, το Κόσσοβο και την FYROM. Η διάλυση της Γιουγκοσλαβίας το 1991, τουλάχιστον σε ένα αρχικό επίπεδο, αντανακλούσε την πολιτιστική διαίρεση ανάμεσα στη Ρώμη και το Βυζάντιο.
Η ελληνική κρίση χρέους συνιστά τη μεγαλύτερη πρόκληση μετά τις αποσχιστικές τάσεις των κρατών της Γιουγκοσλαβίας, οι οποίες κατέδειξαν την προσπάθεια της Ευρώπης να υπερβεί τις γεωγραφικές και τις ιστορικές της διαιρέσεις. Ενώ κατά τις πρώτες δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου το ευρωπαϊκό εγχείρημα είχε ως αποστολή απλώς να υπερβεί το μακρόχρονο χάσμα ανάμεσα στην Γαλλία και την Γερμανία, πλέον τίθεται ως αποστολή της καρολίγγειας και της πρωσικής Ευρώπης – των Βρυξελλών και του Βερολίνου – να ενσωματώσουν τις απόμακρες περιφέρειες της Μεσογείου και των Βαλκανίων. Και ακριβώς επειδή η Ευρώπη, για πρώτη φορά στην ιστορία της, δεν αντιμετωπίζει εξωτερικές απειλές για την ασφάλειά της, είναι πιθανό να πέσει θύμα του ναρκισσισμού των εσωτερικών της αντιφάσεων. Το γεγονός ότι οι βόρειες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι πρόθυμες να βοηθήσουν την Ελλάδα από οικονομικής άποψης αποκλειστικά με τις δικές τους προσόδους, αλλά βασίζονται στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο θα συνεισφέρει ποσό ύψους 20 δισ. δολαρίων, καταδεικνύει ότι υπάρχουν όρια στο πόσο μακριά θα πορευτούν οι χώρες αυτές στην πορεία τους προς την υλοποίηση του ονείρου μίας ενωμένης υπερηπείρου.
Ωστόσο, ακριβώς όπως η γεωγραφία έχει λειτουργήσει ως διαιρετικός παράγοντας για την Ευρώπη, συμβάλλει επίσης στην ενοποίησή της. Για παράδειγμα, ένας υδάτινος διάδρομος από τον Ατλαντικό Ωκεανό έως την Μαύρη Θάλασσα έχει επιτρέψει επί αιώνες στους ταξιδιώτες να διασχίζουν την Ευρώπη γρήγορα και άνετα καθ’ όλο το μήκος της, συμβάλλοντας στη συνοχή της Ευρώπης και στην αίσθηση της ιδιαίτερης ταυτότητάς της. Ο Δούναβης, όπως αναφέρει εγκωμιαστικά ο Ιταλός λόγιος Claudio Magris, «έλκει την γερμανική κουλτούρα, με το ιδεώδες της μίας πνευματικής Οδύσσειας, προς την Ανατολή, προσμειγνύοντάς την με άλλες κουλτούρες σε άπειρες υβριδιακές μεταμορφώσεις. Η Κεντρική Ευρώπη, η οποία είχε αποκοπεί βίαια από την Δύση κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, αποτελεί τον συνεκτικό ιστό της ηπείρου. Πρόκειται για ένα δεδομένο, το οποίο εναποθέτει καθαρά την ευθύνη για την υπέρβαση της ιστορικής αυτής διαίρεσης στους ώμους της ενωμένης Γερμανίας.
Οι Γερμανοί οφείλουν να συνειδητοποιήσουν ότι η Ελλάδα, μία χώρα με μόνο 11 εκατομμύρια κατοίκους, παραμένει παρά το μικρό της δυναμικό, ο έσχατος δείκτης της υγείας του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Η Ελλάδα είναι το μόνο μέρος των Βαλκανίων, το οποίο είναι προσβάσιμο από διάφορες θαλάσσιες οδούς της Μεσογείου, βρίσκεται πσε ίση απόσταση από τις Βρυξέλλες και τη Μόσχα και είναι εξίσου συγγενές πολιτιστικά με τη Ρωσία όσο και με την Ευρώπη λόγω της Ανατολικής της Ορθοδοξίας. Στον αιώνα μας πιθανότατα θα δούμε την επίταση της πίεσης εκ μέρους της ισχυροποιούμενης Ρωσίας σε τμήματα της Ευρώπης, ιδίως στα παλαιά κράτη-δορυφόρους της ανατολικής Ευρώπης, και η πολιτική κατάσταση στην Αθήνα θα καταδεικνύει σε μεγάλο βαθμό την επιτυχία ή αποτυχία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Τα καλά νέα είναι ότι οι Ευρωπαίοι του βορρά το γνωρίζουν αυτό και δεν θα αφήσουν την Ελλάδα να καταρρεύσει. Πράγματι, αν η Ελλάδα αφηνόταν να παρασυρθεί από άποψης πολιτικής υπαγωγής ανατολικά θα ακύρωνε οποιαδήποτε ελπίδα μίας μεγάλης, συνεκτικής Ευρώπης – από γεωγραφικής, πολιτικής και πολιτιστικής άποψης – οδηγώντας στην δημιουργία μίας μικρής και ασήμαντης Ευρώπης, όπως η αυτοκρατορία του Καρλομάγνου, η οποία αξίωνε να θεωρείται ως Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

Ο Robert D. Kaplan είναι senior fellow στο Κέντρο για τη Νέα Αμερικανική Ασφάλεια (Center for a New American Security) και ανταποκριτής του περιοδικού The Atlantic.

Afrocentrism and the distortion of Greek history

2010-03-08T11:57:00.000-08:00

Afrocentrism and the distortion of Greek history
Ioannis Kotoulas
Translation into English by Athan)

On February 1993 in the College Wellesley of Massachusetts a lecture was given regarding the ancient Egyptian civilization. The speaker, Yosef A. A. Ben Jochannan was presented by the event organizers as a “distinguished Egyptologist”. During his lecture Jochannan more or less supported that the ancient Greeks practically stole their civilization from Egypt, that philosopher Aristotle went to Alexandria along with Alexander the Great to visit the library which Aristotle eventually sacked in order to write his works.

During questions, a professor of classical studies named Mary Lefkowitz asked the lecturer why he would claim something like that when Alexandria acquired its great library well after the death of Aristotle, and moreover, the Greek philosopher never visited Egypt. Jochannan refused to answer, accusing Lefkowitz for empathy and negative stance towards the opinions of the black population. After the lecture many students accused Lefkowitz for racism and a one way comprehension of history. Indeed, what is happening in the American universities?

Afrocentrism is an ideological movement with historical and political extensions, which has spread through many universities across the Atlantic especially during the 90s. It is a branch of a new wave of political correctness that swept the American society during the last decade.

The supposed basic core of the beliefs of afrocentrism is shaped as thus: Mother of civilization – especially of Western civilization – is the continent of Africa and the carriers of civilization are the African nations. Many high level societies were formed in Africa long before the white nations appeared in the foreground of history. Ancient Egypt was but a part of the black African civilization and also the Egyptians themselves were blacks (Negros) from an anthropological point of view.

The African civilization of Egypt influenced the Greek world and the birth of classical civilization significantly, since the ancient Greeks borrowed, or more appropriately “stole” their religion, science and philosophy, the artistic and mental achievements, from the ancient Egyptians, Canaanites and the Phoenicians. Great figures of the ancient world, such as Socrates, Cleopatra or Jesus Christ were blacks. But also in the more recent years the world famous musician Ludwig van Beethoven and empress Josephine of Austria. By and large, the whole of white western civilization or at least its noblest expressions are owed to the black people of Africa. Regardless of how unreal all of these sound, many members of the academic community and of other educational degrees in the United States have adopted them fully and have included them in their teaching program.

Apart from the basic core of teachings, Afrocenrtrism reaches to even more extreme and unhistorical views. Jochannan claims that Plato drew out his philosophical opinions from the Egyptian priesthood which had developed a complete system of ideas. In reality Plato never visited Egypt and the relative literature regarding the Greek - Egyptian philosophy under Hermes Trismegistus was developed during the first centuries after Christianity, 500 years after the death of Plato. Jochannan also mentions, as it was initially stated, that Aristotle went to Egypt where he studied the various Egyptian documents in the library of Alexandria. These manuscripts he translated in Greek and then re-published them as his own. One small detail the afrocentrist writer ignores is that the library of Alexandria started to be built during 300-290 BC from Ptolemy of Lagos, years after the death of Aristotle (322). The Stagirite absolutely never visited Egypt.

Cheikh Anta Diop in the book “Civilization or barbarism: An authentic anthropology” supports that even the inventor Archimedes stole (words referring to stealing are often used by afrocentrists) his mathematical knowledge from the Egyptians. Other afrocentrist writers assure us that that the discovery of America was due to the Africans, which had arrived on the continent well before Colombus, declaring the start of the Mesoamerican civilizations. Moreover, melanin, the substance with which the color of the skin is determined, makes black people superior both spiritually and physically to the whites. Thus, afrocentrism attracts immiscibly racist assumptions for which the other side is often blamed.

Writer Francis Welsing supports the manichaeistic cultural scheme that separates mankind into two wide categories: The Sun People and the Ice People. The first are naturally all blacks which have the calmer and civilized character, they also have a much evolved sense of community. The Ice People, the white race, are still into the mentality of the cave people. They tend to be expansive, separate the world, installing patriarchal systems and import the feeling of individualism and of the small group of common interests. The exaggerations of afrocentrism are indeed various and many, but it would be more appropriate to investigate the conditions that led to the birth of such views.

Origins and the historical descent of afrocentrism

Afrocentrism appeared in a more specific and concentrated form during the 90’s in the United States. During this period, the American society –already a mixture of white Anglo-Saxons, blacks, Hispanics and various other nations and religions- was orientated towards the idea of multiculturalism. Under the guise of democratic equalization of all groups of the populations and minorities, the perspective of relativity and subjectivity of historical events arose. No more was there a single truth, just subjective statements; there was no solid history, just a sum of narrations. Every group of the population could (and should) construct its own historical background. In this way the self-awareness would be obtained and its distinguished character would be preserved.

For the favor of the constantly resurgent political correctness the historical correctness was neglected intentionally. Anything that did not decrease the particular egoism of these groups or did not go against their self-willed historical and political opinions could be characterized as real. The groups of blacks, feminists and homosexuals claimed the revision of history so that the establishment of their dogmatic and pre-formed opinions could be eased.

Classical education of ancient and Greek knowledge yielded considerably as they were replaced in many universities and other institutions by studies of minority group, feminist, gender and gay studies. Especially as far as afrocentrism is concerned, let it be noted that in many schools and universities the teaching of ancient Greek history and language was replaced by myths and traditions of the indigenous African tribes. It was within such a social and political framework of obsession that the defense of the Greek character of Macedonia using historically proven facts was mistaken for an egoistic attempt of blocking the Skopjan point of view.

Well before the 90’s there were many pseudo-literature studies that existed in the gutter of scientific research in which the aspects of the Afrocentrists were stated. However during that period the studies of this kind were enlisted in the same category with books that supported that earth was flat. If one wishes to find the roots of afrocentrism, then he should go back to the 19th century. After the American civil war (1861-1865) the movement against the slavery of blacks was enacted, and it virtually aimed towards the smiting of the political and economical areas of the South. It was during that period that the first assumptions for the African origins of the Egyptian civilization where stated. Writer Frederick Douglas (1817-1895) supported that the ancient Egyptians were normal blacks: “another unfortunate turn coincidence is that the ancient Egyptians were not whites, but undoubtedly they were as black as many of our co-patriots that are now considered genuine Negros.”

Similar were the beliefs of Edwart Wilmot Blyden (1832-1912), who had taken classical studies but held firmly to the African point of view. After he went to Egypt in 1866, he ended up to the conclusion that the pyramids could only be the work of black Africans. “This, I thought, was the work of my African forefathers. I thought I heard the sound of these great Africans, as if I felt the vehemence of their restless spirits who had sent civilization to the Greeks. If only my voice could reach every African on earth, I would say to him with great sincerity. Reclaim your glory!”

The belief that the Egyptian civilization was black continued with the amateur historian W.E.B. du Bois (1868-1963), but also with members of the American freemasons with African origin. In this way a utopian apprehension for ancient Egypt was preserved, where the black population achieved greatness in science, literature and philosophy. The same beliefs are distinguished in the work of Marcus Mosya Garvey (1887-1940), black activist and head of para-political organizations of the black community of America. Garvey wanted to use arguments of historical nature for purposes of pure political character.

By believing that the black race is obviously greater than the white, he considered that the white Greeks and Romans stole their civilization from Egypt. In his essay “Who and What is a Negro? -1923)” he writes “Every unprejudiced student of history knows that the Negro ruled the world when whites where merely savages living in caves; that in ancient years thousands of Negro teachers taught in the universities of Alexandria which was then the center of knowledge; that ancient Egypt gave civilization to the world, while Greece and Rome stole its arts and language and took all its glory to themselves.”

These first afrocentrist writers prompted repeatedly their readers to reject without question all white historians, in a very clear demonstration of racial intolerance. Addressing his readers, Garvey mentions that “The current educational system hides the truth for Negros. Read, for example, that the Egyptians where a great race, also the Carthaginians, the Libyans and others, but they will never tell you they were Negros or black. You should therefore go further than the simple recordings of those events and discover the truth that honors your race”.

The misappropriation of important ancient civilizations, like the Egyptian or Carthaginian, concerns a political reading of history and an ideological abuse of scientific data. And like then, the various shown arguments are in essence of political advisability nowadays. In the 19th century and until the full emancipation of the black population of America, the cultural creativity of the black citizens needed to be demonstrated. Today, within the framework of an arbitrary definition of the multicultural, their catalytic contribution in the birth of western civilization needs to be brought forth. According to a detailed study of afrocentrism “chauvinist historians (of Africa) consider the urgency of destroying the aspects that the Western historiography created. The Egyptian history can be called African in a racial sense, if one assumes that the blood of Negros run freely within the vains of ancient Egyptian” (John Markakis, Pan-Africanism: The Idea and the Movement, Ph.D.Dissertation, Columbia University, 1965).

After the African writers that evolved their afrocentrism as a reaction to the system of colonialism, the link with the recent re-appearance of the ideology is the book Stolen Legacy -1954 of George James. James was a professor of ancient Greek in middle education. In a quite dangerous statement he said that “the term Greek philosophy is in fact wrong because there is no such philosophy. The Greeks did not have a natural ability necessary for the development of philosophy. The Greek philosophy was not invented by Greeks but by the Blacks of Northern Africa, the Egyptians”. James counters the lack of any evidence what so ever using the argument that there is a white European conspiracy from the antiquity until today, in order to hide the contribution of the black race to civilization.

These points re-appeared renewed in the end of the 80’s causing much discussion and raising the reaction of many known scientists for the first time. This happened with a quite ambiguous book, the Black Athena.

Black Athena and the forgery of history

The title itself is provoking: Black Athena : The Afroasiatic Roots of Classical Civilization – the first tome was published in 1987, the second one in 1991. Athena, a symbol of the Greek world, of wisdom and of civilization was according to this book, black. The author of this book is Martin Bernal (born 1937), British from Hebrew descent. In reality Bernal is a sinologist, a researcher of the civilization of China and its neighboring people. As he mentions in the prologue of the first tome (The Fabrication of ancient Greece 1785-1985), his only activity with the subject of the origins of the ancient Greek civilization was a result of a personal crisis , that led him to the approach of his Hebrew roots and identity. During this research he examined the contacts between Greek and Semitic people and concluded to certain ideas that the historical, archaeological and linguist science has never acknowledged.
Bernal considers that the 25% of Greek language is of Semitic origin, 25% is of Egyptian origin, it then allows a percentage of 40-50% to be Indo-European. His basic belief is that the ancient Greek civilization is formed firstly from the civilization of Egypt, and secondarily from Canaanites and Phoenicians.

Bernal distinguishes two general categories of interpreting the origin of the Greek civilization. It is about the Ancient Model and the Aryan model (terminology by Bernal). The Aryan model is younger, it was founded in the 19th century mostly by German researchers and it mostly exists until today. It is the theory of the Indo-European origin of the Greek tribes, which came to Greece in the Bronze Age or sooner (various interesting alterations exist about the theory regarding the initial common cradle of the Indo-Europeans).

The Ancient Model, which according to Bernal the ancient Greeks themselves agreed to, wants the ancestors of the Greeks living as passive elements in simple and primitive societies. The evolution of civilization is attributed to Egyptians and Semites foreigners that dominated the Aegean space causing the cultural explosion of the Greek world. According to this way of thinking, the myths for the arrival of Kadmos are interpreted as an Egyptian – Semitic colonization of Boeotia following the founding of Thebes from eastern elements, while the tradition of Danaus that came to Argos from Egypt concerns the import of Egyptian civilization in the Peloponnese.

Bernal considers that an invasion of Semites Hyksos in the area of Egypt during 1700-1600 BC. The Hyksos, despite the fact that they were of Semitic origin, spread the Egyptian civilization in Greece. Bernal surpasses this paradox by using historical analogy to establish his case. During the spreading and territorial expanding of a nomadic population, that population transfers the civilization of countries it conquered. In the 4th and 5th century BC the arrival of the Huns in Western Europe resulted in the spreading of gothic cultural elements, not the Mongol ones. Also the invasion of the Normans in 1066 in England transferred the French culture to England, rather than the Viking culture which was the initial origin of the Normans. Something similar happened with the Hyksos, who transferred the Egyptian cultural practices. Here Bernal seems to be forgetting that the Egyptians hated the Hyksos as intruders and oppressors. Also that the Hyksos were Semites with a different civilization and that between the two groups there was fierce confrontation that led to the final banishment of the Hyksos from Egypt.

The special characteristics of the Greek civilization thus come from the mass influence resulting from the intruding African-Semitic groups. This fact was saved in the traditions of Greeks speaking of heroes from the East and Egypt, in the narration of Plato for Timaeus, references to the ancient Egyptian wisdom, as well as the names of the gods that are mostly of Egyptian origin.

But how is it that this supposed historical reality, that the ancient Greeks themselves acknowledged, was ignored? Was there a lack of scientific research and ignorance or deliberate suppression and lack of evidence? Bernal believes the second. Here enters the Aryan Model for the origin of the ancient Greek civilization. The forming of the Aryan model in the 19th century rejected the Semitic and Egyptian contribution in the forming of the Greek world for racial and anti-semitic reasons. The German philhellene scholars that established the Indo-European theory with their studies rejected all eastern involvement, because according to Bernal, they were moved by racist and Euro-centered motives. Evolving this opinion further, Bernal concludes that “Philhellenism always had Aryan and racist connections”. (Black Athena vol. I,291). He reaches to the point of accusing European scholars of the 19th century for racial prejudice against the Turks, as far as the Greek revolution was concerned, since they defended the Greeks –an ideal European group according to Bernal- against the Asian Turks. It was not by chance that the Black Athena was deified in Turkey from the local historians and a friendly review is hosted in the official web page of the Turkish Foreign Office. (www.mfa.gov.tr/grupa/percept, article by Orhan Kologlou).

The conscious devaluation and depreciation of the eastern civilization has brought according to Bernal a twisting of historical elements. The purpose of this (so far) two-tome book aims, as the writer himself suggests, “to decrease the European cultural arrogance (Time magazine 23/7/1991). It is a working with clear ideological origins and conscious political purposes.

The first dynamic response to the historical theories of Afrocentrism came from Mary Lefkowitz, a Professor of Classical Studies in the Wellesley College of Massachusetts. With a series of publications, articles, reviews and replies to the American and European press as well as the Internet, Lefkowitz disproved with perfectly structured arguments the positions of afrocentrists and of Bernal for the origins of the ancient Greek civilization.

Moreover Lefkowitz published two books for the whole subject in 1996. The first (Not Out of Africa: How Afrocentrism Became an Excuse to Teach Myth as History, Basic Books 1996) is her detailed review and critical investigation of various positions of afrocentrist writers and simultaneously a historical documentation of real date. In the second work (Black Athena Revisited, The University of North Carolina Press 1996) brings the scientific thoroughness of Lefkowitz and Guy MacLean Rogers and includes various scientific papers from researchers of various backgrounds, archaeologists, historians, linguists, anthropologists. The articles of this tome examine various claims of the Black Athena, rejecting them one at a time.

The impact of these two works has been catalytic for the discussion of afrocentrism in America. These studies highlighted the emptiness of the afrocentrist arguments and of Bernal, and they practically cleared the subject from the academic point of view. Despite all that, the afrocentrists return after their initial retreat. In 1999 the book of an American journalist named Richard Poe was published, called Black Spark, White Fire, underlying the essential contribution of the African civilizations in the development of the European civilization. Poe thinks that ancient Greece accepted a wide colonization of African groups which gave the initiation for cultural creativity. In the end of 2001 Martin Bernal came back with the collective tome Black Athena Writes Back (Duke University Press), where he tries to eliminate the points of various scientists from Black Athena Revisited and rekindle the interest for afrocentrism and its theories that were declining during the last 5 years.

Interpreting the origins of afrocentrism

The historical points of afrocentrism were developed as a reaction to two basic factors: the borderline position of the black population in the American society for decades, and the absence of a brightly recorded historical past. What afrocentrism really aims for is to seize the glory of the Greek civilization with indirect means.

It is common in the area of historiography, peoples and population groups that do not have a field of historical references, where they could go back to in order to confirm their confidence, to replace this lack of history with showing their own structured identities within other collectivities, recognized for their cultural contribution, like Hellenism. In our case the African American community has an indigenous disadvantage: it is historically hovering since their presence in America was the result of an adjacent commercial activity of the White Europeans and Arabs of Western Africa, called slavery.

More specifically, the historical and archaeological theories of afrocentrists and of Bernal, reverse consciously or unconsciously the interpreting scheme of cultural diffusionism from a supreme center. This scheme the afrocentrists reject officially as an ideological product of white colonialism and scientific anti-Semitism. They place ancient Egypt in the center of their scheme, since the Egyptian civilization was indeed a highly valued creation. Afrocentrist writers are not mentioned often, at least the wisest of them, in indigenous African civilizations such as the ones in Mali or Rhodesia because the absence of great historical leftovers does not make it easy for them to develop their theory for the African origin of civilization. On the contrary their efforts are focused on the usurpation of ancient Egypt, which is the real key in the whole debate about afrocentrism.

Were the ancient Egyptians black?

The whole discussion about whether or not the ancient Egyptians were black starts most likely from the confusion or a misreading of physical and cultural geography. Geographically speaking, Egypt belongs to the continent of Africa, but it does not belong there from the cultural point of view. There is no unified African civilization, only local displays. All of Northern Africa above the Sahara desert is culturally similar to the Mediterranean world and much less similar to Western and Central Africa. Before the investigation of racial consistency of ancient Egyptians, we should define that the term “black” does not completely relate to the opinions of ancient Greeks and Romans. As white peoples they would call any inhabitant of the Middle East or of Northern Africa that had even the slightest darker skin color as “black” “dark colored” “colored”. In any case the Greeks distinguished between the Egyptians and the Ethiopians (=people with dark look).

Today’s terminology suggests that the Negros (from latin niger) are blacks, and they historically come from the regions beneath the Sahara dessert. Already from the period of the Ancient Kingdom (3100-2270 BC) the blacks inhabited areas far away from Egypt, the area of Nubia (present day Soudan). The Nubians were indeed a black population and as such they are depicted in the Egyptian art. The Egyptians themselves are depicted as different from the Nubians and in contradistinction to them. The science of natural anthropology considers the ancient Egyptians a race of Mediterranean origin which appeared to have, in a considerable percentage, relativity with the white Indo-European nations. (Loring Brace in the collective tome Black Athena Revisited, The University of North Carolina Press, Chapel Hill and London 1996 and John Baker, Race, Oxford University Press 1974). There was an important percentage of the Egyptian population that resembled white characteristics.

The ancient Egyptian monuments give us many such indications. A mural from the period of the Ancient Kingdom depicts the daughter of Pharaoh Cheops queen Hetep-Heres B, having soft characteristics and blond hair. There are dozens of embalmed bodies widely known as mummies that preserve the Mediterranean anthropological characteristics. Mummies of important individuals, such as of Pharaoh Seti I (1306-1290 BC) have been described by experts to be of Mediterranean type. The case of the embalmed body of Ramses II is well known (exhibited in the Cairo Museum). This mummy has red hair and an anthropological type similar to findings in the European inland. In the same category belong the saved anthropological leftovers of most Pharaohs, especially of the older phases.

A differentiation in the anthropological material and in the yield of characteristics is observed with the declaration to the throne of the foreign dynasty of Nubian princes. In the 8th century BC the Egyptian state was invaded by Nubians, who established the 25th Dynasty (746-655 BC), with Tankhara as the first king. The Egyptians had conscience that they were a different people from their black southern neighbours. This can be also seen in the hieroglyph scriptures depicting the Nubians.

The conquest of Nubia from the Egyptians was complete in 1840 BC from Pharaoh Sesostris III. Sesostris constructed impressive forts in Nubia and in its borders with Egypt in order to defend his kingdom from a possible attack from the black Nubians. The offering column at Semmeh, raised by the Pharaoh characteristically reads “the south border was constructed in the 8th year by the glorious king of Upper and Lower Egypt Sesostris III, to avert any black trying to cross, from water or from land, on ship or any other flock of blacks. Excluded are the blacks coming to trade at Iken or passing through with permission.” (James H. Breasted, History of Egypt, London 1909, 69).

The ancient Egyptians where of Mediterranean origin, Nubians were blacks, as the historical data suggests. The black classical philosopher Frank Snowden urges the afrocentrist writers to study the Nubians as the first black civilization and not as the ancient Egyptians who were something else entirely. Bernal considers that Socrates was of African origin. As evidence he appeals the references of Plato’s and Xenophon’s students that he looked like a Satyr. Also some of the busts that were created after the death of Socrates picture him with a pug nose, wide nostrils and a big mouth, and all these are indications that he was black according to Bernal. In reality the ancient sculptures simply reproduced the ironic observations and the weird comments that spread back then for a man whose ideas attracted public attention. Besides, the ancient Greeks gave rug noses to both Ethiopians and the Scythes that inhabited Southern Russia. If Socrates or one of his ancestors had even slightly dark colored skin that wouldn’t escape the attention of his contemporaries, moreover the attention of the sophists or comedian Aristophanes who satirized Socrates mercilessly.

As far as the question of the anthropological type of queen Cleopatra is concerned, let it be reported that in all known depictions, sculptures and coins, Cleopatra has clearly Mediterranean characteristics. The dynasty of Ptolemy in Egypt had followed the tactic of endogamy while the Greek population kept its distance from the Egyptian residents. The afrocentrists consciously neglect that the dynasty of Ptolemy were princes of Greek origin, not Egyptian. The misconception about Cleopatra came most likely from the selective reading of Shakespeare’s play “Antony and Cleopatra”. The English poet calls Cleopatra tawny and black. However with these adjectives he does not refer to her origin. Shakespeare had relied on Plutarch’s Antony and knew that Cleopatra belonged to the Greek dynasty: “How good she is and worthy as a queen / born of king from a line of kings” (V. ii 326-27, translation by Vasilis Rotas). The adjective black given to her is due to the metaphorical figure of speech that Cleopatra had the sun as her lover while Antony was away.

Conclusions

Afrocentrism, as an ideological and political component, has a specific origin and use. In its current form it is not but a by-product of multicultural political correctness. These trends tend to abolish objectivity itself and the rational establishment of data. The past is relativized and made into a useful tool for anyone that wants to form a specific picture of history, to satisfy selfish political ambitions.

Νέα Κεντροδεξιά, Πρόταση μεταναστευτικής πολιτικής

2010-01-06T10:01:00.000-08:00

ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΩΤΟΥΛΑΣ, Ιστορικός, M.Phil., υπ.Δρ.Φ.

ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

1. Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

1.1 Η γερμανική νομοθεσία για την απόδοση ιθαγένειας

Η γερμανική νομοθεσία για την απόδοση της ιθαγένειας τροποποιήθηκε ν μέρει τον Ιούλιο του 1999 με την εισαγωγή του νέου Νόμου περί υπηκοότητας (Staatsangeröhigkeitsgesetz), ο οποίος αντικατέστησε τον αρκετά παλαιότερο ισχύοντα νόμο του 1913 (Reichs- und Staatsangeröhigkeitsgesetz). Ακολούθησε ο νέος νόμος για το μεταναστευτικό, ο οποίος ψηφίστηκε τον Ιούλιο του 2004 και τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2005. Ο νόμος φέρει τον τίτλο «Νόμος για τον έλεγχο και τον περιορισμό της μετανάστευσης και για τη ρύθμιση της παραμονής και της ένταξης των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των αλλοδαπών» (Gesetz zur Steuerung und Begrenzung der Zuwanderung und zur Regelung des Aufenthalts und der Integration von Unionsbürgern und Ausländern – Zuwanderungsgesetz). Η ίδια η ονομασία του νέου νόμου είναι ενδεικτική της φιλοδοξίας του γερμανικού κράτους να περιορίσει τη μετανάστευση, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην αναγνώριση μίας προβληματικής κατάστασης, η οποία προκύπτει από τη συνύπαρξη διαφορετικών εθνοτικών ομάδων στο πλαίσιο ενός ενιαίου κράτους.
Σύμφωνα με τις διατάξεις της γερμανικής νομοθεσίας πολίτης καθίσταται κάποιος εάν:
1. Έχει έναν γονέα Γερμανό πολίτη με τη γέννηση του (Abstammungsprinzip, κριτήριο προέλευσης. Πρόκειται για εφαρμογή της νομικής έννοιας του δικαίου του αίματος ήτοι της εθνοφυλετικής καταγωγής (jus sanguinis).
Όσον αφορά στην διαδικασία της πολιτογράφησης, της ένταξης, δηλαδή, αλλοδαπών στην γερμανική κοινωνία, η γερμανική νομοθεσία προβλέπει πλέον ότι ένας μετανάστης αποκτά το δικαίωμα πολιτογράφησης (Einbürgerung) εάν έχει γεννηθεί στην επικράτεια του γερμανικού κράτους (Geburtsortprinzip, κριτήριο τόπου γέννησης. Πρόκειται για εφαρμογή της νομικής έννοιας του δικαίου του εδάφους (jus soli).
Η πολιτογράφηση ενός αλλοδαπού μετανάστη πραγματοποιείται μόνον σε περίπτωση που ισχύουν όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α. Να είναι επί οκτώ (8) συνεχόμενα έτη μόνιμος και νόμιμος κάτοικος της Γερμανίας.
β. Να έχει στην κατοχή του άδεια ή δικαίωμα διαμονής.
γ. Να γνωρίζει την γερμανική γλώσσα σε ικανοποιητικό επίπεδο, ήτοι επάρκειας.
δ. Να έχει λευκό ποινικό μητρώο.
ε. Να αποδέχεται τις αρχές του γερμανικού Συντάγματος.
στ. Να έχει την δυνατότητα οικονομικής συντήρησης τόσο του εαυτού του όσο και των μελών της οικογένειάς του, χωρίς να λαμβάνει κρατικό επίδομα.
ζ. Να αποποιηθεί της προηγούμενης ιθαγένειάς του. Εξαιρούνται οι πολίτες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι μπορούν να διατηρήσουν την ιθαγένεια της χώρας προέλευσής τους.
Τα τέκνα αλλοδαπών γονέων, τα οποία έχουν γεννηθεί στην Γερμανία, λαμβάνουν την γερμανική υπηκοότητα μόνον σε περίπτωση που έχουν γεννηθεί μετά την 1/1/2000 και ισχύουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α. τουλάχιστον ο ένας εκ των δύο γονέων του τέκνου πρέπει να διέθετε οκτώ (8) έτη νόμιμης και μόνιμης διαβίωσης στην Γερμανία προτού το τέκνο γεννηθεί.
β. τουλάχιστον ο ένας εκ των δύο γονέων του τέκνου πρέπει να διέθετε απεριόριστο δικαίωμα διαμονής (Aufenthaltsberechtigung) ή απεριόριστη άδεια διαμονής (unbefristete Aufenthaltserlaubnis) στην Γερμανία τουλάχιστον για τρία (3) έτη.
Και πάλι η γερμανική ιθαγένεια δεν απονέμεται κατά τρόπο αυτόματο, αλλά κατόπιν σχετικής υποβολής αίτησης κατά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στη συμπλήρωση των δεκαοκτώ έως και τα είκοσι τρία έτη.
Στην Γερμανία εξακολουθεί να ισχύει η απαγόρευση εισαγωγής εργατικού δυναμικού, η οποία καθιερώθηκε το 1973, όταν για πρώτη φορά διαπιστώθηκε η προβληματική κατάσταση, η οποία σταδιακά προέκυπτε στο εσωτερικό της γερμανικής κοινωνίας λόγω της εισόδου μεταναστευτικού πληθυσμού.
Σε γενικές γραμμές, η γερμανική νομοθεσία εντάσσεται στο λεγόμενο εθνοτικό πρότυπο μεταναστευτικής πολιτικής, όπως οι νομοθεσίες και άλλων ευρωπαϊκών κρατών (Αυστρία, Ελβετία, Δανία, Ιταλία).

1.2. Η αυστριακή νομοθεσία για την απόδοση ιθαγένειας

Η αυστριακή νομοθεσία προβλέπει ότι η απόκτηση της αυστριακής ιθαγένειας είναι δυνατή μέσω των εξής τρόπων:
1.Εάν έχει έναν γονέα Αυστριακό πολίτη με τη γέννηση του.
2. Εάν διοριστεί ως καθηγητής σε πανεπιστημιακό ίδρυμα του αυστριακού κράτους. Στην περίπτωση αυτή ο/η σύζυγος και τα τέκνα του διδάσκοντος λαμβάνει με διαδικασία δήλωσης την αυστριακή υπηκοότητα.
3. Με ειδοποίηση, η οποία αφορά άτομα, τα οποία υπέστησαν διώξεις από το εθνικοσοσιαλιστικό καθεστώς, στο οποίο είχε υπαχθεί η Αυστρία την περίοδο 1938-45.
Η πολιτογράφηση ενός αλλοδαπού μετανάστη δεν πραγματοποιείται κατά τρόπο αυτόματο, αντιθέτως πραγματοποιείται μόνον σε περίπτωση που ισχύουν όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α. Να είναι επί δέκα (10) συνεχόμενα έτη μόνιμος και νόμιμος κάτοικος της Γερμανίας. Η προϋπόθεση αυτή είναι δυνατόν να μειωθεί στο χρονικό διάστημα των έξι (6) ετών, εάν ο υποψήφιος προς πολιτογράφηση εμπίπτει σε μία ή περισσότερες από τις κάτωθι κατηγορίες:
α1. Να έχει απωλέσει την προηγούμενη ιθαγένειά του.
α2. Να διακρίνεται για εξέχοντα επιτεύγματα στον τομέα της επιστήμης ή του αθλητισμού.
α3. Να είναι σε θέση να αποδείξει ότι έχει επιτύχει σε υψηλό βαθμό την προσωπική και επαγγελματική του ενσωμάτωση στην αυστριακή κοινωνία.
α4. Εάν αιτείται πολιτικού ασύλου.
α5. Εάν είναι πολίτης κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
α6. Εάν έχει γεννηθεί στην επικράτεια του κράτους της Αυστρίας.
β. Να μην έχει καταδικαστεί για ποινή ίση ή μεγαλύτερη των τριών (3) μηνών στην Αυστρία ή στο εξωτερικό.
γ. Να μην εκκρεμεί δικαστική δίωξη σε βάρος του.
δ. Να μην έχει ανακληθεί η άδεια παραμονής και να μην εκκρεμεί διαδικασία άρσης αυτής.
ε. Να έχει την δυνατότητα οικονομικής συντήρησης του εαυτού του, χωρίς να λαμβάνει κρατικό επίδομα, εκτός εάν συντρέχουν αντικειμενικοί λόγοι (λ.χ. θέματα υγείας).
στ. Να διατηρεί θετική στάση έναντι της Αυστρίας, στάση η οποία προκύπτει από την καθόλου συμπεριφορά του, να μην αποτελεί απειλή για την δημόσια τάξη και ασφάλεια, καθώς και για τα εθνικά συμφέροντα του αυστριακού κράτους.
ζ. Να μην διατηρεί σχέσεις με ξένα κράτη, τα οποία διατηρούν δυσμενείς σχέσεις με το κράτος της Αυστρίας και θα έβλαπταν το τελευταίο.
η. Να αποποιηθεί της προηγούμενης ιθαγένειάς του.
θ. Να γνωρίζει την γερμανική γλώσσα σε ικανοποιητικό επίπεδο.
ι. Να διαθέτει σε γενικές γραμμές άριστη συμπεριφορά.

1.3. Η ελβετική νομοθεσία για την απόδοση ιθαγένειας

Η ελβετική νομοθεσία για την απόδοση της ιθαγένειας είναι από τις πλέον συντεταγμένες και προσεγμένες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χαρακτηρίζεται δε από σαφές αυστηρό και οριοθετημένο νομικό πλαίσιο, διαφυλάσσοντας την ευημερία και τον τρόπο ζωής του ελβετικού κράτους. Η Ελβετία ως κράτος διαθέτει ομοσπονδιακό πολιτειακό σύστημα και η απόδοση της ιδιότητας του Ελβετού πολίτη αφορά σε επίπεδο συγκεκριμένης κοινότητας και καντονιού.
Κατ’ αρχήν σε ομοσπονδιακό επίπεδο πολίτης καθίσταται κάποιος Ελβετός εάν ισχύουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
1. Έχει έναν γονέα Ελβετό πολίτη με τη γέννηση του (Πρόκειται για εφαρμογή της νομικής έννοιας του δικαίου του αίματος ήτοι της εθνοφυλετικής καταγωγής (jus sanguinis).
2. Εάν έχει υιοθετηθεί έως την ηλικία των 18 ετών, έως ότου ενηλικιωθεί, δηλαδή, από Ελβετό πολίτη.
Η απόδοση της ελβετικής ιθαγένειας δεν συμβαίνει επ’ ουδενί κατά τρόπο αυτόματο, ήτοι απλώς με την γέννηση κάποιου εντός του ελβετικού κράτους.
Όσον αφορά στην διαδικασία της πολιτογράφησης, της ένταξης, δηλαδή, αλλοδαπών στην ελβετική κοινωνία, η ελβετική νομοθεσία προβλέπει ότι σε ομοσπονδιακό επίπεδο ένας μετανάστης αποκτά το δικαίωμα πολιτογράφησης (Einbürgerung), σε περίπτωση που ισχύουν όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις. Ο ενδιαφερόμενος να πολιτογραφηθεί αλλοδαπός θα πρέπει:
α. Να είναι επί δώδεκα (12) συνεχόμενα έτη μόνιμος και νόμιμος κάτοικος της Ελβετίας.
β. Να έχει αφομοιωθεί από πολιτιστικής άποψης, ήτοι θα πρέπει να γνωρίζει τα ελβετικά έθιμα και τις ελβετικές πολιτιστικές παραδόσεις.
γ. Να τηρεί το νομοθετικό πλαίσιο του ελβετικού κράτους. Να μην έχει καταδικαστεί σε κάποιο είδος φυλάκισης και να μην εκκρεμούν κατηγορίες εναντίον του.
δ. Να μη θέτει σε κίνδυνο την εσωτερική ή εξωτερική ασφάλεια του ελβετικού κράτους. Η διάταξη αυτή αφορά κυρίως στους μουσουλμάνους μετανάστες ισλαμιστικών πεποιθήσεων.
Σε περίπτωση απορριπτικής απόφασης επί αίτησης πολιτογράφησης, δεν υφίσταται δικαίωμα άσκησης έφεσης κατά της ως ανωτέρω απορριπτικής απόφασης.
Οι ανωτέρω (α-δ) προϋποθέσεις ισχύουν για την κατ’ αρχήν αποδοχή της αίτησης πολιτογράφησης του αλλοδαπού σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Κατόπιν ο ενδιαφερόμενος αλλοδαπός λαμβάνει την άδεια να αιτηθεί πολιτογράφησης στο επίπεδο του καντονιού και της κοινότητας. Τα επιμέρους καντόνια του ελβετικού κράτους διαθέτουν ιδιαίτερη νομοθεσία για την διαδικασία πολιτογράφησης. Οι προϋποθέσεις ποικίλουν και το χρονικό διάστημα μόνιμης και νόμιμης διαβίωσης σε κάποιο καντόνι ποικίλλει από τα δύο (2) έως και τα δώδεκα (12) έτη. Το αυτό ισχύει και για τις κοινότητες του ελβετικού κράτους.

1.4. Η δανική νομοθεσία για την απόδοση ιθαγένειας

Η δανική νομοθεσία για την απόδοση της ιθαγένειας είναι ιδιαίτερα προσεγμένη και θα ήταν δυνατόν να χρησιμεύσει ως πρότυπο για αντίστοιχες μεταρρυθμίσεις στην ισχύουσα ελληνική νομοθεσία. Στην Δανία πολίτης καθίσταται κάποιος εάν:
1. Έχει έναν γονέα Δανό πολίτη με τη γέννηση του (Πρόκειται για εφαρμογή της νομικής έννοιας του δικαίου του αίματος ήτοι της εθνοφυλετικής καταγωγής (jus sanguinis).
2. Εάν έχει υιοθετηθεί έως την ηλικία των 12 ετών από Δανό πολίτη.
3. Εάν η μητέρα του παντρευτεί Δανό πολίτη πριν ο ίδιος γίνει 18 ετών.
4. Με δήλωση για τους πολίτες των λεγομένων νορδικών χωρών (Φινλανδία, Ισλανδία, Νορβηγία, Σουηδία). Πρόκειται ουσιαστικά για μια απλοποιημένη διαδικασία πολιτογράφησης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Ενδιαφέρον είναι ότι το σημείο αυτό, όπως και το (1) εισάγουν όρους εθνοφυλετικής καταγωγής και πολιτισμικής συνάφειας στην απόδοση ιθαγένειας.
5. Με πολιτογράφηση.
Στην περίπτωση της πολιτογράφησης, ο ενδιαφερόμενος μετανάστης οφείλει να προχωρήσει σε μία σειρά ενεργειών. Αυτές είναι οι κατωτέρω:
α. Ένα είδος επίσημης δήλωσης πίστης στη Δανία.
β. Πρέπει να αναφέρει όλες τις παραβάσεις που έχει κάνει ή για τις οποίες έχει κατηγορηθεί, ακόμα και για κάτι τόσο ασήμαντο όσο ένα πρόστιμο για υπερβολική ταχύτητα. Αν αργότερα διαπιστωθεί ότι ο μετανάστης είχε αποκρύψει κάποιο στοιχείο, είναι εφικτή η ανάκληση της απόδοσης ιθαγένειας.
γ. Να αποποιηθεί την προηγούμενη ιθαγένειά του.
δ. Να είναι επί εννέα (9) συνεχόμενα έτη μόνιμος και νόμιμος κάτοικος της Δανίας.
ε. Να μην έχει καταδικαστεί σε κάποιο είδος φυλάκισης και να μην εκκρεμούν κατηγορίες εναντίον του. Για κάποια δε αδικήματα προστίθεται χρόνος τον οποίο πρέπει να περιμένει κάποιος για να μπορέσει να πολιτογραφηθεί.
στ. Να μη χρωστά στο κράτος.
ζ. Να συντηρεί τον εαυτό του, να μην έχει δεχτεί κανενός είδους κρατικής κοινωνικής βοήθειας ή επιδόματος για χρονικό διάστημα, το οποίο θα καλύπτει τα τεσσεράμισι (4,5 ) τουλάχιστον από τα τελευταία πέντε (5 ) έτη.
η. Γνώση της δανέζικης γλώσσας είτε με ειδικό τεστ είτε έχοντας περάσει τις εξετάσεις μετά την τρίτη τάξη του Γυμνασίου.
θ. Να περάσει από τεστ πολίτη που εξετάζει τις γνώσεις του για τη κοινωνία, κουλτούρα και ιστορία της Δανίας.

1.5 Η γαλλική νομοθεσία για την απόδοση ιθαγένειας

Η γαλλική νομοθεσία για την απόδοση της ιθαγένειας αντανακλά το λεγόμενο ρεπουμπλικανικό μοντέλο ενσωμάτωσης των μεταναστών στον κοινωνικό ιστό του κράτους. Η γαλλική νομοθεσία βασίζεται στον Αστικό Κώδικα (Code civil), συγκεκριμένα στα άρθρα 17 έως 33.2, καθώς και στο Διάταγμα 93/1362, το οποίο δημοσιεύτηκε στις 30-12-1993.
Η γαλλική νομοθεσία προβλέπει ότι η απόκτηση της γαλλικής ιθαγένειας είναι δυνατή μέσω των εξής τρόπων:
1. Εάν έχει έναν γονέα Γάλλο πολίτη με τη γέννηση του (Πρόκειται για εφαρμογή της νομικής έννοιας του δικαίου του αίματος ήτοι της εθνοφυλετικής καταγωγής (jus sanguinis).
2. Εάν έχει γονέα, ο οποίος έχει γεννηθεί στην επικράτεια του γαλλικού κράτους.
3. Εάν τουλάχιστον ο ένας εκ των γονέων του, με τον οποίον συγκατοικεί, έχει αποκτήσει την γαλλική ιθαγένεια.
4. Εάν έχει γεννηθεί στην επικράτεια του γαλλικού κράτους από γονείς, οι οποίοι έχουν στερηθεί της ιθαγένειάς τους ή αν προέρχεται από κράτος, στο οποίο δεν επιτρέπεται να αποκτήσει την ιθαγένεια των γονέων του. Η απόκτηση της γαλλικής ιθαγένειας αναιρείται, εάν ο μετανάστης λάβει την ιθαγένεια ενός εκ των δύο γονέων του πριν την ενηλικίωση.
5. Εάν έχει γεννηθεί στην επικράτεια του γαλλικού κράτους και έχει παραμείνει σε αυτήν για χρονικό διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών από την ηλικία των ένδεκα (11) ετών, οπότε λαμβάνει αυτοδίκαια την ιθαγένεια κατά την ενηλικίωση. Εάν έχει γεννηθεί στην επικράτεια του γαλλικού κράτους και έχει παραμείνει σε αυτήν για χρονικό διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών είναι δυνατόν να αποκτήσει την ιθαγένεια στην ηλικία των δεκαέξι (16) ετών με υποβολή υπεύθυνης δήλωσης.
6. Εάν είναι σύζυγος Γάλλου πολίτη, οπότε λαμβάνει την ιθαγένεια έπειτα από συνεχές χρονικό διάστημα τεσσάρων (4) ετών γάμου και εφόσον οι δύο σύζυγοι δεν τελούν σε διάσταση και ο ενδιαφερόμενος αλλοδαπός έχει επαρκή γνώση της γαλλικής γλώσσας.
Η πολιτογράφηση ενός ενήλικου αλλοδαπού μετανάστη δεν πραγματοποιείται κατά τρόπο αυτόματο, αντιθέτως πραγματοποιείται μόνον σε περίπτωση που ισχύουν όλες οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α. Να είναι επί πέντε (5) συνεχόμενα έτη μόνιμος και νόμιμος κάτοικος της Γαλλίας. Το χρονικό αυτό διάστημα είναι δυνατόν να μειωθεί κατά το δοκούν ή και να απαλειφθεί τελείως για αλλοδαπούς, οι οποίοι εντάσσονται σε μία από τις κάτωθι κατηγορίες:
α1. Όσοι έχουν υπηρετήσει στις ένοπλες δυνάμεις της χώρας, μεταξύ αυτών στην Λεγεώνα των Ξένων.
α2. Όσοι προέρχονται από γαλλόφωνη περιοχή του εξωτερικού. (Η ρύθμιση αυτή αφορά σε γαλλόφωνους αλλοδαπούς από τα πρώην αποικιακά εδάφη ή από το γαλλόφωνο τμήμα του Καναδά).
α3. Όσοι έχουν φοιτήσει σε γαλλικό σχολείο.
α4. Όσοι έχουν προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στο γαλλικό κράτος.
β. Να χαρακτηρίζεται από ηθική στάση, ήτοι να διαθέτει άρτιο χαρακτήρα, ευγενή συμπεριφορά και αίσθημα αφοσίωσης προς το γαλλικό κράτος. Τα δεδομένα αυτά πιστοποιούνται με σχετική έρευνα, η οποία διεξάγεται σε επίπεδο νομαρχιών. Στο πλαίσιο αυτό διερευνώνται ενδεχόμενες καταδικαστικές αποφάσεις της δικαιοσύνης σε βάρος του υποψηφίου προς πολιτογράφηση αλλοδαπού, τόσο στην Γαλλία όσο και στο εξωτερικό, περιλαμβανομένης και της χώρας προέλευσης.
γ. Να χαρακτηρίζεται από αφομοίωση στην γαλλική κοινωνία, η οποία πιστοποιείται με σχετική συνέντευξη του υποψηφίου προς πολιτογράφηση αλλοδαπού ενώπιον αρμόδιου κρατικού λειτουργού. Στην προϋπόθεση αυτή ανήκει και η επαρκής γνώση της γαλλικής γλώσσας.
δ. Να μην έχει καταδικαστεί για ποινικά αδικήματα, τα οποία στρέφονται κατά των συμφερόντων του γαλλικού κράτους ή να μην έχει καταδικαστεί για αδικήματα που αφορούν σε τρομοκρατική δράση ή να μην έχει καταδικαστεί για οποιοδήποτε αδίκημα, το οποίο επισύρει ποινή ίση ή μεγαλύτερη της κάθειρξης διαρκείας έξι (6) μηνών.
ε. Να μην εκκρεμεί μη υλοποιηθείσα απόφαση απέλασης ή απαγόρευσης εισόδου στην επικράτεια του γαλλικού κράτους.
Εκτός των ανωτέρω προϋποθέσεων ισχύουν ορισμένες πρόσθετες περιοριστικές διατάξεις όσον αφορά στην πολιτογράφηση. Αυτές είναι οι ακόλουθες:
α. Η πολιτογράφηση πραγματοποιείται με έκδοση διατάγματος, όχι με απλή υπεύθυνη δήλωση.
β. Η πολιτογράφηση είναι προαιρετική και όχι υποχρεωτική, ήτοι δεν θεωρείται δικαίωμα του αλλοδαπού ή υποχρέωση της γαλλικής πολιτείας.
γ. Η πολιτογράφηση επαφίεται στην βούληση της κυβέρνησης, ακόμη και αν ισχύουν όλες οι τυπικές προϋποθέσεις.
Η αντίστιξη με το προτεινόμενο ελληνικό νομοσχέδιο είναι εμφανής, αφού σε αυτό προτείνεται η απόδοση της ιθαγένειας σε τέκνα αλλοδαπών κατά τρόπο αυτόματο με την γέννησή τους και όχι στην ηλικία των δεκαέξι ετών ή κατά την ενηλικίωση, όπως στην Γαλλία. Επίσης το προτεινόμενο ελληνικό νομοσχέδιο προβαίνει σε ενέργειες περιορισμού της κρατικής δικαιοδοσίας, καθώς υποχρεώνει το ελληνικό κράτος να αποδώσει κάθε φορά την ιθαγένεια, εφόσον έχουν εκπληρωθεί οι οριζόμενες προϋποθέσεις – σε αντίθεση με το γαλλικό νομοσχέδιο, στο οποίο προβλέπεται ότι η πολιτογράφηση επαφίεται στην βούληση της κυβέρνησης, ενώ επίσης το προτεινόμενο ελληνικό νομοσχέδιο υποχρεώνει το ελληνικό κράτος να αιτιολογεί τις απορριπτικές εκθέσεις βάσει των τεθεισών προϋποθέσεων ενώ στο γαλλικό νομοσχέδιο δεν προβλέπεται κάποια αντίστοιχη ρύθμιση.

2.1 Η περίπτωση της Ελλάδος

Το προτεινόμενο νομοσχέδιο της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ, σε αντίθεση με την κυρίαρχη νομοθεσία στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, προβλέπει ιδιαίτερα συνοπτικές και ευνοϊκές για τους μετανάστες και λαθρομετανάστες προϋποθέσεις πολιτογράφησης:
1. Παρέχει την ελληνική ιθαγένεια κατά τρόπο αυτόματο, ήτοι χωρίς κάποια υποχρέωση υποβολής δήλωσης, με τη γέννηση, σε τέκνα μεταναστών, οι οποίοι έχουν συμπληρώσει πενταετία νόμιμης παραμονής στην Ελλάδα και αυτό μάλιστα με μία απλή υπεύθυνη δήλωση των γονέων τους.
2. Παρέχει την ελληνική ιθαγένεια κατά τρόπο αυτόματο, ήτοι χωρίς κάποια υποχρέωση υποβολής δήλωσης, με τη γέννηση σε τέκνα μεταναστών, τα οποία παρακολούθησαν έξι (6) έτη διδασκαλίας και μάλιστα όχι συνεχόμενα σε ελληνικό σχολείο, ανεξαρτήτως νομικού καθεστώτος των γονέων τους, με μία απλή υπεύθυνη δήλωση των γονέων τους. Σε περίπτωση δε που οι γονείς αμελήσουν να υποβάλουν την ανωτέρω δήλωση για ως άνω αναφερόμενες περιπτώσεις, τα τέκνα αποκτούν την ελληνική ιθαγένεια κατά τρόπο αυτόματο με μία απλή δήλωση κατά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στη συμπλήρωση των δεκαοκτώ έως και τα είκοσι ένα έτη.
3. Παρέχει την ελληνική ιθαγένεια σε τέκνα μεταναστών, τα οποία παρακολούθησαν τα τρία (3) πρώτα έτη της υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα άτομα αυτά θα αποκτούν, όπως και στην περίπτωση (2) την ελληνική ιθαγένεια κατά τρόπο αυτόματο με μία απλή δήλωση κατά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στη συμπλήρωση των δεκαοκτώ έως και τα είκοσι ένα έτη.
4. Παρέχει την ελληνική ιθαγένεια κατά τρόπο αυτόματο, ήτοι χωρίς κάποια υποχρέωση υποβολής δήλωσης, σε τέκνα μετανάστη γονέα, ο οποίος γεννήθηκε και κατοικεί μόνιμα στην Ελλάδα από τη γέννησή του.
5. Σε περίπτωση, κατά την οποία ένας ενήλικας μετανάστης δεν εμπίπτει σε κάποια εκ των ανωτέρω τεσσάρων κατηγοριών, θεωρείται προϋπόθεση πολιτογράφησης η απλή διαμονή στην Ελλάδα επί πέντε (5) από τα τελευταία δέκα (10) έτη.
6. Δεν εξετάζει καθόλου την διάσταση του χαρακτήρα ή του υπόβαθρου του υποψηφίου προς πολιτογράφηση αλλοδαπού, καθώς δεν προβλέπεται, όπως συμβαίνει στην γαλλική νομοθεσία.
7. Δεν προβλέπει την δυνατότητα έλξης καταρτισμένου προσωπικού, όπως συμβαίνει στο νομοθετικό πλαίσιο της Γερμανίας, της Αυστρίας και της Δανίας, αντιθέτως δεν απαιτεί ούτε καν ελάχιστες εγγυήσεις για την προσωπικότητα του υποψηφίου προς πολιτογράφηση αλλοδαπού.
8. Δεν προβλέπει την αφομοίωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία, αντανακλώντας ακραίες, παρωχημένες και ήδη αποτυχημένες σε όλη την Ευρώπη τοποθετήσεις περί μαξιμαλιστικής πολυπολιτισμικότητας. Στο σημείο αυτό εντάσσεται και το γεγονός ότι το προτεινόμενο ελληνικό νομοσχέδιο δεν προβλέπει την υποχρεωτική εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας σε επίπεδο επάρκειας από τον υποψήφιο προς πολιτογράφηση αλλοδαπό.

Το προτεινόμενο νομοσχέδιο της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ συνιστά νομική υποχώρηση και αναχρονιστικό πλαίσιο αναφοράς της πολιτογράφησης των μεταναστών, όπως δε καταδείχθηκε αναλυτικά ανωτέρω, τελεί σε ριζική ασυμφωνία με την ισχύουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία. Και αυτό διότι η διαδικασία της πολιτογράφησης πραγματοποιείται με ιδιαίτερα απλουστευμένο και πρόχειρο τρόπο για τους μετανάστες της δεύτερης γενιάς και εντελώς αυτόματα για τους μετανάστες της τρίτης γενιάς.
Οι διαφορές ανάμεσα στο πρότυπο της Γερμανίας, της Ελβετίας, της Αυστρίας, της Δανίας και της Γαλλίας και στις αντίστοιχες προτεινόμενες νομοθετικές μεταβολές στην Ελλάδα είναι πολυάριθμες και δεν αφορούν απλώς στους τύπους, αλλά και την ουσία του νόμου. Το προτεινόμενο ελληνικό πλαίσιο ουσιαστικά προχωρεί στην πολιτογράφηση όλων σχεδόν των μεταναστών και των λαθρομεταναστών. Ενώ στα περισσότερα από τα ανωτέρω ευρωπαϊκά νομοθετικά πλαίσια απαιτείται η οικονομική αυτοσυντήρηση του μετανάστη και η επί εννέα έτη σταθερή παραμονή του και φυσικά η κατά το διάστημα αυτό άμεμπτη από νομικής άποψης συμπεριφορά του, στο προτεινόμενο ελληνικό νομοσχέδιο το διάστημα αυτό μειώνεται δραστικά στα πέντε έτη, χωρίς αυτό το χρονικό διάστημα να απαιτείται να είναι συνεχές, ενώ δεν υπάρχει ρήτρα για την ενδεχόμενη παραβατική συμπεριφορά του μετανάστη.
Όσον αφορά δε στην εκπαίδευση των μεταναστών απαιτείται απλώς τριετής υποχρεωτική παρακολούθηση της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δηλαδή ο μετανάστης να έχει φοιτήσει έως την Γ΄ Δημοτικού. Με αυτόν τον τρόπο το ελληνικό κράτος θα καταστεί πόλος έλξης ενός ακατάρτιστου και χωρίς υψηλό πολιτιστικό υπόβαθρο, πληθυσμού μεταναστών, ενώ στην Δανία και την Ελβετία το νομοσχέδιο λαμβάνει πρόνοια για την προσέλκυση μεταναστών με τεχνικές δεξιότητες και γνώσεις. Σε γενικές δε γραμμές η απόδοση της ιθαγένειας πραγματοποιείται πολύ πιο επιμελημένα και έπειτα από αυξημένο χρονικό διάστημα παραμονής στην εκάστοτε χώρα σε σχέση με το προτεινόμενο ελληνικό νομοσχέδιο.
Ενώ στην Δανία απαιτείται η ταυτόχρονη αποποίηση της προγενέστερης ιθαγένειας, στην Ελλάδα ένα τέτοιο ενδεχόμενο δεν εξετάζεται. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ωστόσο, συντηρείται το ψυχικό και ιδεολογικό ρήγμα με το ελληνικό κράτος και δυσχεραίνεται η διαδικασία ομαλής αφομοίωσης των μεταναστών.

2.2 Πρόταση ελληνικής μεταναστευτικής πολιτικής

Ο ισχύων Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας (Ν. 3284/2004, δημοσιευμένος στο ΦΕΚ 217/τ.Α΄/2004) παρέχει ένα ασφαλές πλαίσιο ανάπτυξης μίας σύγχρονης μεταναστευτικής πολιτικής, συγχρονισμένης με την πολιτική και νομοθετική πραγματικότητα των ευρωπαϊκών κρατών. Ιδίως η διατήρηση του άρθρου 5 του ισχύοντος Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας αποτελεί προϋπόθεση κοινωνικής σταθερότητας και ομαλής ένταξης των αλλοδαπών μεταναστών στην ελληνική κοινωνία. Το άρθρο έχει ως εξής: «Άρθρο 5. Για τον αλλοδαπό, που επιθυμεί να αποκτήσει την Ελληνική Ιθαγένεια με πολιτογράφηση, απαιτείται να:
α) Είναι ενήλικος κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης πολιτογράφησης.
β) Μην έχει καταδικασθεί τελεσίδικα, κατά την τελευταία δεκαετία πριν από την υποβολή της αίτησης πολιτογράφησης, σε ποινή στερητική της ελευθερίας τουλάχιστον ενός έτους ή, ανεξαρτήτως ποινής και χρόνου έκδοσης της καταδικαστικής απόφασης, για εγκλήματα προσβολών του πολιτεύματος, προδοσίας της χώρας, ανθρωποκτονίας από πρόθεση και επικίνδυνης σωματικής βλάβης, εγκλήματα σχετικά με την εμπορία και διακίνηση ναρκωτικών, τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, διεθνή οικονομικά εγκλήματα, εγκλήματα με χρήση μέσων υψηλής τεχνολογίας, εγκλήματα περί το νόμισμα, αντίστασης κατά της αρχής, αρπαγής ανηλίκων, κατά της γενετήσιας ελευθερίας και οικονομικής εκμετάλλευσης της γενετήσιας ζωής, κλοπής, απάτης, υπεξαίρεσης, εκβίασης, τοκογλυφίας, του νόμου περί μεσαζόντων, πλαστογραφίας, ψευδούς βεβαίωσης, συκοφαντικής δυσφήμισης, λαθρεμπορίας, εγκλήματα που αφορούν τα όπλα, αρχαιότητες, την προώθηση λαθρομεταναστών στο εσωτερικό της χώρας ή τη διευκόλυνση μεταφοράς ή προώθησης τους ή της εξασφάλισης καταλύματος σε αυτούς για απόκρυψη ή για παραβάσεις της νομοθεσίας για την εγκατάσταση και κίνηση αλλοδαπών στην Ελλάδα,
γ) Μην εκκρεμεί σε βάρος του απόφαση απέλασης.
2. Για τον αλλοδαπό που είναι αλλογενής απαιτείται επιπλέον να:
α) Διαμένει νόμιμα στην Ελλάδα δέκα συνολικά έτη την τελευταία δωδεκαετία πριν από την υποβολή της αίτησης πολιτογράφησης. Για τον ανιθαγενή αλλοδαπό ή για τον αλλοδαπό που έχει αναγνωρισθεί ως πρόσφυγας αρκεί διαμονή στην Ελλάδα πέντε ετών μέσα στην τελευταία δωδεκαετία πριν από την υποβολή της αίτησης. Στον ανωτέρω κατά περίπτωση απαιτούμενο χρόνο δεν προσμετράται ο χρόνος που διάνυσε ο αλλοδαπός στην Ελλάδα ως διπλωματικός ή διοικητικός υπάλληλος ξένης χώρας. Η χρονική προϋπόθεση της δεκαετούς διαμονής δεν απαιτείται γι' αυτόν που είναι σύζυγος Έλληνα ή Ελληνίδας, διαμένει τουλάχιστον επί μία τριετία στην Ελλάδα και έχει αποκτήσει τέκνο, καθώς και για εκείνον που έχει γεννηθεί και κατοικεί συνεχώς στην Ελλάδα. Για τους συζύγους Ελλήνων διπλωματικών υπαλλήλων που έχουν συμπληρώσει, οποτεδήποτε, ένα έτος διαμονής στην Ελλάδα και υπηρετούν στο εξωτερικό, προσμετράται για τη συμπλήρωση του παραπάνω χρόνου και ο χρόνος παραμονής τους στο εξωτερικό λόγω της υπηρεσίας των Ελλήνων συζύγων τους.
β) Έχει επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, της ελληνικής ιστορίας και γενικά του ελληνικού πολιτισμού.
3. Αθλητές Ολυμπιακών αθλημάτων που έχουν συμπληρώσει πενταετή νόμιμη παραμονή στην Ελλάδα κατά την τελευταία δωδεκαετία, μπορούν να αποκτήσουν την Ελληνική Ιθαγένεια, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 5 έως 9 του παρόντος Κώδικα, εφόσον έχουν δικαίωμα να αγωνιστούν στην αντίστοιχη ελληνική εθνική ομάδα, σύμφωνα με τους διεθνείς κανονισμούς του οικείου αθλήματος, μετά από εισήγηση της οικείας εθνικής ομοσπονδίας και σύμφωνη γνώμη της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής».
Με βάση τον ισχύοντα Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας αποκτούν την ελληνική ιθαγένεια οι κάτωθι κατηγορίες:
1. Τα παιδιά που ο ένας από τους γονείς τους είναι Έλληνας ή Ελληνίδα, με τη γέννησή τους.
2. Όποιος γεννιέται στην Ελλάδα και δεν έχει άλλη ιθαγένεια.
3. Αλλοδαπός που υιοθετήθηκε από Έλληνα ή Ελληνίδα πριν από την ενηλικίωσή του, από την υιοθεσία.
4, Ομογενείς αλλοδαποί οι οποίοι εισήχθησαν σε σχολές των ενόπλων δυνάμεων ή κατετάγησαν ως εθελοντές.
5. Αλλοδαποί ενήλικες, με πολιτογράφηση, εφόσον διαμένουν νόμιμα στη χώρα για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δέκα (10) ετών κατά την τελευταία 12ετία πριν από την υποβολή της αίτησης πολιτογράφησης, έχουν επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, της ελληνικής ιστορίας και στοιχείων του ελληνικού πολιτισμού.
6. Ομογενείς ενήλικες, με πολιτογράφηση, χωρίς να απαιτείται η παραμονή στην χώρα για χρονικό διάστημα τουλάχιστον δέκα (10) ετών, χωρίς παράβολο και χωρίς να περνούν από συνέντευξη από την Επιτροπή Πολιτογράφησης.
7. Αναγνωρισθέντες πρόσφυγες, εφόσον διαμένουν τουλάχιστον πέντε (5) έτη μέσα στην τελευταία 12ετία, πριν από την υποβολή της αίτησης πολιτογράφησης και έχουν επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, της ελληνικής ιστορίας και στοιχείων του ελληνικού πολιτισμού.
8. Σύζυγος Έλληνα ή Ελληνίδας που μένει τουλάχιστον τρία (3) χρόνια νόμιμα στη Χώρα και έχει αποκτήσει τέκνο και έχει επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, της ελληνικής ιστορίας και στοιχείων του ελληνικού πολιτισμού.
9. Όποιος έχει γεννηθεί, κατοικεί συνεχώς στην Ελλάδα και έχει επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, της ελληνικής ιστορίας και στοιχείων του ελληνικού πολιτισμού.
10. Τα παιδιά του αλλοδαπού που πολιτογραφήθηκε Έλληνας, χωρίς άλλη διατύπωση, εφόσον κατά την πολιτογράφηση είναι ανήλικα και άγαμα.
11. Οι αθλητές ολυμπιακών αθλημάτων, οι οποίοι έχουν συμπληρώσει μόνιμη και νόμιμη παραμονή στην Ελλάδα διαρκείας τουλάχιστον πέντε (5) ετών κατά την τελευταία δωδεκαετία, εφόσον έχουν δικαίωμα να αγωνιστούν στην αντίστοιχη ελληνική εθνική ομάδα, σύμφωνα με τους διεθνείς κανονισμούς του οικείου αθλήματος, μετά από εισήγηση της οικείας εθνικής ομοσπονδίας και σύμφωνη γνώμη της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής.
12. Ομογενείς που κατοικούν σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, ύστερα από αίτηση στην οικεία ελληνική προξενική αρχή, εφόσον είναι ενήλικοι, δεν μπορεί να διαπιστωθεί η ελληνική ιθαγένειά τους βάσει των διεθνών συνθηκών και ύστερα από γνωμοδότηση τριμελούς επιτροπής υπό τον πρόξενο ότι είναι πράγματι ομογενείς.
13. Αλλοδαπός που προσέφερε στην Ελλάδα εξαιρετικές υπηρεσίες ή του οποίου η πολιτογράφηση μπορεί να εξυπηρετήσει εξαιρετικό συμφέρον της Χώρας (τιμητική πολιτογράφηση), χωρίς να απαιτούνται άλλες προϋποθέσεις.
Άλλωστε η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των χωρών εκείνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες έχουν ήδη ενσωματώσει στο εθνικό δίκτυο όλες τις σχετικές με τους μετανάστες οδηγίες. Ειδικότερα:
α) με το Π.Δ. 160/2006, το οποίο συμπληρώνει τον Ν.3386/2005 (Είσοδος, διαμονή και κοινωνική ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελληνική επικράτεια) ενσωματώνεται η οδηγία 2003/109/ΕΚ που αφορά στους επί μακρόν διαμένοντες υπηκόους τρίτων χωρών στην Ελλάδα. Δηλαδή, ρυθμίστηκε για πρώτη φορά το καθεστώς των επί μακρόν διαμενόντων στην Ελλάδα με την εξασφάλιση ίσης μεταχείρισής τους με τους ημεδαπούς σ’ ένα ευρύ φάσμα του οικονομικού και κοινωνικού γίγνεσθαι, διευκολύνοντας την κοινωνική ένταξή τους και την απόκτηση, σε δεύτερο χρόνο, πολιτικών δικαιωμάτων.
β) με το Π.Δ.131/13-7-2006 λήφθηκε πρόνοια για τη διευκόλυνση της οικογενειακής επανένωσης
γ) με το Π.Δ. 106/2007 περί ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής στην ελληνική επικράτεια πολιτών της Ε.Ε. και μελών των οικογενειών τους ενσωματώθηκε η οδηγία 2004/38/ΕΚ.

Ενδεχόμενες τροποποιήσεις στην ισχύουσα νομοθεσία είναι δυνατόν να αφορούν επιμέρους διατυπώσεις του Κώδικα Ελληνικής Ιθαγένειας, όχι όμως την ουσία του. Οι υποψήφιοι προς πολιτογράφηση αλλοδαποί θα πρέπει να υποβάλλουν σχετικό αίτημα προς τις ελληνικές αρχές, το οποίο δέον, όπως εξετάζεται άπαξ, ήτοι δεν θα πρέπει να υφίσταται δυνατότητα εκ νέου υποβολής αιτήματος πολιτογράφησης ή η δυνατότητα άσκησης έφεσης κατά ενδεχόμενης απορριπτικής απόφασης. Οι ελάχιστες τυπικές προϋποθέσεις, τις οποίες θα πρέπει να πληροί ο υποψήφιος προς πολιτογράφηση, είναι δυνατόν να είναι οι εξής:
α. Να είναι ενήλικος κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης πολιτογράφησης.
β. Να είναι μόνιμος και νόμιμος κάτοικος του ελληνικού κράτους για συνεχόμενο χρονικό διάστημα δέκα (10) ετών πριν από την υποβολή της αίτησης πολιτογράφησης. [αντί για 12, όπως ίσχυε έως τώρα με τον Ν. 3284/2004]
γ. Να έχει στην κατοχή του άδεια ή δικαίωμα διαμονής.
δ. Να έχει λευκό ποινικό μητρώο. Να μην έχει καταδικαστεί σε κάποιο είδος φυλάκισης και να μην εκκρεμούν κατηγορίες εναντίον του.
ε. Να αποδέχεται τις αρχές του ελληνικού Συντάγματος.
στ. Να μη θέτει σε κίνδυνο την εσωτερική ή εξωτερική ασφάλεια του ελληνικού κράτους.
ζ. Να γνωρίζει την ελληνική γλώσσα σε ικανοποιητικό επίπεδο.
η. Να έχει αφομοιωθεί από πολιτιστικής άποψης, ήτοι να έχει επαρκή γνώση της ελληνικής γλώσσας, της ελληνικής ιστορίας και γενικά του ελληνικού πολιτισμού.
θ. Να έχει την δυνατότητα οικονομικής συντήρησης τόσο του εαυτού του όσο και των μελών της οικογένειάς του, χωρίς να λαμβάνει κρατικό επίδομα.
ι. Να αποποιηθεί της προηγούμενης ιθαγένειάς του. Εξαιρούνται οι πολίτες κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι μπορούν να διατηρήσουν την ιθαγένεια της χώρας προέλευσής τους.
Τα τέκνα αλλοδαπών γονέων, τα οποία έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα, λαμβάνουν την ελληνική υπηκοότητα μόνον σε περίπτωση που έχουν γεννηθεί μετά την 1/1/2010 και ισχύουν οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α. τουλάχιστον ο ένας εκ των δύο γονέων του τέκνου πρέπει να διέθετε οκτώ (8) έτη νόμιμης και μόνιμης διαβίωσης στην Ελλάδα προτού το τέκνο γεννηθεί.
β. να έχουν ολοκληρώσει τουλάχιστον την εννεάχρονη υποχρεωτική δημόσια εκπαίδευση, προϋπόθεση, η οποία θα πιστοποιεί τη συμμετοχή τους στην ελληνική παιδεία.
γ. Και πάλι η ελληνική ιθαγένεια δεν θα απονέμεται κατά τρόπο αυτόματο, αλλά κατόπιν σχετικής υποβολής αίτησης κατά το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί ανάμεσα στη συμπλήρωση των δεκαοκτώ έως και τα είκοσι τρία έτη.
Εκτός των ανωτέρω προϋποθέσεων είναι δυνατόν να ισχύουν ορισμένες πρόσθετες περιοριστικές διατάξεις όσον αφορά στην πολιτογράφηση. Αυτές είναι οι ακόλουθες:
α. Η πολιτογράφηση να πραγματοποιείται με έκδοση διατάγματος, όχι με απλή υπεύθυνη δήλωση.
β. Η πολιτογράφηση να είναι προαιρετική και όχι υποχρεωτική, ήτοι να μην θεωρείται δικαίωμα του αλλοδαπού ή υποχρέωση της ελληνικής πολιτείας.
γ. Η πολιτογράφηση να επαφίεται στην βούληση της κυβέρνησης, ακόμη και αν ισχύουν όλες οι τυπικές προϋποθέσεις.

Η ενσωμάτωση των μεταναστών πρέπει να είναι σταδιακή και ομαλή, ώστε να αντιστοιχεί προς τις δυνατότητες του ελληνικού κράτους και προς την ικανότητα αφομοίωσης της ελληνικής κοινωνίας και οφείλει να λαμβάνει υπ’ όψιν της την ευαίσθητη γεωγραφική θέση της Ελλάδος, η οποία ευρίσκεται στο σταυροδρόμι διεθνών μεταναστευτικών ροών, οι οποίες είναι δυνατόν να αποτελέσουν κίνδυνο για την Εθνική Ασφάλεια.
Κρίνεται επιτακτική η ίδρυση Υπουργείου Μετανάστευσης, Ενσωμάτωσης και Εθνικής Ταυτότητας κατά το πρότυπο του γαλλικού Υπουργείου Μετανάστευσης, Αφομοίωσης, Εθνικής Ταυτότητας και Κοινής Ανάπτυξης (Ministère de l’immigration, de l’integration, de l’identité nationale et du développement solidaire). Διακηρυγμένοι σκοποί του προτεινόμενου ελληνικού Υπουργείου είναι δυνατόν να είναι:
α. Η ενσωμάτωση των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία
β. Ο έλεγχος των διεθνών μεταναστευτικών ροών.
γ. Η προβολή της Κυρίαρχης Εθνικής και Ευρωπαϊκής Κουλτούρας στο πλαίσιο της πραγματικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
δ. Η ενίσχυση της συλλογικής εθνικής ελληνικής ταυτότητας της ελληνικής κοινωνίας.

Για έναν γκραμσισμό της Νέας Κεντροδεξιάς

2009-11-28T03:05:00.000-08:00

Η γέννηση της Νέας Κεντροδεξιάς διέρχεται μέσα από την εκπλήρωση τριών βασικών προϋποθέσεων. Οι άξονες αυτοί, κατά αξιολογική σειρά, είναι οι ακόλουθοι:
1. Η υπέρβαση της αριστερόστροφης Μεταπολίτευσης. Τα τελευταία τριάντα πέντε έτη η κεντροδεξιά παράταξη έχει υιοθετήσει με εμφανώς αυτοακρωτηριαστική διάθεση όλες τις ανυπόστατες προπαγανδιστικές κατηγορίες της άκρας Αριστεράς, αποδεχόμενη επίσης τα ιδεολογικά και ιστορικά μυθεύματα της τελευταίας. Η ηρωοποίηση του σταλινικού ΔΣΕ, η νεομυθολογία περί της καχεκτικής μεταπολεμικής Δημοκρατίας, η έμφαση στην φαντασιακή αναπαράσταση της αντικρατικής εξέγερσης, η αδυναμία άρθρωσης ιδεολογικού λόγου απέναντι στις ιδεοληψίες των ακραίων αντιεθνικιστών, συνιστούν χαρακτηριστικά ενός φοβικού κεντροδεξιού λόγου.
Σε όλη την πολιτισμένη Ευρώπη οι ιδεοληψίες του εθνομηδενισμού, του αντικρατισμού και της αναρχίας αντιμετωπίζονται ως επικίνδυνα ή γραφικά και αναχρονιστικά κατάλοιπα του ολοκληρωτισμού, στην Ελλάδα υφίσταται μία περίεργη ανοχή και αναπαραγωγή των οπισθοδρομικών αυτών ιδεολογημάτων.
Η Νέα Δημοκρατία οφείλει να ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή πολιτική πραγματικότητα. Ως ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, της κυρίαρχης πολιτικής ομάδας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία διαμορφώνει την φυσιογνωμία της Ευρώπης σε διεθνές και εσωτερικό επίπεδο, η Νέα Δημοκρατία οφείλει να δρα ως σύγχρονο ευρωπαϊκό κόμμα, απαλλαγμένο από το άγχος της ιδεολογικής απολογίας σε μειοψηφικές εξ ορισμού ομάδες.
Η Κεντροδεξιά στην Ελλάδα χρειάζεται έναν ενεργητικό γκραμσισμό, ήτοι την κατίσχυση στην κοινωνία των σύγχρονων κεντροδεξιών ιδεών, οι οποίες κυριαρχούν σε όλη την πολιτισμένη ανθρωπότητα. Μόνο όταν θα έχει διαμορφωθεί μία κεντροδεξιά ιδεολογική πλειοψηφία στο εσωτερικό του κοινωνικού συνόλου, σε επίπεδο ιστοριογραφίας, πολιτικής εικόνας και ιδεολογικού λόγου, ανατρέποντας τον αριστερισμό της Μεταπολίτευσης, θα είναι σε θέση η Κεντροδεξιά να ασκήσει την πολιτική κυριαρχία προς όφελος της χώρας, ακριβώς όπως συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη.

2. Η ανάδειξη της έννοιας της ταυτότητας
Στο πολιτικό και ιδεολογικό λεξιλόγιο της άκρας Αριστεράς κυριαρχεί εσχάτως η αντίληψη της ετερότητας, της διαφοράς, ως απόρροια της αποδομητικής προσέγγισης της κοινωνικής πραγματικότητας. Μία τέτοια οπισθοδρομική αντίληψη, ωστόσο, κατακερματίζει το κοινωνικό σύνολο σε επιμέρους ομάδες και υποβαθμίζει τον ελληνικό λαό σε μία υποδεέστερη κατηγορία, σε πληθυσμό, άμορφο πλήθος χωρίς ιστορικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά. Η προσέγγιση αυτή συγγενεύει in nuce με τον ακραίο νεοφιλελευθερισμό, ο οποίος αναγνωρίζει μόνον άτομα και όχι οργανικές εθνικές κοινότητες, επιμέρους καταναλωτικές μονάδες και όχι κοινωνίες ενεργών και συνεργαζομένων πολιτών.
Απέναντι στις ακρότητες της ετερότητας πρέπει να αντιτάξουμε την έννοια της ταυτότητας, δηλαδή τη συνέχεια της πολιτιστικής παράδοσης και των κοινωνικών τρόπων, την διατήρηση εν γένει της εθνικής ιστορικής πορείας. Απέναντι στην εθνοδιαλυτική πολυπολιτισμικότητα, η οποία οδηγεί αναπόφευκτα σε αντιτιθέμενες ομάδες χωρίς κοινωνική αλληλεγγύη και σε μελλοντικές ενδοκρατικές συγκρούσεις, θα πρέπει να προβληθεί η ιδέα της κυρίαρχης κουλτούρας (Leitkultur), της υπεροχής του εγχώριου πολιτιστικού πλαισίου, το οποίο διαμορφώνει την ιστορική προοπτική εκάστης χώρας.

3. Ο επαναπροσδιορισμός της διεθνούς θέσης της Ελλάδας και η εθνοκεντρική εξωτερική πολιτική
Η Ελλάδα είναι η μόνη ευρωπαϊκή χώρα με υψηλά ποσοστά ενδογενούς τρομοκρατίας, συνέπεια της επίσημης κρατικής ανοχής σε μηδενιστικές οργανώσεις, καθώς και ενός στείρου αντιδυτικισμού που ταυτίζει τον ιδεολογικό τριτοκοσμισμό και τον ακτιβιστικό αντικρατισμό με την λαϊκή αντίσταση, ενώ στην πραγματικότητα μετατρέπει την χώρα σε ορμητήριο εθνομηδενιστών και μουσουλμάνων τρομοκρατών, υποβαθμίζοντας την διεθνή εικόνα της.
Η υπέρβαση τόσο του αντιαμερικανισμού όσο και η ευελιξία στο νέο, αναδυόμενο πολυπολικό σύστημα διεθνούς ισχύος, συγκαταλέγονται μεταξύ των προγραμματικών προτεραιοτήτων της Κεντροδεξιάς. Η Κεντροδεξιά, τόσο στην εσωτερική όσο και στην διεθνή πολιτική σκηνή, πρέπει να προσέρχεται με σαφείς κόκκινες γραμμές στο θέμα των Σκοπίων, των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου και κυρίως των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Από αυτήν την άποψη μια μελλοντική ευθυγράμμιση με τον άξονα Σαρκοζί-Μέρκελ κατά της τουρκικής εισόδου στην Ευρώπη θα αποτελέσει σημαντικό επαναπροσδιορισμό της θέσης της χώρας.
Η Νέα Δημοκρατία οφείλει να υπερβεί τα συμπλέγματα της αριστερόστροφης Μεταπολίτευσης και να καταστεί η πρωτοπορία της εθνικής και κρατικής ανασυγκρότησης. Να συγχρονιστεί με την ιδεολογία του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, απορρίπτοντας τον ακραίο νεοφιλελευθερισμό και μη παραχωρώντας έδαφος στις αναχρονιστικές ιδεοληψίες της άκρας Αριστεράς. Στις 29 Νοεμβρίου με επικεφαλής τον Αντώνη Σαμαρά γεννάται η Νέα Κεντροδεξιά.

Η υπέρβαση των ιδεοληπτικών αναγνώσεων της Κατοχής και του Εμφυλίου

2009-10-20T08:57:00.000-07:00

Τον περασμένο Ιούλιο πραγματοποιήθηκε στην Καβάλα το ετήσιο συνέδριο του Δικτύου για τη Μελέτη των Εμφυλίων Πολέμων με θέμα «Η Ελλάδα στη δεκαετία του ΄40. Κριτικές ιστοριογραφικές αποτιμήσεις». Ολοκληρώθηκε με τον τρόπο αυτό μία δεκαετία έντονης ερευνητικής δραστηριότητας που ανανέωσε τη μελέτη και έρευνα μιας ιδιαίτερα δύσκολης ιστορικής περιόδου. Από το ιδιαίτερα πλούσιο πρόγραμμα του συνεδρίου της Καβάλας αξίζει να σημειωθούν τρεις τάσεις:

* Πρώτη και σημαντικότερη, η συστηματική πλέον έρευνα στα κρατικά αρχεία των κρατών της Ανατολικής Ευρώπης. Τα περισσότερα από αυτά είναι ανοιχτά και προσβάσιμα στους ερευνητές τουλάχιστον από τα μέσα της δεκαετίας του ΄90, όμως το εμπόδιο της γλώσσας δεν επέτρεψε την αξιοποίησή τους μέχρι πρόσφατα. Οπως η πρόσβαση στα βρετανικά και αμερικανικά αρχεία έθεσε τις βάσεις της επιστημονικής θεώρησης της ιστορίας της Κατοχής και του Εμφυλίου στα τέλη της δεκαετίας του ΄70 και όπως η πρόσβαση στα αρχεία του ΚΚΕ, της Διεύθυνσης Ιστορίας Στρατού και των τοπικών ΓΑΚ άλλαξε ριζικά την οπτική μας στη διάρκεια της δεκαετίας που πέρασε, έτσι και οι καινούργιες αυτές αρχειακές διαθεσιμότητες σηματοδοτούν μια καινούργια φάση καθώς καθιστούν δυνατή την ακριβέστερη και σφαιρικότερη προσέγγιση μιας σειράς «προβληματικών» ζητημάτων, όπως π.χ. του «παιδομαζώματος», της πολιτικής προσφυγιάς, των εσωτερικών διαμαχών του ΚΚΕ και των μειονοτήτων.

* Δεύτερη τάση είναι η ολοένα πιο συχνή ένταξη της ελληνικής εμπειρίας σε συγκριτικό πλαίσιο. Σιγά σιγά η ελληνική περίπτωση αρχίζει να μελετάται είτε σε σύγκριση με άλλους εμφυλίους είτε με αναφορά στις έρευνες που γίνονται για άλλους εμφυλίους, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη διατύπωση νέων ερευνητικών υποθέσεων και στο ξεπέρασμα του έντονου ελληνοκεντρισμού και επαρχιωτισμού που κυριαρχεί. Καθώς τα πραγματολογικά κενά συμπληρώνονται σταδιακά, οι ερμηνευτικές προσεγγίσεις θα κερδίζουν σε πληρότητα και εγκυρότητα χάρη στη συγκριτική μέθοδο.

* Τρίτη τάση είναι η συνέχιση και η ωρίμανση των τοπικών ερευνών που μας αποκαλύπτουν όλο και περισσότερες πτυχές του εμφυλίου. Μια σειρά ανακοινώσεων στην Καβάλα επικεντρώθηκε με ιδιαίτερα γόνιμο τρόπο στην περίπτωση της Θράκης και στον ρόλο της μουσουλμανικής μειονότητας στον εμφύλιο, ως τώρα μια ερευνητική «μαύρη τρύπα». Τα πορίσματα των ερευνών αυτών έχουν μεγάλο ενδιαφέρον και ρίχνουν φως σε σχετικά άγνωστες πτυχές του εμφυλίου, όπως π.χ. η τελικά αποτυχημένη προσπάθεια του ΚΚΕ να στρατολογήσει βίαια τους πομακικούς πληθυσμούς της Θράκης στο πλαίσιο της εξεύρεσης των ανθρώπινων πόρων που του έλειπαν. Οι έρευνες αυτές επιτρέπουν επίσης τη σφαιρικότερη μελέτη των μειονοτήτων συνδέοντας τες και με τις πολιτικές επιδιώξεις των όμορων κρατών.

Η γονιμότητα των ιστοριογραφικών αυτών αναζητήσεων επιτρέπει και μια αποτίμηση ενός εγχειρήματος που κλείνει δέκα χρόνια. Η ίδρυση και λειτουργία του Δικτύου για τη Μελέτη των Εμφυλίων Πολέμων υπήρξε ένα πολύπλευρο στοίχημα. Οργανωτικά το ζητούμενο ήταν να στηθεί και λειτουργήσει ένας επιστημονικός χώρος με τρόπο αποκεντρωμένο, πλουραλιστικό και συλλογικό. Το Δίκτυο συνέβαλε στην άνθηση ενός πεδίου συνάντησης και διαλόγου που χαρακτηρίζεται από έναν ασυνήθιστο για τα ελληνικά δεδομένα ερευνητικό πλουραλισμό και δυναμισμό. Μέσα σε μια δεκαετία διοργανώθηκαν δέκα συνέδρια στην Ελλάδα και δύο στο εξωτερικό με μια θεματολογία που καταπιάστηκε με πλειάδα θεμάτων, ορισμένα από τα οποία παρέμεναν ως τότε ταμπού. Αρκεί μια απλή απαρίθμηση της θεματολογίας για να διαπιστωθεί το εύρος της προσπάθειας: «Η δυναμική των εμφυλίων πολέμων: προς μία διεπιστημονική προσέγγιση» (Θεσσαλονίκη 2000), «Οι εμφύλιοι: τοπικές διαστάσεις του ελληνικού εμφυλίου πολέμου, 1943-1949» (Τσοτύλι 2001), «Εμφύλιοι πόλεμοι και πολιτική βία στην Ευρώπη του 20ού αιώνα» (Φλωρεντία 2002), «Η εμφύλια βία» (Βόλος 2002), «Οι πολιτικοί πρόσφυγες του ελληνικού εμφυλίου πολέμου στα ανατολικά κράτη» (Μονοδένδρι 2003), «Εχθρός εντός των τειχών: όψεις του δωσιλογισμού στην Ελλάδα της Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου» (Σαμοθράκη 2004), «Η κοινωνία σε πόλεμο: στρατός και αντάρτες στη δεκαετία του 1940» (Πρέβεζα 2005), «Μνήμες των εμφυλίων πολέμων: τόποι και εργαλεία» (Κορησός, 2006), «Κατοχή, αντίσταση και εμφύλιος πόλεμος στην Αθήνα και τις μεγάλες πόλεις» (Αίγινα 2007), «Ελληνικός εμφύλιος πόλεμος- 60 χρόνια μετά» (Πράγα 2007), «Το Ολοκαύτωμα ως τοπική ιστορία: παρελθόν και παρόν μιας πολύπλοκης σχέσης» (Θεσσαλονίκη 2008) και «Η Ελλάδα στη δεκαετία του ΄40: μια κριτική αποτίμηση» (Καβάλα 2009). Η ανασκόπηση της εκδοτικής δραστηριότητας που προέκυψε μέσα από τη διαδικασία των συνεδρίων και της σχετικής έρευνας αναδεικνύει τον κυρίαρχο ρόλο του Δικτύου και των συνεδρίων του στη διαμόρφωση της ερευνητικής ατζέντας.

▅ Πολύπλευρη αναθεώρηση
Η ερευνητική αυτή άνθηση θα ήταν στείρα αν δεν συνοδευόταν από μια βελτίωση των ερμηνειών για την περίοδο αυτή παράλληλα με την αποδόμηση των πιο προβληματικών από αυτές υπό το φως των νέων στοιχείων. Πράγματι, αναθεώρηση έγινε και υπήρξε πολύπλευρη. Θα μπορούσε να συνοψιστεί στην ανάδειξη ενός ερευνητικού και ερμηνευτικού ιδιώματος που διακρίνεται σε σχέση με τα απλουστευτικά σχήματα του παρελθόντος καθώς αντιμετωπίζει τον εμφύλιο ως ένα σύνθετο, ρευστό και πολύμορφο φαινόμενο και όχι ως μια σύγκρουση ανάμεσα σε ήρωες και προδότες, εστιάζει σε ερωτήματα και μεθόδους που δεν είχαν τεθεί στο παρελθόν (όπως π.χ. τα κίνητρα των «απλών ανθρώπων» πέρα και εκτός από την ιδεολογία των οργανώσεων ή τις επιπτώσεις της βίας στην πολιτική συμπεριφορά τους), θέτει αντί να αποφεύγει ευαίσθητα θέματα όπως αυτά της βίας, του δωσιλογισμού, των μειονοτήτων κ.λπ. και βασίζεται στην τεκμηρίωση της έρευνας σε πλειάδα νέων πηγών (συμπεριλαμβανομένων των προφορικών μαρτυριών και των αναξιοποίητων τοπικών αρχείων).

Ενα μόνο παράδειγμα αφορά τη συμβολή των ερευνών της τελευταίας δεκαετίας στη μελέτη του «μαζικού επιπέδου», δηλαδή των μεγάλων συλλογικοτήτων, όχι πια ως αδιαφοροποίητων μονολιθικών κατηγοριών αλλά ως αθροίσματος μικρότερων ομάδων και ανθρώπων. Με εξαίρεση ελάχιστες μελέτες, οι άνθρωποι εμφανίζονταν ως τότε μέσα από εύκολες κατηγορίες-κλισέ («ο λαός», «η Δεξιά», «οι αντάρτες», «οι δωσίλογοι») που σπάνια ήταν αντικείμενο συστηματικής έρευνας με αποτέλεσμα να διατυπώνονται οι πιο απίθανοι ισχυρισμοί και γενικεύσεις χωρίς καμία απολύτως τεκμηρίωση.

Οπως είναι σαφές, μια τέτοια προσπάθεια θα ήταν αδύνατη δίχως την απαραίτητη αποφόρτιση και αποστασιοποίηση. Θεμελιώδης προϋπόθεση είναι η αποδοχή του γεγονότος πως ο εμφύλιος αποτελεί ιστορικό γεγονός που ανήκει στο παρελθόν και, επομένως, η μελέτη του δεν μπορεί να λειτουργήσει ως ρεβάνς της ιστοριογραφίας πάνω στο παρελθόν. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, πως ο εμφύλιος ως θέμα θα πάψει να προκαλεί έντονο ενδιαφέρον και να ασκεί ισχυρή έλξη καθώς ως κομβικό ιστορικό σημείο βαραίνει ιδιαίτερα πάνω στη συλλογική μνήμη. Οπως, όμως, αντίστοιχα ιστορικά γεγονότα αλλού, π.χ. η Γαλλική Επανάσταση ή ο αμερικανικός εμφύλιος, το έντονο ενδιαφέρον και οι εκάστοτε διαμάχες των ιστορικών θα αποσυνδεθούν από την ιδεολογική, αγιογραφική ή «δαιμονοποιητική» ανάγνωση του παρελθόντος.

Η έρευνα και οι αντιδράσεις
Η ΕΠΙΤΥΧΙΑ της ανανέωσης της έρευνας για τη δεκαετία του ΄40 ίσως φαντάζει σήμερα αναπόφευκτη, μια τομή που ήταν λίγο- πολύ αναμενόμενη. Υπήρξε όμως κάθε άλλο παρά αυτονόητη. Καθώς οι μύθοι της Δεξιάς είχαν ήδη αποδομηθεί από το πρώτο κύμα της επιστημονικής έρευνας το 1970-1990, οι νέες έρευνες αναγκαστικά θα γκρέμιζαν τα είδωλα και μυθεύματα της Αριστεράς, που αν και όρθια ήταν ιδιαίτερα ευάλωτα. Ετσι ορισμένοι πανεπιστημιακοί και δημοσιογράφοι (αλλά και ένα πολιτικό κόμμα, το ΚΚΕ) βίωσαν το γκρέμισμα των ειδώλων ως υπαρξιακή απειλή. Η αντίδραση αυτή οφείλεται στο γεγονός πως η ιστορία της περιόδου αυτής εξακολουθεί να ενεργοποιεί τα νοσταλγικά αντανακλαστικά όσων είδαν στην αντίσταση και στον εμφύλιο την επανάσταση που ονειρεύτηκαν στη διάρκεια, ιδίως στην περίοδο της μεταπολίτευσης. Αναμφίβολα οι νέες έρευνες δεν αφήνουν ανέπαφο και το πολιτικό κεφάλαιο ενός κόμματος που επωφελήθηκε από την αγιοποίηση του παρελθόντος του και την αποσιώπηση των μελανών σελίδων του. Το αποτέλεσμα αυτό είναι όμως αναπόφευκτη συνέπεια της έρευνας και όχι στόχος των ερευνητών.

Οι ερευνητές βρέθηκαν λοιπόν μπροστά σε ένα κύμα υστερίας και χυδαιότητας. Προφανώς θεωρήθηκε πως η επιχείρηση διασυρμού και απονομιμοποίησης θα τους ανάγκαζε να μη θέτουν ενοχλητικά ερωτήματα και να αποφεύγουν να φέρνουν στο φως ενοχλητικά στοιχεία. Οντας άνθρωποι κατ΄ εξοχήν διαπαιδαγωγημένοι σε ένα κλειστό σύστημα και με ιδιαίτερα φτωχή αντίληψη της διεθνούς επιστημονικής πραγματικότητας, οι «αγανακτισμένοι» αυτοί πανεπιστημιακοί δεν κατόρθωσαν να αντιληφθούν πως η έρευνα ξεπερνάει τα στενά όρια του ελληνικού πανεπιστημίου και τα ακόμη στενότερα των κομμάτων και έτσι δεν ελέγχεται πελατειακά ούτε χειραγωγείται κομματικά. Δεν κατάφεραν, με άλλα λόγια, να αντιληφθούν πως ένα από τα ισχυρότερα κίνητρα της έρευνας είναι απλούστατα η επιστημονική περιέργεια.

Από την άποψη αυτή, η επιτυχία της δεκαετούς αυτής παρέμβασης ξεπερνά τα όρια της ιστοριογραφίας καθώς αναδεικνύει τη δυνατότητα που ενυπάρχει σε μιαν ανοιχτή κοινωνία να αντιμετωπίζει τους χειρότερους εφιάλτες του παρελθόντος της με τρόπο ώριμο και σοβαρό, παρακάμπτοντας τις αντιδράσεις, όσο έντονες και να είναι αυτές.

Ο κ. Στάθης Ν. Καλύβας είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Υale των ΗΠΑ.

Η λογική της ενδοκρατικής βίας

2009-07-13T23:17:00.001-07:00

Σύμφωνα με τον Καλύβα ο αποτελεσματικός έλεγχος μιας περιοχής από τις δυνάμεις ενός από τα εμπόλεμα μέρη τείνει να μεγιστοποιήσει και τη διάθεση συνεργασίας του τοπικού πληθυσμού. Η έμφαση της ανάλυσης δεν δίνεται τόσο στη βία «χωρίς διάκριση» όσο στην «επιλεκτική» βία, αυτή δηλαδή που αποσκοπείκαι ασκείται ώστε- να μεγιστοποιήσει τον «έλεγχο» που ασκούν οι εμπόλεμοι πάνω στον πληθυσμό, και στην παραγωγή της οποίας δεν είναι αμέτοχοι οι ίδιοι οι άμαχοι. Ο Καλύβας προτείνει ότι η λειτουργία της βίας γίνεται κατανοητή με τη διάκριση τριών γεωγραφικών ζωνών ελέγχου των εμπολέμων κατά τη διάρκεια ενός εμφυλίου πολέμου. Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τις περιοχές όπου η κάθε πλευρά ασκεί πλήρη έλεγχο. Στη δεύτερη κατηγορία βρίσκονται εκείνες οι περιοχές όπου ο καθένας εμπόλεμος ασκεί περιορισμένο έλεγχο, επομένως ο αντίπαλος διαθέτει ακόμη υποστήριξη από τον πληθυσμό και ορισμένα περιθώρια δράσης. Τέλος, υπάρχει μια ενδιάμεση ζώνη - αυτή που δεν ελέγχει κανείς, και στην οποία σημειώνονται οι στρατιωτικές μεταξύ τους συγκρούσεις. Η έρευνα του Καλύβα καταδεικνύει ότι βία εναντίον αμάχων δεν σημειώνεται, κατά κανόνα, ούτε στην πρώτη αλλά, αντίθετα από ό,τι θα περίμενε κανείς, ούτε και στην τρίτη κατηγορία: στην πρώτη, επειδή δεν υπάρχουν ανταγωνιστές του κατέχοντος, και στην τρίτη επειδή αναπτύσσεται μια ισορροπία τρόμου μέσα στον πληθυσμό που ωθεί σε ένα ιδιότυπο καθεστώς αυτοπροστασίας. Βία εναντίον αμάχων- βία επιλεκτική, η οποία αποσκοπεί στη μεγιστοποίηση του ελέγχου και στην εξουδετέρωση των μηχανισμών του εχθρού- ανακύπτει πρώτιστα στις ζώνες «περιορισμένου ελέγχου». Η εμπειρική ανάλυση καταδεικνύει πως αν μια περιοχή περάσει από τη μια «ζώνη» στην άλλη αλλάζει και το μοντέλο της βίας που ασκείται. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ανάλυση των δυναμικών που αναπτύσσονται στο εσωτερικό μικρών κοινοτήτων, όπως η ανάπτυξη της κατάδοσης και η ανάμειξη προσωπικών και τοπικών διαμαχών με τα ευρύτερα πολιτικά διακυβεύματα.

Το ιδεολογικό στοιχείο
Παρά τους ισχυρισμούς που έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί (στην Ελλάδα μόνο) ότι ο Καλύβας ακολουθεί τον μεταμοντερνισμό, είναι σαφές ότι το βιβλίο ουδεμία σχέση έχει με το συγκεκριμένο ρεύμα· ακριβώς το αντίθετο. Παράλληλα, και παρά την έμφασή του στη θεωρητική ανάλυση, το έργο προσπαθεί να ικανοποιήσει το αίτημα της Πολιτικής Επιστήμης για γενίκευση, με έναν τρόπο προσεκτικό που αποφεύγει τον δογματικό μαξιμαλισμό. Η ευέλικτη μορφή της παρέμβασης στη διεθνή επιστημονική συζήτηση, η δυνατότητα «συνομιλίας» της με άλλες μεθοδολογίες και τέλος η αντιμετώπισή της ως μια εν εξελίξει διαμόρφωση ενός θεωρητικού πλαισίου μελέτης είναι τα στοιχεία που επιτρέπουν τη διατύπωση της υπόθεσης ότι βρισκόμαστε, πιθανότατα, ενώπιον της ανάδυσης μιας μείζονος επιστημονικής σχολής, κάτι που προφανώς συνεκτίμησε η Αμερικανική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης στην απόφασή της να το τιμήσει με τη μεγαλύτερη διάκρισή της.
(από την παρουσίαση του βιβλίου από τον Ευάνθη Χατζηβασιλείου, Καθηγητή Ιστορίας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Αθηνών)

Η μετάδοση της ελληνικής παράδοσης στην Δύση

2009-06-24T22:27:00.000-07:00

Πριν από μερικούς μήνες ο καθηγητής Μεσαιωνικής Ιστορίας στη Λυών Συλβαίν Γκουγκενέμ αμφισβήτησε, με επιχειρήματα, τη γνωστή θέση ότι τα ελληνικά κείμενα έφθασαν στη Δύση αποκλειστικά μέσα από τις αραβικές μεταφράσεις. Οχι πως η συμβολή των Αράβων δεν ήταν σημαντική αλλά εξίσου σημαντική, μολονότι αγνοημένη, ήταν η απευθείας σχέση με τα ελληνικά κείμενα. Μια ελληνική γενεαλογία αποκαθίσταται λοιπόν με πειστικό τρόπο. Το βιβλίο του Γκουγκενέμ προκάλεσε μια τεράστια πολεμική, κυρίως πολιτικού χαρακτήρα. Θεωρήθηκε ρατσιστικό, αντιμουσουλμανικό, εξτρεμιστικό κτλ., ενώ ο ίδιος ο καθηγητής έγινε στόχος ποικίλων επιθέσεων. Το θέμα εξακολουθεί να είναι φλέγον και επίκαιρο, αν μάλιστα λάβουμε υπόψη μας ότι ο Μπαράκ Ομπάμα στον εξαιρετικό λόγο του στο Κάιρο αναφέρθηκε στο Ισλάμ ως τον πολιτισμό που έδωσε στην Ευρώπη τη γραφή και την τυπογραφία. Η συνέντευξη που ακολουθεί έγινε με e-mail. Ο Γκουγκενέμ μιλάει για τα ευρήματά του, για το Βυζάντιο ως συστατικό του ευρωπαϊκού πολιτισμού και για τις διαστάσεις της πολεμικής που προκαλεί το βιβλίο του.

- Ποιες είναι οι πολιτιστικές ρίζες της Ευρώπης;

«Ολα εξαρτώνται από το πώς ορίζουμε την Ευρώπη, ποια είναι τα σύνορά της, τα όριά της. Χώρες τόσο διαφορετικές όπως η Πορτογαλία και η Νορβηγία είναι ευρωπαϊκές... Δεν μπορούμε να περιορίσουμε την Ευρώπη σε αυτό που ονομάζουμε Δυτική Ευρώπη. Πιστεύω ότι οι πολιτιστικές ρίζες είναι ταυτόχρονα αυτό που μεταδίδεται από γενιά σε γενιά αλλά και αυτό που κάθε γενιά διαλέγει από το παρελθόν. Οι πολιτιστικές ρίζες είναι η κληρονομιά των μεγάλων πολιτισμών του ευρωπαϊκού παρελθόντος, πρωτίστως της Ελλάδας και της Ρώμης. Είναι ακόμη στοιχεία που έρχονται από τους κόσμους των Κελτών, των γερμανικών φύλων (οι “βάρβαροι” του Μεσαίωνα), των Σλάβων. Αν θέλουμε να είμαστε πιο ακριβείς, είναι προφανές ότι οι ρίζες του δικαίου μας είναι κυρίως ρωμαϊκές (μολονότι υπάρχουν σε κάθε χώρα τοπικά δίκαια). Οι ρίζες του φιλοσοφικού και του μαθηματικού στοχασμού είναι ελληνικές. Η ευρωπαϊκή ζωγραφική και γλυπτική είναι σε μεγάλο βαθμό κληρονομιά της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας. Αλλά δεν είναι μόνο οι ρίζες. Κάθε εποχή φέρνει το δικό της νέο στοιχείο και κάθε πολιτισμός είναι φτιαγμένος από ένα κράμα ριζών, αναμνήσεων, παραδόσεων, καινοτομιών και αλλαγών».

- Το Βυζάντιο ανήκει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό;

«Η ερώτηση δεν είναι απλή. Ας υποθέσουμε ότι λέμε “όχι”. Αλλά, αν το Βυζάντιο δεν ανήκει στον ευρωπαϊκό πολιτισμό, σε ποιον πολιτισμό ανήκει; Στον αφρικανικό; Στον ασιαστικό; Βλέπουμε λοιπόν ότι θα ήταν παράλογο αν λέγαμε “όχι”. Οπως και με τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, η καρδιά του Βυζαντίου είναι στην Ευρώπη, παρ΄ όλο που έχει εδάφη στη Βόρεια Αφρική ή στην Εγγύς Ανατολή. Το Βυζάντιο είναι πριν απ΄ όλα η συνέχεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, μια Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ελληνόφωνη με ανατολικές επιρροές. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία διατήρησε την ελληνική κληρονομιά, έστω και αν έδειξε δυσπιστία προς τους φιλοσόφους και τους αρχαίους συγγραφείς επειδή ήταν ειδωλολάτρες. Αλλά τον 11ο αιώνα ανακαλύπτουν ξανά τον Αριστοτέλη και δεν έχουν ξεχάσει τον Ευκλείδη και τον Αρχιμήδη. Οταν έπαψαν να βλέπουν τους αρχαίους στοχαστές ως ειδωλολάτρες και τους είδαν ως τους κατόχους μιας κοσμικής γνώσης, τότε εμπνεύστηκαν περισσότερο από αυτούς.

Το Βυζάντιο ανέπτυξε έναν αυθεντικό πολιτισμό που είχε χιλιετή διάρκεια. Αυτός ο πολιτισμός ανήκει στην ιστορία της Ευρώπης: η Ελλάδα, η Νότια Ιταλία, ένα μέρος των Βαλκανίων ήταν μέρος αυτής της αυτοκρατορίας. Πολυάριθμες ήταν επίσης οι σχέσεις του βυζαντινού κόσμου με τη λατινική Ευρώπη, παρά τις συγκρούσεις και τη λεηλασία του 1204. Το Βυζάντιο ανήκει επίσης στην ιστορία της Εγγύς Ανατολής, αποτελώντας τη συνέχεια της Ελλάδας της Ασίας, δηλαδή της Εφέσου, της Αντιοχείας κτλ., και της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Δεν πρέπει λοιπόν να περιορίζουμε την Ευρώπη στο δυτικό τμήμα της. Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, όπως και ο σλαβικός κόσμος ή ο σκανδιναβικός κόσμος, είναι ευρωπαϊκοί».

- Πώς εξηγείτε τη διαδεδομένη γνώμη,που είναι και πεποίθηση,ότι τα ελληνικά κείμενα έφθασαν στην Ευρώπη μέσα από αραβικές μεταφράσεις; «Είχαμε βεβαίως διάδοση μέσω αραβικών μεταφράσεων, ιδιαίτερα από την Ισπανία, που ήταν υπό μουσουλμανική κυριαρχία. Αλλά ξεχνάμε ότι υπήρχαν απευθείας δεσμοί με τον βυζαντινό κόσμο, με πολιτιστικά κέντρα όπως η Αντιόχεια, ή ότι υπήρχαν ελληνικές κοινότητες στη Σικελία ή στη Νότια Ιταλία. Υπήρξε μια εποχή που δεν μιλούσαν καθόλου ή μιλούσαν πολύ λίγο γι΄ αυτό που είχε συντελεσθεί στον αραβικό κόσμο. Ηταν λάθος. Τώρα είναι σαν να θέλουμε να έχουν όλα προέλθει από αυτόν. Κοιτάξτε τον λόγο του Ομπάμα στο Κάιρο, ο οποίος είπε ότι η Ευρώπη οφείλει στο Ισλάμ τη γραφή και την τυπογραφία (pens and printing), πράγμα που είναι λάθος. Στις ημέρες μας υπάρχουν πολιτικοί λόγοι που μας επιβάλλουν να αναφερόμαστε μόνο στον ρόλο των μουσουλμάνων λογίων. Αυτό αποτελεί μέρος των αντιπαραθέσεων στη Γαλλία για την αποικιοκρατία, τη μετανάστευση, την ιστορία της δουλείας ή για τις Σταυροφορίες. Η κυρίαρχη ιδέα είναι ότι ο αραβομουσουλμανικός κόσμος ήταν κατά τον Μεσαίωνα ανώτερος πολιτισμός και έχουμε χρέος προς αυτόν. Ξεχνούν- συνειδητά ή όχι, δεν ξέρω- τον ρόλο του Βυζαντίου, των χριστιανών Αράβων, των Σύρων. Ξεχνούν συχνά να πουν ότι οι Ευρωπαίοι αναζήτησαν την ελληνική επιστήμη, αγόρασαν χειρόγραφα, τα μετέφρασαν κτλ.».
- Υπάρχει συμβατότητα ανάμεσα στην ισλαμική φιλοσοφία και στην ελληνική;

«Ακόμη μια δύσκολη ερώτηση. Η ισλαμική φιλοσοφία διακρίνεται σε δύο κλάδους: το “καλάμ” και το “φαλασίφα”. Το “καλάμ” είναι ο θρησκευτικός σχολιασμός. Το “φαλασίφα”- αραβική λέξη που προέρχεται από τα ελληνικά- αντιστοιχεί με την ελληνική φιλοσοφία. Είναι προφανές ότι υπήρξαν Αραβες και Πέρσες που επηρεάστηκαν από την ελληνική φιλοσοφία, που γνώρισαν τα κείμενα του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη και επίσης των νεοπλατωνικών, του Πλωτίνου, του Πορφύριου. Αυτοί οι μουσουλμάνοι φιλόσοφοι σχολίασαν τους έλληνες συγγραφείς, ανέπτυξαν τη δική τους σκέψη με αυθεντικό τρόπο. Μια μεγάλη διαφορά, που ισχύει επίσης και για τους χριστιανούς θεολόγους, είναι ότι αυτοί οι συγγραφείς είναι πιστοί, μονοθεϊστές: η ιδέα ενός αιώνιου κόσμου, η απουσία της δημιουργίας από έναν μοναδικό Θεό, τους δημιουργούσε ένα μεγάλο πρόβλημα. Γι΄ αυτό προσέγγισαν πιο εύκολα τον Πλάτωνα και τον Πλωτίνο παρά τον Αριστοτέλη. Στον Μεσαίωνα η σημασία της θρησκείας είναι τεράστια, τόσο για τους μουσουλμάνους συγγραφείς όσο και για τους χριστιανούς, και αυτό δημιουργεί μια μεγάλη διαφορά σε σχέση με την ελληνική φιλοσοφία. Οι έλληνες στοχαστές της αρχαιότητας είχαν τη μυθολογία αλλά δεν είχαν ιερές γραφές, όπως οι χριστιανοί, ούτε το αχειροποίητο και αιώνιο βιβλίο όπως το Κοράνιο. Αυτό αλλάζει τις προοπτικές και τον στοχασμό για τη φύση του κόσμου ή του ανθρώπου».

- Ποιοι είναι οι δίαυλοι της ελληνοποίησης της Δυτικής Ευρώπης;

«Υπάρχουν πολλοί: στην ίδια την Ευρώπη διατήρησαν ή ανακάλυψαν κατά την πάροδο των ετών ελληνικά κείμενα που είχαν μεταφραστεί. Συνέβη επίσης, και αυτό είναι πιο σημαντικό, η ανακάλυψη ελληνικών κειμένων που δεν τα είχαν στη Δυτική Ευρώπη. Αυτό έγινε με ποικίλους τρόπους: μεταβαίνοντας επί τόπου στην Κωνσταντινούπολη ή στην Αντιόχεια και επιστρέφοντας με χειρόγραφα· μέσα από μεταφράσεις που είχαν γίνει από Σύρους και που κυκλοφορούσαν στον αραβικό κόσμο ως και την Ισπανία· μέσα από τα σχόλια που είχαν γίνει από μουσουλμάνους όπως ο Αβερρόης· μέσα από μεταφράσεις που είχαν γίνει από Λατίνους. Μεταξύ του 10ου και του 13ου αιώνα ο αριθμός των κειμένων που ανακαλύφθηκαν αυξήθηκε. Και έπειτα ήρθε το μεγάλο κύμα κειμένων που έφεραν οι Βυζαντινοί στο τέλος του 14ου και στις αρχές του 15ου αιώνα, λίγο πριν και λίγο μετά την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους. Ακριβώς αυτή τη στιγμή ο δυτικός κόσμος ανακαλύπτει κυρίως την ελληνική λογοτεχνία και το ελληνικό θέατρο. Πρέπει να θυμόμαστε τα ονόματα του Χρυσολωρά (πέθανε το 1400) και του Βησσαρίωνα (πέθανε το 1472)».

- Τελικά τι συνέβη στο όρος Σαιν-Μισέλ;

«Από τον 10ο αιώνα υπήρχε στο όρος Σαιν-Μισέλ ένα πολιτιστικό κέντρο που γίνεται ιδιαίτερα σημαντικό κατά τον 12ο αιώνα. Είναι πιθανόν- όχι σίγουρο- ότι ο Ιάκωβος της Βενετίας, ο μεταφραστής του Αριστοτέλη (Ενετός, που έζησε στην Κωνσταντινούπολη και που πέθανε γύρω στο 1150), το είχε επισκεφθεί. Εχουμε ένα χρονικό που κάνει λόγο για την παρουσία του εκεί και για τις μεταφράσεις του.

Το όρος Σαιν-Μισέλ διατήρησε μια δεκάδα χειρογράφων του έργου του Αριστοτέλη. Δύο πράγματα μπορεί να συνέβησαν: είτε οι μεταφράσεις έγιναν επί τόπου είτε εισήχθησαν πολύ νωρίς, περί τα μέσα του 12ου αιώνα. Βρίσκουμε αντίγραφα αυτών των χειρογράφων στη Βόρεια Ευρώπη, στη Βόρεια Γαλλία, στην Αγγλία, στη Ρηνανία. Πρόκειται για τηΛογική,για ταΦυσικάκαι για τα Μετά τα φυσικάτου Αριστοτέλη που για πρώτη φορά είχε μεταφράσει ο Ιάκωβος της Βενετίας στα λατινικά. Στο Τολέδο ο Γεράρδος της Κρεμόνας, που ήταν εξαιρετικός μεταφραστής, δεν είχε μεταφράσει το Μετά τα φυσικά.Στην πολιτιστική ιστορία της Ευρώπης το όρος ΣαινΜισέλ δεν είναι τόσο σημαντικό όσο το Τολέδο αλλά δεν είναι και περιφρονητέο. Πρέπει επίσης να αναφερθούμε σε όλα τα ενεργά πολιτιστικά κέντρα που υπήρχαν από το τέλος του 11ου αιώνα στη Βορειοδυτική Γαλλία και στην Αγγλία, όπως η Σαρτρ, η Οξφόρδη κ.ά.». - Πώς εξηγείτε την πολεμική που προκάλεσε το βιβλίο σας;

«Οι πολέμιοί μου αρνούνται να μιλήσουν για χριστιανούς Αραβες, για Σύρους. Δεν τους αρέσει να λένε ότι η Ευρώπη του Μεσαίωνα ήταν χριστιανική, ότι έχουμε χριστιανικές ρίζες. Είναι μια στάση πολιτική και όχι επιστημονική. Από την άλλη πλευρά, έγραψα ένα βιβλίο που δεν κινείται αποκλειστικά στον δικό μου επιστημονικό χώρο. Εγώ είμαι ειδικός της μεσαιωνικής ιστορίας, ιδιαίτερα του χριστιανισμού και των στρατιωτικών ταγμάτων, γνωρίζω ελληνικά αλλά όχι αραβικά ή συριακά. Ηθελα να γράψω ένα βιβλίο για το μεγάλο κοινό, βασισμένο σε έργα ειδικών, και μάλιστα ειδικών για τους οποίους γίνεται ελάχιστος λόγος. Αυτό δεν άρεσε στους πολεμίους μου που δεν γράφουν για το μεγάλο κοινό. Και επειδή είχα πολύ ευνοϊκή υποδοχή από τον γαλλικό Τύπο, όπως από την εφημερίδαLe Μonde,οι πολέμιοί μου σκέφτηκαν ότι το βιβλίο μου θα είχε τεράστια επιτυχία. Και καθώς θεωρούν ότι το βιβλίο μου είναι “ρατσιστικό” ή εξτρεμιστικό, σκέφτηκαν ότι οι αναγνώστες μου θα γίνονταν “ρατσιστές”. Αλλά γνωρίζω τους αναγνώστες. Μου γράφουν και δεν είναι εξτρεμιστές. Λένε κυρίως ότι το βιβλίο μου αποκαθιστά την ισορροπία των πραγμάτων μεταξύ των διαφορετικών διαύλων ελληνοποίησης της Ευρώπης».

- Τι διαστάσεις έλαβε αυτή η πολεμική;

«Η πολεμική έλαβε απίστευτες διαστάσεις. Τρία κείμενα με υπογραφές διαμαρτυρίας- ένα στο CΝRS, το Εθνικό Κέντρο Ερευνών, ένα στη Σχολή μου στη Λυών, την Εcole Νormale Superieure, και ένα “διεθνές”, κείμενα γεμάτα μίσος και βία. Εγιναν επίσης δύο συνέδρια εναντίον μου (ένα στη Σορβόννη και ένα στη Λυών). Σε αυτά είτε δεν ήμουν προσκαλεσμένος είτε ήμουν μόνος εναντίον 20 άλλων... Κανένας που βρισκόταν κοντά στις θέσεις μου δεν είχε προσκληθεί. Οι μέθοδοι είναι ολοκληρωτικές και αντιστοιχούν στις πολιτικές ιδέες των αντιπάλων μου. Το συνέδριο που έγινε στη Λυών είχε οργανωθεί από έναν ειδικό του Μακιαβέλι, από έναν ειδικό της σύγχρονης αραβικής λογοτεχνίας και από έναν ειδικό της αποαποικιοποίησης της μαύρης Αφρικής. Αυτή η πολεμική συνεχίζεται και συναντώ παντού προβλήματα: π.χ., δεν μπορώ να εξασφαλίσω χρήματα για τους φοιτητές μου. Ψεύδονται λέγοντας ότι δεν γνωρίζω ελληνικά. Μα έχω κάνει έξι χρόνια και έχω κάποιες γνώσεις. Παραποίησαν αυτά που έχω γράψει για να τα παρουσιάσουν ως εξτρεμιστικά. Μου απέδωσαν τη θέση ότι οι Αραβες δεν είχαν ποτέ φιλοσοφία, πράγμα που δεν έχω πει ποτέ. Παρέπεμψαν στο βιβλίο μου επιλεκτικά ακρωτηριάζοντας τις θέσεις μου. Οι αντίπαλοί μου προβάλλουν βεβαίως και ακαδημαϊκά επιχειρήματα. Μερικά είναι ενδιαφέροντα και επιτρέπουν τη διόρθωση λαθών, άλλα είναι ψεύτικα και άχρηστα. Π.χ., επιτίθενται στο βιβλίο μου με το επιχείρημα των ελλείψεων, λες κι εγώ ήθελα να γράψω μια πλήρη ιστορία των επιστημών κατά τον Μεσαίωνα. Εγώ το μόνο που ήθελα να κάνω ήταν να αναδείξω την “ελληνική γενεαλογία” (filiére grecque). Είναι λοιπόν κακόπιστοι και η πολεμική τους είναι πριν απ΄ όλα πολιτική. Υπάρχει και κάτι άλλο: ζηλεύουν γιατί το βιβλίο πάει πολύ καλά εμπορικά, εν μέρει χάρη σε αυτούς».

Τα αίτια των καταστροφών του Δεκεμβρίου

2009-01-18T23:00:00.000-08:00

Why Athens is burning
By Stathis N. Kalyvas
Thursday, December 11, 2008

Athens, along with several other Greek cities, has been burning for the several days. The rioting was triggered by the death of a teenager killed by the police on Saturday night. How to make sense of a reaction that appears to be so massively disproportionate?

Several observers have pointed to the usual suspects: maladministration and corruption; the collapse of confidence in the government; political scandals; a growing gap between the rich and the poor.

These arguments are wanting: Greece is hardly exceptional in terms of its problems, yet rioting and destruction on such scale are unusual in Europe.

In fact, these riots are a symptom of a deep cultural problem rather than a social one. The rioting youths are not disadvantaged, poor, or even immigrant (as in France). They are, for the most part, regular teenagers, children of the middle class; in fact, the teenager killed by the police lived in one of Athens's most exclusive suburbs. Why are they, then, reacting in such a way?

After Greece's transition to democracy in the mid-1970s, a public discourse of resistance against authority emerged and became dominant. Civil disobedience, including violent demonstrations and the destruction of public property, is almost always justified, if not glorified; the police can only be wrong: If they act too harshly they are brutal; if not, incompetent. This discourse has proven to be extremely resistant to time and momentous world events, such as the fall of the Berlin Wall, and is promoted in the media. On the one hand, several journalists came of age in the mid 1970s and are openly sympathetic to it. On the other, political entrepreneurs see it as a resource that can be used handily for political or even economic advantage.

As a consequence, all governments since the 1970s have stood by while an anarchist subculture grew, complete with its exclusive urban enclave (the neighborhood of Exarcheia in downtown Athens which is a no man's land for the police). In regular intervals and on a variety of occasions (e.g. Bill Clinton's visit to Greece, various educational reforms, etc.), anarchists engage in violent demonstrations and widespread destruction. These are led by a hard core of 500 to 1,000 individuals which has grown in strength since the late 1990s and fantasizes that it is enacting some sort of 19th century social revolution against the bourgeois. Depending on the popularity of the issue they are joined, by hundreds or thousands of others of lesser commitment and varying motivations, from ideology to simple looting, who are nevertheless socialized into this culture.

Undergirding these actions is a more or less complete absence of sanctions - few people get arrested and almost no one gets sentenced. Participation in these riots is seen as a fun and low-risk activity, almost a rite of passage. This attitude of toleration covers a variety of other acts, such as the widespread use of graffiti, which has totally defaced Athens in the past few years.

The police lack a consistent policy. They are regularly harassed by groups of youths - a recurrent activity that is perceived as more or less normal; badly trained and inefficiently led, they are prone to outbursts of brutality. The cycle is vicious.

Greece's political, cultural, and intellectual leadership has been unwilling to act against this anarchist subculture. In fact, some have fully, and sometimes openly, justified, abetted, and in some instances endorsed it - especially small parties of the left, as well as mainstream left-of-center newspapers.

Clearly, these riots are undermining an already weak government. The opposition Socialist Party is already calling for its resignation. However, this problem won't fade away with the present government. Opportunities for riots will always present themselves. Addressing this problem requires nothing less than a deep cultural shift at the top.

Stathis N. Kalyvas, a professor of political science at Yale, is the author of "The Logic of Violence in Civil War."

Η διεθνοποίηση της αγγλικής γλώσσας ως φορέας του αγγλοσαξονικού πολιτιστικού ιμπεριαλισμού

2008-10-20T01:52:00.000-07:00

Ένας επιφανής Βρετανός αξιωματούχος είχε αναφέρει τα εξής προφητικά σε ένα δοκίμιό του το 1941:

«Η Αγγλία θα είναι κυρίαρχη δύναμη στην διεθνή πολιτική σκηνή […] η ηγέτιδα χώρα στον κόσμο.

Χρειαζόμαστε ένα νέο σώμα υπηρεσιών, επανδρωμένο με Άγγλους διδασκάλους, έναν στρατό ιεραποστόλων της γλώσσας, ο οποίος θα διαμορφωθεί από εκπαιδευτικά κέντρα για μεταπτυχιακές σπουδές και έρευνα, καθώς και από ένα κεντρικό γραφείο στο Λονδίνο, από όπου οι διδάσκαλοι αυτοί θα αναχωρήσουν για τις τέσσερις γωνίες του κόσμου. Αυτό το νέο σώμα υπηρεσιών πρέπει να δημιουργήσει τα θεμέλια για μία παγκόσμια γλώσσα και κουλτούρα, βάση της οποίας θα είναι η δική μας γλώσσα και η δική μας κουλτούρα» R.V. Routh, The Expansion of English Culture Outside England: The Problem of Postwar Restoration, Cambridge: Cambridge University Press, 1941, 82.

Η παγκοσμιοποίηση της αγγλικής γλώσσας είχε προβλεφτεί και μελετηθεί ως προοπτική ήδη κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Απέναντι σε μία καθημαγμένη Ευρώπη, όπου οι δύο κυριότεροι πολιτιστικοί της φορείς, η Γερμανία και η Γαλλία, είχαν γνωρίσει τη συντριβή και την εξαθλίωση λόγω του πολέμου (ενός πολέμου, τον οποίον κάποιος θα μπορούσε, όχι άστοχα, να χαρακτηρίσει «ευρωπαϊκό εμφύλιο», ανάγοντάς τον, μάλιστα, στο 1917), ο αγγλοσαξονικός κόσμος κυριάρχησε απόλυτα και αναπόφευκτα.

Άλλωστε η σλαβική πολιτιστική σφαίρα της ΕΣΣΔ και του Ανατολικού Μπλοκ δεν ήταν σε θέση – και λόγω της δυσκολίας της γλώσσας και του κυριλλικού αλφαβήτου - να ανταγωνιστεί επαρκώς την υπεροχή των Αγγλοσαξόνων.
Σήμερα η επέλαση συνεχίζεται με την διόγκωση της ξενομανίας, μίας ξενομανίας που ισοδυναμεί με αμορφωσιά, με την αποδοχή του easy living που εισήγαγαν οι Αμερικανοί, ενός επιφανειακού, απροβλημάτιστου τρόπου ζωής.
Χρειάζονται νομοθετικές ρυθμίσεις για την προστασία της ελληνικής γλώσσας, κάθαρση της ελληνικής γλώσσας από τις ξένες λέξεις, σταδιακή επαναφορά του πολυτονικού, μέριμνα για την προστασία του πολύτιμου αυτού οργάνου.

Η λαίλαπα του δημοτικισμού δεν κατάφερε να διαλύσει το γλωσσικό αίσθημα του ελληνικού λαού. Και ακριβώς όπως τον 19ο αιώνα μία ομάδα λογίων με όχημα την καθαρεύουσα έμαθαν στον ελληνικό λαό να αποβάλει τις μυριάδες τουρκικές, ιταλικές λέξεις, το ίδιο χρειάζεται και σήμερα.

Καθηγητές για κλάματα

2008-10-01T00:11:00.000-07:00

Με ανακοίνωσή της (30-9-2008) οι Α΄, Γ΄ και Δ΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης δηλώνουν απερίφραστα ότι στηρίζουν τις καταλήψεις των μαθητών, τις οποίες αποκαλούν "αγώνα", καθώς και "κάθε διεκδίκησή τους, που αποβλέπει στην υπεράσπιση και αναβάθμιση της Δημόσιας Δωρεάν Εκπαίδευσης". Συμπληρώνει δε ότι "το μαθητικό κίνημα στο πλαίσιο της αυτονομίας του μπορεί να καθορίζει τα αιτήματά του καθώς και τους τρόπους ανάδειξης των προβλημάτων της Παιδείας". Θα προσπεράσω την κακή χρήση της ελληνικής, όπως αυτή πιστοποιείται στο πρώτο παράθεμα. Η ουσία είναι η εξής.

Με άλλα λόγια καθηγητές, διορισμένοι από το ελληνικό κράτος, δημόσιοι υπάλληλοι, στηρίζουν ανοικτά τις ΠΑΡΑΝΟΜΕΣ πράξεις των καταλήψεων, αδιαφορώντας για τους επακόλουθους βανδαλισμούς, την αταίριαστη κομματικοποίηση των μαθητών , αντί να επιτελούν το καθήκον τους, δηλαδή να συμβάλλουν στην ομαλή και απρόσκοπτη διεξαγωγή της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Εκτός από τις γελοιότητες περί "μαθητικού κινήματος", η ανακοίνωση είναι ενδεικτική του τρόπου σκέψης ορισμένων κολλημένων στο μαρξιστικό τους παρελθόν μαθητοπατέρων. Ας μην απορεί μετά η ελληνική κοινωνία για τους βανδαλισμούς στα σχολεία και τον ευτελισμό της δημόσιας δωρεάν παιδείας. Αρκεί που ικανοποιήθηκε το "μαθητικό κίνημα" και ο θολός προοδευτισμός ορισμένων που παρακινούν σε παράνομες πράξεις.

Η Κύπρος και η επίθεση στην ιστορική μνήμη

2008-09-25T22:27:00.000-07:00

Σε άρθρο της στα Νέα (17-9-2008) η γνωστή Ρεπούση κατηγορεί το σύνθημα «Δεν ξεχνώ» του κυπριακού Ελληνισμού, το οποίο θα πρέπει, σύμφωνα με μία μαζοχιστική άποψη εξίσωσης θύτη και θύματος να απαλειφθεί από τα σχολεία. Επαναλαμβάνεται έτσι το γνωστό αφελές σχήμα ότι «οι λαοί δεν έχουν τίποτε να χωρίσουν».

Η Ρεπούση συγκεκριμένα αναφέρει τα εξής τραγελαφικά και άκρως φιλοτουρκικά:« Τα παιδιά που φοιτούν στα ελληνοκυπριακά σχολεία στην Κύπρο έχουν από το 1974 και εξής ένα καθήκον που φαίνεται να είναι πάνω απ΄ όλα τα άλλα, συνήθη, καθήκοντα που έχουν τα παιδιά στο σχολείο.
Είναι φαρδιά πλατιά τυπωμένο στα τετράδια και στα βιβλία τους, διακοσμεί τις σχολικές αίθουσες και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα και τον αύλειο χώρο τους. Το καθήκον της μνήμης. Από δικαίωμα, δικαίωμα στη μνήμη, στην ιστορία, η μνήμη έγινε στην Κύπρο καθήκον, εγκλωβίζοντας το μέλλον των παιδιών σε ένα οδυνηρό παρελθόν για το οποίο τα ίδια δεν έφταιξαν σε τίποτα. Τα παιδιά πρέπει να θυμούνται την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και να αγωνίζονται για την επιστροφή της πατρίδας τους στην πρότερη της εισβολής κατάσταση, να θυμούνται τον ξεριζωμό των Ελληνοκυπρίων από τα σπίτια τους και να διεκδικούν την επιστροφή τους σε αυτά, να λογαριάζουν τους χαμένους ανθρώπους για αγνοούμενους για να μην αναγνωρίζουν τα τετελεσμένα. Τα παιδιά εκεί πρέπει να θυμούνται όσα η δική τους, η καλή πλευρά θυμάται, και να αγνοούν όσα θέλει να ξεχάσει. Όσα η ίδια προκάλεσε στους Τουρκοκυπρίους για να εθνοκαθάρει τη Μεγαλόνησο από το «σύνοικον» στοιχείο».

Φαίνεται ότι μετά την τραγική της αποτυχία με το βιβλίο ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού, το οποίο είχε την τύχη που του άξιζε, δηλαδή την πολτοποίηση, η Ρεπούση θέλει να προωθήσει τις ανθελληνικές της απόψεις και στην Κύπρο, την κατεχόμενη από τους Τούρκους Κύπρο.
Και φυσικά συνεργάτες σε αυτήν την προσπάθεια βρίσκει αρκετούς, κυρίως μεταξύ του κομμουνιστικού ΑΚΕΛ, του κόμματος, το οποίο είχε αποκηρύξει τον ένοπλο απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ, διότι δεν προερχόταν από την Αριστερά. Ακόμη και σήμερα το ΑΚΕΛ δεν τολμά να καταθέσει στεφάνι στα μνημεία της ΕΟΚΑ, διότι είναι γνωστή η ανθενωτική, στάση του.
Δεν απορεί κανείς, επομένως, διότι, ουδέποτε στην Κύπρο αναπτύχθηκε ένα αντάρτικο κατά της τουρκικής ή αγγλικής κατοχής παρά μόνο όταν οι Ελλαδίτες αξιωματικοί το οργάνωσαν τα έτη 1955-1959 και αργότερα από το 1963 και μετά.
Στην Ιστορία του Θουκυδίδη υπάρχει η εξαίσια ρήση του Ερμοκράτους, του ηγέτη της αντίστασης των Συρακουσίων κατά των Αθηναίων: «Δεν κατηγορώ όσους επιτίθενται, κατηγορώ εκείνους που δεν αμύνονται».

Αλβανική αλυτρωτική προπαγάνδα στην ελληνική εκπαίδευση

2008-06-23T00:10:00.000-07:00

Μία νέα εχθρική ενέργεια προς την Ελλάδα και το ελληνικό κράτος σημειώθηκε στον χώρο της παιδείας, μετά το ανιστόρητο αποσυρθέν βιβλίο Ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού. Στο 132ο Δημοτικό Σχολείο Αθηνών, το οποίο λειτουργεί στο συγκρότημα της Γκράβας, σύμφωνα με καταγγελίες γονέων, γίνεται διδασκαλία τα απογεύματα σε αλβανικής καταγωγής μαθητές με σχολικά βιβλία του αλβανικού κράτους.

Τα βιβλία αυτά – από μόνη της η χρήση μη εγκεκριμένου υλικού και μάλιστα από ξένο κράτος συνιστά αντισυνταγματική ενέργεια και επισύρει κυρώσεις – παραποιούν την νεώτερη ιστορία, παρουσιάζοντας τους Έλληνες ως «σφαγείς των αθώων Αλβανών Τσάμηδων».Συγκεκριμένα, στο σχολικό βιβλίο της Δ΄ Δημοτικού (Τίρανα 2002, σ. 126), στην ενότητα με τίτλο «Η δυστυχία των Τσάμηδων» αναφέρονται τα εξής: «Κατά την περίοδο της φασιστικής επέμβασης στην Ελλάδα, ο τσάμικος πληθυσμός πολεμούσε ενάντια στους κατακτητές, Ιταλούς και Γερμανούς. Γύρω στους 500 Τσάμηδες αντάρτες πήραν μέρος στα στρατεύματα απελευθέρωσης ενάντια στους φασίστες. Στην περίοδο 1940-43 οι Έλληνες κυβερνήτες της περιόδου αυτής έπραξαν στους Τσάμηδες ένα σωρό άγρια εγκλήματα. Όλοι οι Τσάμηδες άντρες από 16 έως 70 ετών φυλακίστηκαν και εξορίστηκαν στα ελληνικά νησιά. Αυτοί ελευθερώθηκαν αργότερα και γύρισαν στα μέρη τους με βαριά κατάσταση υγείας. Στην περίοδο 1944 οι ελληνικές φασιστικές δυνάμεις έπραξαν μεγάλες βαρβαρότητες. Βασάνισαν και μετά σκότωσαν και μαχαίρωσαν πάνω από 2.000 άντρες, γυναίκες και παιδιά Τσάμηδων. Για να γλιτώσει από το μακελειό ο τσάμικος πληθυσμός απομακρύνθηκε με κατεύθυνση την Αλβανία. Πάνω από 10.000 άτομα τοποθετήθηκαν στην Κονίσπολη, στο Δέλβινο, στους Αγίους Σαράντα, στο Φιέρι και στη Λούσνια».

Ας μην αναζητούμε υπερατλαντικές συνωμοσίες για την κατασκευή μειονοτήτων στην χώρα μας, όταν αυτό συμβαίνει από επίσημους κρατικούς λειτουργούς, τους οποίους πληρώνει ο ελληνικός λαός, όχι για να αναλαμβάνουν τέτοιες αμφιλεγόμενες πρωτοβουλίες, αλλά για να εφαρμόζουν το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών. Δεν επιτρέπεται σε εκπαιδευτικούς να αναλαμβάνουν τέτοιες πρωτοβουλίες, καταχρώμενοι μάλιστα το κύρος που τους προσφέρει η ιδιότητά τους ως δημοσίων λειτουργών του ελληνικού κράτους.

Για το θέμα έχουν ήδη κατατεθεί ερωτήσεις βουλευτών στο Ελληνικό Κοινοβούλιο. Το Υπουργείο Παιδείας θα πρέπει να ξεδιαλύνει άμεσα την απαράδεκτη αυτή κατάσταση ασυδοσίας και καλλιέργειας αλυτρωτικών εθνικιστικών διεκδικήσεων σε παιδιά των αλβανικής καταγωγής μεταναστών.

Αποδόμηση του ελληνικού έθνους στο βιβλίο της Γλώσσας της Γ΄ Γυμνασίου

2008-05-30T02:05:00.000-07:00

Στο βιβλίο της Γλώσσας της Γ΄ Γυμνασίου επιχειρείται με τρόπο απροκάλυπτο η υπονόμευση των εθνικών αντανακλαστικών των παιδιών, καθώς παρατίθενται κείμενα, τα οποία συνηγορούν υπέρ ανθελληνικών οργανώσεων, όπως το Παρατηρητήριο του Ελσίνκι, το οποίο απροκάλυπτα κάνει λόγο για "μακεδονική" και "τουρκική" μειονότητα στην Ελλάδα. Τα κατάλοιπα του εκσυγχρονιστικού αφελληνισμού συνεχίζουν να υφίστανται στα σχολικά βιβλία παρά την de facto κατάλυση του πολιτικού πλαισίου που στέγαζε αυτές τις τάσεις το 2004.

Σε άλλο σημείο του βιβλίου η κατάλυση της εθνικής ομοιογένειας και η δημογραφική αλλοίωση του χαρακτήρα του ελληνικού κράτους εξαίρεται ως θετική εξέλιξη από την Χριστίνα Κουλούρη, η οποία είχε πρωτοστατήσει στην υπεράσπιση του ανιστόρητου και αντιεπιστημονικού συγγράμματος Ιστορίας της Στ΄ Δημοτικού.

Το βιβλίο της Γλώσσας της Γ΄ Γυμνασίου πρέπει να έχει την ίδια τύχη με το ατυχές συμπίλημα της Στ΄ Δημοτικού: την άμεση απόσυρσή του από τα σχολεία και την αντικατάστασή του με νέο σύγγραμμα, το οποίο θα είναι απηλλαγμένο από τις ιδεοληψίες του εκσυγχρονιστικού ανθελληνισμού.

Ο ελληνικός ανθελληνισμός

2008-05-29T01:56:00.000-07:00

Κωνσταντίνος Ρωμανός

Καθηγητής Φιλοσοφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

(Αναδημοσίευση από το Παρόν της Κυριακής)

Από την αρχή ο ανθελληνισμός ήταν η άλλη πλευρά του νομίσματος του φιλελληνισμού. Ο φιλελληνισμός ήταν έρωτας του ιδανιστικού Ελληνισμού, έρωτας του ελληνικού πολιτισμού όπως αυτό εκφραζόταν στη γλυπτική, την αρχιτεκτονική, την επιστήμη, τα έργα των προγόνων.
Ανθελληνισμός ήταν η στάση απογοήτευσης του φιλέλληνα που προέκυπτε από την επαφή του τελευταίου με τους συγχρόνους του υπαρκτούς Έλληνες, δηλαδή τους ανθρώπους της καθημερινότητας, τους ανθρώπους όπως εσύ κι εγώ, με όλα τα πάθη και τις μικρότητες. Η ανώμαλη προσγείωση από το ιδανικό στο πραγματικό είναι μια κίνηση που στην πολιτική ψυχολογία εξηγεί την έκπτωση του έρωτα σε μίσος, του φιλελληνισμού σε ανθελληνισμό!
Ήδη οι Ρωμαίοι ήταν ταυτόχρονα εραστές της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και εχθροί των Ελλήνων της εποχής τους, για τους οποίους επεφύλασσαν τις κατηγορίες του γραικυλισμού, της διπροσωπίας, της υποκριτικής δουλικότητας κ.λπ. Τον ίδιο διχασμό παρατηρούμε καθ’ όλον τον μεσαίωνα στη στάση τόσο των Φράγκων όσο και των Αράβων απέναντι στον Έλληνα. Κατά την ένδοξη ελληνική επανάσταση του 1821 οι φιλέλληνες Ευρωπαίοι που πολέμησαν κατά των Τούρκων δεν παρέλειψαν να δώσουν δείγματα της απογοήτευσής τους από τους έλληνες συμπολεμιστές τους, οι οποίοι όχι μόνο δεν φορούσαν πλέον χιτώνες αλλά διακρίνονταν από φθόνο, εριστικότητα, φιλαυτία, άγνοια και τόσες άλλες «ανθρώπινες, υπερβολικά ανθρώπινες!» (Νίτσε) κακίες.Συνοπτικά λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι το δίπολο φιλελληνισμός - ανθελληνισμός ισούται με έρωτα για τους απελθόντες και μίσος για τους ζώντες Έλληνες!Οι Βαυαροί που κυβέρνησαν την Ελλάδα μετά τον θάνατο του Καποδίστρια ήσαν αναμφισβήτητα μεγάλοι εραστές του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού. Ως εξ αυτού οργάνωσαν την ελληνική σχολική παιδεία κατά τα πρότυπα της γερμανικής φιλελληνικής παιδείας. Όμως έτσι, για πρώτη φορά στην ιστορία Έλληνες το γένος έλαβαν φιλελληνική παιδεία ως βάση της ιδίας εθνικής ταυτότητας! Οι Έλληνες έγιναν εφεξής «φιλέλληνες». Εμβολιάστηκαν δηλαδή με τη σχιζοειδή στάση της απόλυτης καταξίωσης, με την ταυτόχρονη απόλυτη απαξίωση του εαυτού του. Μια εγγενής αστάθεια του χαρακτήρα, μια ανεδαφική, κυκλοθυμική εκτίμηση των πραγμάτων έγινε εφεξής κεντρικό συστατικό της ελληνικής ψυχής.Σε συλλογικό επίπεδο οι ιστορικές συγκυρίες προκαλούν την ανάδυση του ενός ή του άλλου πόλου στο προσκήνιο. Οι επιτυχίες γρήγορα επιφέρουν ναρκισσισμό, ενώ οι αποτυχίες καταθλιπτική αυτοαπαξίωση έως αυτομαστίγωση. Η ελληνική ψυχή φαίνεται να έχει χάσει κάθε μέτρο.Δεν είναι μετά από αυτά απορίας άξιον ότι μετά τη ντροπή των Υμίων και το όνειδος της παράδοσης του ικέτη Οτσαλάν (και τα δύο έργα όχι βεβαίως του λαού, αλλά της σημιτικής ηγεσίας) η ελληνική αυτοεκτίμηση έκανε, με τη γνωστή απολυτότητα, βουτιά στο κενό. Όμως εκεί την περίμεναν αυτήν τη φορά -αλίμονο (!)- εχθροί αποφασισμένοι να εκμεταλλευτούν στο έπακρον την αδυναμία της, ώστε να μην μπορέσει πλέον (αυτή είναι η επιδίωξή τους) να ανακάμψει.Οι εχθροί αυτοί, οι οποίοι γνωρίζουν καλά την ελληνική κυκλοθυμία, αλλά και το ελληνικό πείσμα απέναντι σε κάθε εξωτερική παρέμβαση, επόμενο ήταν να ζητήσουν και να βρουν ερείσματα για την υπονομευτική δράση τους στο εσωτερικό του απογοητευμένου έθνους. Τέτοια ερείσματα όντως βρήκαν: στα φιλόδοξα, άκρως ανταγωνιστικά καπετανάτα των ελληνικών πολιτικών κομμάτων, στη μεταπραττική ακαδημαϊκή διανόηση των πανεπιστημίων, στο πειρατικό κεφάλαιο των νεόκοπων εκατομμυριούχων των τηλεπικοινωνιών, των ΜΜΕ και των τραπεζών. Με αυτούς τους πολιορκητικούς κριούς εκπόρθησαν στο τέλος το ίδιο το κράτος, το οποίο, από εντεταλμένος προστάτης του έθνους ανεπαισθήτως μεταλλάχθηκε σε συνειδητό πλέον πολέμιο του έθνους και κατ’ επίτασιν του ιδίου του γένους των Ελλήνων. Οι ενορχηστρωμένες αυτές δράσεις των εχθρών του Ελληνισμού στο εσωτερικό του επί του παρόντος βιώνονταν ως μια ιδιαίτερα σφοδρή μορφή του κατά τα άλλα εγγενούς ανθελληνισμού των Ελλήνων, ως μία αρρώστια της βούλησης και του θυμικού, την οποία η συλλογική ψυχή αδυνατεί τόσο να κατανοήσει, όσο και να ανακάμψει από αυτήν.Έτσι θα μπορούσε κανείς να πλησιάσει ένα πλήθος ακατανόητων κατ’ αρχήν φαινομένων του εξωκοινοβουλευτικού πολιτικού γίγνεσθαι, όπως την πλήρη απαξίωση του Ελληνισμού ως ουσίας και ως ονόματος στη συνείδηση των εμπνευστών γκραφίτι των Εξαρχείων του τύπου: «Κρεμάλα στους ελληνόψυχους!». Ή «Έλληνας είσαι και φαίνεσαι!». Ή (μέσα στο Πολυτεχνείο) «Σκοτώστε τους Έλληνες - τους Έλληνες που γεννάνε Έλληνες - τους Έλληνες!». Μπροστά στο ανθελληνικό μίσος των χιλίων και μίας αριστερίστικων ομάδων του «χώρου», η σκοπιανή αφίσα στην πρόσφατη διαδήλωση υπέρ της Μακεδονίας α λα Σκόπια «Fuck Greece», που είδαμε όλοι στην οθόνη της ΕΤ3, φαντάζει μάλλον συγκρατημένη.Ή πάρτε τις περυσινές αφίσες του «χώρου» στην Πατησίων κατά της 28ης Οκτωβρίου: «Σταματήστε τις παρελάσεις διότι ενισχύουν τον πατριωτισμό!». Εδώ η λέξη «πατριωτισμός» είναι περίπου συνώνυμη του «φασισμός». Συγγενής εκδοχή είναι και η φράση «ξεφτίλες πατριώτες» στον τοίχο του Πολυτεχνείου. Την αποστροφή προς την έννοια πατρίδα εκφράζουν γκραφίτι του τύπου «καμία πατρίδα!», ενώ φράσεις του τύπου «πατρίδα μας είναι η Γη!» προσφέρουν τον πλανήτη ως -οικολογικής εμπνεύσεως- υποκατάστατο της απορριπτέας ελληνικής πατρίδας. Η δυσανεκτικότητα των αριστεριστών προς την ελληνική πατρίδα και την ίδια τη λέξη Έλληνας δεν επεκτείνεται παρά ταύτα σε άλλους λαούς και πατρίδες, εφόσον δεν αμφισβητούν ούτε τους Αλβανούς ούτε τους Κούρδους, τους Τούρκους, τους Ινδιάνους, τους Ιρακινούς, τους «Μακεδόνες» και το δικαίωμα όλων αυτών σε μία πατρίδα, γι’ αυτό και αγωνίζονται π.χ. υπέρ της «Δημοκρατίας της Μακεδονίας» (όπως άλλωστε και ο «Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου»). Μόνο στους Έλληνες που παραδόξως επιμένουν να αγαπούν την Ελλάδα επιφυλάσσει το φαντασιακό του τεχνηέντως ενισχυμένου ντόπιου ανθελληνισμού την κατηγορία του «ελληναρά» και «εθνικιστή».
Η απολυτότητα του μίσους για την ελληνικότητα (με όλες τις παραδόσεις, την ιστορία και τους θεσμούς που την εκφράζουν) πάει χέρι χέρι με την απεριόριστη λατρεία του «χώρου» για τους μετανάστες. «Είμαστε όλοι μετανάστες!» και «είμαστε όλοι Αλβανοί!» διηγούνται εδώ οι τοίχοι, τα φυλλάδια, τα αντιρατσιστικά φεστιβάλ. «Νομιμοποιήστε τους όλους!». «Όχι διακρίσεις ανάμεσα σε νόμιμους και παράνομους!». «Κάτω τα σύνορα, κάτω το έθνος, είμαστε όλοι πολίτες του κόσμου!» ουρλιάζουν με ένα στόμα οι τηλεκατευθυνόμενοι επαρχιώτες, «είμαστε παιδιά της φύσης!» επισημαίνουν οι νεοχίπηδες του ελληνικού 21ου αιώνα… Εθνικά προβλήματα δεν υπάρχουν, είναι αποκυήματα της φαντασίας των Ελληναράδων, δεν υπάρχει Τσαμουριά, Μακεδονία, Θράκη, Αιγαίο, Κύπρος, οι καλοί αυτοί άνθρωποι ζουν αλλού, σ’ ένα αερόπλοιο που αιωρείται ελεύθερα κάπου μεταξύ Καλιφόρνιας και Σαμπάλα. Δεν υπάρχουν γέροι έλληνες συνταξιούχοι που φυτοζωούν, σχολεία «διαπολιτισμικής» αμάθειας και εγκληματικότητας, ελληνικό προλεταριάτο που αντικαθίσταται από Ασιάτες με μηδενική ταξική συνείδηση, μαφίες ξένων εγκληματιών που τρομοκρατούν τις λαϊκές αστικές περιοχές. Δεν υπάρχουν ούτε ευρωπαϊκά κράτη τα οποία διακηρύσσουν τους κινδύνους του «πολυπολιτισμού» (Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Αυστρία κ.λπ.), όχι, υπάρχει μόνο η θεσπέσια ελληνική -δηλαδή ανθελληνική- αποθρασυμένη από την αφειδώς παρεχόμενη ενθάρρυνση νεολαιίστικη πρωτοπορία.Διότι περί νεολαίας πρόκειται, νεολαίας πληγωμένης από τις εθνικές ντροπές που συστηματικά απεργάζονται οι πράκτορες στα ανώτερα κλιμάκια του κράτους, νεολαίας πληγωμένης από μια πατρίδα για την οποία δεν μπορούν να είναι περήφανοι. Ούτε σε ό,τι αφορά στην κοινωνική δικαιοσύνη και στον πολιτισμό! Όμως αυτή η νεολαία περνάει πλειοψηφικά από το πανεπιστήμιο κι εκεί την περιμένουν αριβίστες διανοούμενοι της λάιτ Αριστεράς οι οποίοι ήδη επί Κλίντον στρατολογήθηκαν διεθνώς ως προπαγανδιστές της Νέας Εποχής της Παγκοσμιοποίησης, δηλαδή της αχαλίνωτης κίνησης κεφαλαίων, προϊόντων και σκλάβων ανά τον πλανήτη. Εδώ λοιπόν, στο μεταλλαγμένο πρώην ελληνικό πανεπιστήμιο οι νεολαίοι μας μαθαίνουν τη σεχταριστική θεωρία της ιστορίας για την οποία το ελληνικό έθνος είναι «μύθος», οι αγωνιστές του ένδοξου ‘21 είναι κήρυκες του επάρατου πατριωτισμού, η αρχαία Ελλάδα ασήμαντος, ετερόφωτος πολιτισμός, η συνέχεια του ελληνικού γένους ανύπαρκτη, η απελευθέρωση του λίκνου του Ελληνισμού από τον Τούρκο αιμοσταγής κατάκτηση και πάει λέγοντας. Μαθαίνουν επίσης ότι η δημοκρατία δεν είναι κατάκτηση του επαναστατημένου έθνους, αλλά υπόσχεση του μελλοντικού «πολιτικού πολυπολιτισμού», δηλαδή των υπεράριθμων εποίκων - λαθρομεταναστών στους οποίους θα αποδοθούν (ανεξαρτήτως αριθμών και προελεύσεως) από το ανθελληνικό κράτος πολιτικά δικαιώματα, προκειμένου να εκπαραθυρώσουν το εναπομείναν γένος των Ελλήνων από το ιστορικό του λίκνο. Τέλος, μαθαίνουν ότι όποιος αρνείται τις επιστημονικές αυτές αλήθειες που οι ανελλήνιστοι αυτόκλητοι διαφωτιστές των πανεπιστημίων εισήγαγαν στην Ελλάδα από την αγγλοσαξωνική Εσπερία, δεν μπορεί να είναι άλλο από πρωτόγονος εθνικιστής και ρατσιστής.Οι νεολαίοι μας αυτοί λοιπόν εξέρχονται μαζικά από τα πανεπιστήμια με τα πληθωριστικά δωρεάν πτυχία και τον «επιστημονικό» ανθελληνισμό στην τσέπη. Άπαξ και είναι άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι, έχουν τον χρόνο, και βεβαίως τον ενθουσιασμό, να δοκιμάσουν τις νεοαποκτηθείσες ιδέες τους στην πράξη. Οργανώνονται λοιπόν πολιτικά σε ομάδες έτοιμες να τα βάλουν με την εξουσία, με το εθνικιστικό κράτος που αποδιώχνει τους μετανάστες και τη βίαιη αστυνομία του που ειδικεύεται στη σφαγή αθώων αναρχικών. Εξ ου και η εξάσκηση στη ρυθμική απαγγελία της ρίμας «μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι!» Όμως εδώ αρχίζουν οι απογοητεύσεις:Ξαφνικά ένας κεντρικός εκπρόσωπος της κρατικής εξουσίας, ο υπουργός Εσωτερικών, ακούγεται να λέει προς τους μετανάστες «ευχαριστούμε που ήλθατε» και στη συνέχεια «θα τους νομιμοποιήσουμε όλους!». Πιο πριν ακούστηκε και ο αρχηγός της αντιπολίτευσης να λέει κι αυτός στους λαθρομετανάστες «ευχαριστούμε που επιλέξατε την Ελλάδα», τονίζοντας σε άλλη ευκαιρία ότι δεν μπορούμε να στηριχθούμε στο έθνος και την ιστορία του, γιατί αυτό «δημιουργεί καθεστώτα αυταρχικά». Μαζί μ’ αυτά οι νεολαίοι μας βλέπουν το υπουργείο νέας γενιάς να τυπώνει φυλλάδια κατά των ρατσιστών (του ελληνικού λαού), βλέπουν τα ΜΜΕ να τιτλοφορούν την Ελλάδα του 2007 «χώρα του ρατσισμού και της ξενοφοβίας», ακούν τον υφυπουργό Εσωτερικών να λέει μέσα στη Βουλή ότι η Ελλάδα θα γίνει πολυπολιτισμικό κράτος, ανακαλύπτουν ότι το υπουργείο Παιδείας λανσάρει στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση εκατοντάδες νέα ανθελληνικά και ταυτόχρονα αντιρατσιστικά βιβλία, βλέπουν την αστυνομία να παρακολουθεί -άπρακτη- τους κουκουλοφόρους να καίνε την ελληνική σημαία, την ελληνική σημαία να βεβηλώνεται και αντ’ αυτής την αλβανική να υψώνεται στο λεηλατημένο λύκειο Παγκρατίου. Βλέπουν λοιπόν οι νεολαίοι και ακούν το κράτος και καταλαβαίνουν ότι αυτό δεν είναι ίσως ο εχθρός που φαντάζονταν, ότι ο εχθρός είναι αλλού, ότι ο εχθρός είναι ο ίδιος ο ελληνικός λαός, ότι το Κολωνάκι είναι προοδευτικό, ενώ ο λαός είναι αντιδραστικός.
Στην Ελλάδα για πρώτη φορά στην ιστορία των νεωτέρων χρόνων η προδοσία του ανθελληνισμού ξεπέρασε την πολιτική και έλαβε επιπροσθέτως πολιτιστική υπόσταση, η οποία μαζί με τη δημογραφική αλλαγή απειλούν τον ίδιο τον πυρήνα του έθνους και του γένους. Στις απειλές αυτές, έξωθεν ενορχηστρωμένες, δεν υπάρχει άλλη αντίσταση από το πνεύμα της ελευθερίας των Ελλήνων, το πνεύμα του Λεωνίδα, του Παλαιολόγου και του ένδοξου ‘21!

http://www.paron.gr/v3/new.php?id=25949

Ο Παναγιώτης Κονδύλης για την πολιτική υποτέλειας έναντι της Τουρκίας

2008-05-27T22:59:00.000-07:00

Ο Παναγιώτης Κονδύλης (1943-1998), ένας από τους πλέον αξιόλογους στοχαστές του 20ου αιώνα, αναφέρθηκε στο έργο του Θεωρία του πολέμου (Αθήνα: Θεμέλιο, 1997) στην δυναμική των ελληνοτουρκικών σχέσεων και στην διαφαινόμενη φινλανδοποίηση της Ελλάδος έναντι της Τουρκίας λόγω της τακτικής των συνεχών υποχωρήσεων και της άκριτης αποδοχής του τουρκικού αιτήματος ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα απόσπασμα από το ανωτέρω έργο του υπάρχει στην εξαίρετη ιστοσελίδα του Αντίβαρου, την οποία επιμελείται ο Ανδρέας Σταλίδης.

http://library.antibaro.gr/text/Kondylhs/_Kondylhs_.pdf

Ο Μέγας Αλέξανδρος ως μορφή του Κακού στη ζωροαστρική παράδοση

2008-03-21T04:16:00.000-07:00

Ο Μέγας Αλέξανδρος υπήρξε ικανότατος πολιτικός και στρατιωτικός ηγεμόνας, ο οποίος συνετέλεσε στην ριζική επέκταση του ελληνικού πολιτισμού στην Ασία. Ωστόσο, για μερίδα του περσικού πληθυσμού και κυρίως για το ιερατείο του ζωροαστρισμού, της εθνικής θρησκείας των Περσών, υπήρξε μορφή δαιμονική, καθώς θεωρήθηκε απεσταλμένος του Κακού. Η νοηματοδότηση αυτή του Αλεξάνδρου από τους αντιπάλους του είναι μία σχετικά άγνωστη πτυχή της ασιατικής εκστρατείας.

1. Η κατάκτηση της Περσικής Αυτοκρατορίας (331-326 π.Χ.)

Μετά την ήττα στα Γαυγάμηλα (331 π.Χ.), που σηματοδότησε την κατάλυση της Περσικής Αυτοκρατορίας, οι Πέρσες πέτυχαν μερική ανασύνταξη των δυνάμεών τους. Ο Δαρείος είχε δραπετεύσει προς τις ορεινές βορειοανατολικές περιοχές της Μηδίας, έχοντας μαζί του 3.000 ιππείς και 6.000 πεζούς. Σκόπευε να φθάσει στα Εκβάτανα, εκτιμώντας ότι θα ήταν ασφαλής σε εκείνη τη δύσβατη περιοχή-κοιτίδα του αρχαίου περσικού βασιλείου. Πίστευε ότι ο Αλέξανδρος δεν θα τον ακολουθούσε εκεί και θα προτιμούσε να στραφεί προς τη Βαβυλώνα με τα πλούτη της και τη μεγάλης στρατηγικής σημασίας θέση της. Ο Αλέξανδρος βάδισε όντως προς τη Βαβυλώνα, όπου ο σατράπης Μαζαίος, προτίμησε να παραδώσει την πόλη στους Μακεδόνες, ώστε να αποφύγει άσκοπες απώλειες.
Ο μακεδονικός στρατός παρέμεινε επί έναν μήνα στην Βαβυλώνα αναπαυόμενος και ανασυντάσσοντας τις δυνάμεις του. Η περσική αρχή είχε καταλυθεί. Πλέον η κατάκτηση των ανατολικών σατραπειών θα εξαρτάτο από αναμέτρηση με τοπικές δυνάμεις, οι οποίες ήταν πιο πρόθυμες να πολεμήσουν για την εθνική τους ανεξαρτησία απ’ ό,τι οι υπήκοοι του Δαρείου για την διατήρηση της περσικής αρχής. Στα τέλη του 331 π.Χ. ο Αλέξανδρος κατευθύνθηκε ανατολικά, προς τα Σούσα, πρωτεύουσα του περσικού κράτους.
Ο Αλέξανδρος επεδίωκε να θέσει υπό τον έλεγχο του στρατού τα υψηλά ποσά στο αυτοκρατορικό θησαυροφυλάκιο των Σουσών. Μία μακεδονική προφυλακή υπό τον φιλόξενο είχε ήδη φθάσει στην πόλη. Ο σατράπης Αβουλίτης παρέδωσε χωρίς προβλήματα την πόλη και τους θησαυρούς της, 9.000 τάλαντα χρυσού, 50.000 τάλαντα αργύρου και 5.000 τάλαντα πορφύρας. Εκεί ευρέθησαν, επίσης, πολλά από τα λάφυρα, που είχαν αποκομίσει οι Πέρσες τον 5ο αιώνα κατά τους Μηδικούς Πολέμους. Η κατάληψη των Σουσών σηματοδοτούσε άλλη μία αποφασιστική καμπή του πολέμου, την κυρίευση της πρωτεύουσας του αντιπάλου. Απέμενε, βεβαίως, η πόλη της Περσέπολης, που αποτελούσε το ιδεολογικό τρόπον τινά κέντρο της αυτοκρατορίας.
Ο μακεδονικός στρατός παρέμεινε στην πόλη επί τέσσερις μήνες, προτού όμως αποχωρήσει, οργάνωσε την ολική πυρπόληση και καταστροφή των ανακτόρων, συμβόλου της περσικής εξουσίας, και την εκτεταμένη λεηλασία της πόλης. Από τα θησαυροφυλάκια της πόλης συγκεντρώθηκαν 120.000 τάλαντα, τα στρατηγικά χρηματικά αποθέματα της αυτοκρατορίας. Οι Πέρσες στερήθηκαν έτσι τις οικονομικές δυνατότητες στρατολόγησης σημαντικών νέων δυνάμεων. Η προμελετημένη καταστροφή της Περσέπολης ήταν απαραίτητη από τακτικής άποψης, ως πολιτική διακήρυξη της κατάλυσης της περσικής αρχής. Η ενέργεια πιθανόν σχετίζεται και με την έλλειψη διατυπωμένων προτάσεων ανακωχής εκ μέρους του Δαρείου, που συνέχιζε τον πόλεμο κατά των εισβολέων. Η κατάλυση της περσικής αρχής δεν θα θεωρείτο ολοκληρωμένη, αν δεν συλλαμβανόταν ο αυτοκράτορας, αφού άλλωστε οι ανατολικές σατραπείες παρέμεναν πιστές στην περσική αρχή και κινητοποιούνταν στρατιωτικά. Ως γεγονός, πάντως, η πυρπόληση της Περσέπολης τάραξε βαθιά τους Πέρσες, πολλοί εκ των οποίων συσπειρώθηκαν στις τάξεις του Δαρείου, αποφασισμένοι για αντίσταση κατά των εισβολέων.
Ο μακεδονικός στρατός συγκρότησε μία ευκίνητη δύναμη, που θα αναλάμβανε την καταδίωξη και σύλληψη του φυγάδα αυτοκράτορα. Ο τελευταίος, ωστόσο, συνελήφθη από μερίδα των Περσών αξιωματούχων υπό τους Βήσσο, Ναβαρζάνη και Βαρσαέντη. Ο Βήσσος τελικά δολοφόνησε τον Δαρείο, έχοντας προηγουμένως ανακηρυχθεί νέος αυτοκράτορας, εξασφαλίζοντας τη συναίνεση των στρατευμάτων των ανατολικών σατραπειών. Ο Αλέξανδρος διέταξε την τιμητική ταφή του Δαρείου στην Περσέπολη, όπου θάβονταν τα μέλη της περσικής δυναστείας. Η κίνησή του αυτή, εκτός από απότιση τιμής προς τον αντίπαλό του, ήταν και μία πολιτική πράξη, αφού δεν αναγνώριζε δικαιώματα αρχής στον Βήσσο, αλλά τον αντιμετώπιζε ως στασιαστή. Τα επόμενα έτη (330-328 π.Χ.) συνεχίστηκαν οι επιχειρήσεις που κατέληξαν στην υποταγή και τον έλεγχο και των ανατολικών σατραπειών. Την περίοδο 327-326 π.Χ. ολοκληρώθηκε η εκκαθάριση της Βακτρίας από τις τελευταίες εστίες αντίστασης.

2. Η μακεδονική αρχή και η αντίθεση των οπαδών του ζωροαστρισμού

Τα νέα νομίσματα, που εξέδωσε η μακεδονική αρχή μετά το 330 π.Χ., θεωρήθηκαν από σημαντικό τμήμα του περσικού πληθυσμού ότι ενείχαν προσβλητικό περιεχόμενο. Η παράστασή τους απεικόνιζε τον νέο αυτοκράτορα, τον Αλέξανδρο, ως Ηρακλή, ενδεδυμένο δηλαδή την χαρακτηριστική λεοντή. Η εικονογραφική αυτή σύμβαση ήταν συνήθης για τις αρχές του μακεδονικού βασιλείου, όπου ο Ηρακλής, ήρωας των Δωριέων, τιμάτο ως προπάτορας των Μακεδόνων. Για τους Πέρσες, όμως, μία τέτοια παράσταση έφερε μία εντελώς διαφορετική σημασία, ιδιαίτερα αρνητική. Ο Αλέξανδρος θύμιζε κατ’ αυτόν τον τρόπο έναν από τους δαιμονικούς βοηθούς του Αριμάν (Angra Mainyu), του εχθρικού πνεύματος, αιωνίου αντιπάλου του Αχουρα-Μάζδα. Ο λέων, επομένως, ήταν σύμβολο του Κακού, αφού ήταν ένα άγριο ζώο, που κατοικούσε στις ερήμους και τις αχανείς εκτάσεις, που στοίχειωνε ο δαιμονικός Αριμάν. Η απεικόνιση των Περσών βασιλέων να κυνηγούν λιοντάρια ήταν ιδιαίτερα συνηθισμένη στην περσική τέχνη της περιόδου των Αχαιμενιδών. Στην ίδια την σφραγίδα του Δαρείου Α’ υπήρχε η παράσταση αυτή, που εκτός από την πολεμική νοηματοδότησή της ενείχε και σαφή θεολογική σημασία, αφού ο βασιλιάς εξασφάλιζε την επικράτηση των δυνάμεων του Καλού. Στις ίδιες παραστάσεις απεικονίζεται επίσης ο αγαθοποιός Αχουραμάζδα να υπερίπταται προστατεύοντας τον βασιλέα. Ορισμένοι Πέρσες αξιωματούχοι, που είχαν συμβιβαστεί με την ελληνική εισβολή, όπως ο Αρτάβαζος, ο Βαρσίνης, ο Φαρνάβαζος, ο Βαγώας και ο Αμμινάπης, προσπάθησαν να εξηγήσουν στους αντιτιθέμενους Πέρσες ότι η παράσταση ήταν συνηθισμένη και ότι δεν πρόκειτο για ηθελημένη προσβολή εκ μέρους των νέων, μακεδονικών αρχών.
Οι σχέσεις του Αλεξάνδρου με τους λεγόμενους Μάγους, τους επίσημους ιερείς της ζωροαστρικής λατρείας, ήταν μάλλον περίπλοκες. Στις ελληνικές πηγές αναφέρονται ότι παρίσταντο ακόμη και στην αυλή του Αλεξάνδρου, εκτελώντας ανεμπόδιστα τις τελετουργίες τους. Μία τέτοια ιστορική εικόνα συμφωνεί με την ευρύτερη πολιτική ανοχής των θρησκευτικών παραδόσεων των υποτελών λαών της νέας αυτοκρατορίας, που επεδίωκε να εγκαινιάσει ο Αλέξανδρος. Αναφέρεται, άλλωστε, ότι ο Αλέξανδρος ζήτησε σχετικές συμβουλές από εξέχοντα μέλη του περσικού ιερατείου. Συνεπώς, η συνεργασία με τμήμα, τουλάχιστον, της ανώτατης θρησκευτικής τάξης προβάλλει ως ισχυρή πιθανότητα. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πληροφορία που παραδίδει ο Διογένης ο Λαέρτιος, ο οποίος στο έργο του Βίοι φιλοσόφων αναφέρει ότι ο διδάσκαλος του Μακεδόνα στρατηλάτη, ο Αριστοτέλης είχε συγγράψει κείμενο για τους μάγους. Το κείμενο αυτό, που έχει χαθεί, πιθανότατα περιείχε περιγραφή των βασικών αρχών της ζωροαστρικής θρησκείας και των τελετουργικών της πρακτικών.

3. Οι μαρτυρίες των περσικών παραδόσεων

Οι πηγές της ζωροαστρικής θρησκευτικής παράδοσης, πάντως, παρουσιάζουν μία εντελώς διαφορετική εικόνα. Εμφανίζουν, μάλιστα, αξιοσημείωτη ομοφωνία ως προς το γεγονός της θρησκευτικής καταδίωξης των οπαδών του ζωροαστρισμού από τους Μακεδόνες. Ο Μέγας Αλέξανδρος, ο οποίος χαρακτηρίζεται σε ένα κείμενο «μανιώδης κακούργος, που ήλθε για να φέρει κακό» (Ντένκαρντ 8, 20), δεν θεωρείτο απλώς ως συνεργάτης των δαιμονικών δυνάμεων, που αντιπροσώπευε ο Αριμάν, αλλά και ως μία από τις συμφορές, που είχε αποστείλει ο Αριμάν στην γη, για να καταστρέψουν ό,τι ήταν σωστό, καλό και δίκαιο. Στον Μακεδόνα βασιλιά και νέο αυτοκράτορα αποδόθηκε το προσωνύμιο ‘Γκούζασταγκ’, δηλαδή ‘Καταραμένος’. Ο όρος δεν συνιστούσε απλώς μία επιτιμητική αναφορά, αλλά ενείχε και θεολογικές διαστάσεις, αφού έως τότε είχε χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για να προσδιορίσει τον Αριμάν. Με μία τέτοια οπτική ο Αλέξανδρος καθίστατο ένα είδος καταστροφικού μεσσία, μορφή κατά κάποιον τρόπο αντίστοιχη με τον Αντίχριστο της χριστιανικής παράδοσης.
Είναι ιδιαίτερα πιθανό ορισμένα σημεία αποκαλυπτικού χαρακτήρα στο φιλολογικό σώμα της Αβέστα, του κύριου ιερού βιβλίου του ζωροαστρισμού, να συντέθηκαν κατά την διάρκεια της βασιλείας του Αλεξάνδρου στην Περσία (330-323 π.Χ.) Ορισμένοι μελετητές θεωρούν ότι μία σημαντική μερίδα του περσικού πληθυσμού δεν είχε αποδεχτεί ως επιβεβαιωμένο γεγονός τον θάνατο του Δαρείου. Θεωρούσαν, μάλιστα, ότι θα επέστρεφε με τον στρατό του, για να εκδιώξει τους Έλληνες εισβολείς. Στοιχεία για μία τέτοια λαϊκή πεποίθηση απαντούν σε ένα κείμενο σε σφηνοειδή γραφή από την Βαβυλώνα, γνωστό ως η Δυναστική προφητεία. Το κείμενο, βεβαίως, είναι αρκετά αποσπασματικό και δεν είναι τεκμηριωμένο με σαφήνεια ότι ο βασιλιάς, στον οποίον αναφέρεται ταυτίζεται με τον Δαρείο Γ’.
Τα γεγονότα των θρησκευτικών διώξεων περιγράφονται σε ένα θρησκευτικής υφής κείμενο, ένα αποκαλυπτικό όραμα του Παραδείσου και της Κόλασης, το λεγόμενο Βιβλίο του Άρδα Βιράζ. Το κείμενο αρχικά αποδιδόταν σε έναν λόγιο της μεταχριστιανικής εποχής, του 3ου ή 4ου αιώνα μ.Χ., πλέον όμως εντοπίζεται χρονολογικά στο δέυτερο ήμισυ του 2ου αιώνα π.Χ., περί το 140 π.Χ. Στο κείμενο (Άρδα Βιράζ, 1-17) αναφέρονται χαρακτηριστικά τα εξής: «Λένε ότι μία φορά και έναν καιρό ο ευσεβής Ζαρατούστρα διέδωσε στον κόσμο την θρησκεία, που είχε λάβει. Και για τριακόσια χρόνια η θρησκεία παρέμεινε αγνή και οι άνθρωποι δεν είχαν αμφιβολίες. Όμως μετά το καταραμένο Κακό Πνεύμα, ο Δαιμόνιος, για να ενσπείρει στους ανθρώπους αμφιβολίες για αυτήν την θρησκεία, παρακίνησε τον καταραμένο Αλέξανδρο, τον δυτικό [Ρωμαίο στο πρωτότυπο] που κατοικούσε στην Αίγυπτο, ώστε αυτός ήλθε στην χώρα του Ιράν και έφερε μεγάλη αιματοχυσία και πόλεμο και καταστροφή. Σκότωσε τον αυτοκράτορα του Ιράν [ενν. τον Δαρείο Γ’ Κομμοδανό] και κατέστρεψε την μητρόπολη [Περσέπολη] και την αυτοκρατορία, τις οποίες ερήμωσε.
Και αυτή η θρησκεία, δηλαδή, όλες οι ιερές παραδόσεις της Αβέστα και του Ζαντ, που είχε γραφεί σε επεξεργασμένα δέρματα αγελάδων, με χρυσό μελάνι, αποθηκεύτηκε στα αρχεία, στην Ιστάκρ [Περσέπολη]. Η εχθρότητα του κακότροπου, ύπουλου Άσεμοκ [αιρετικός] που πράττει το κακό, έφερε τον Αλέξανδρο, τον δυτικό, που κατοικούσε στην Αίγυπτο, και όταν έφθασε έκαψε όλα τα αρχεία. Και εκτέλεσε αρκετούς υψηλόβαθμους ιερείς και δικαστές, καθώς και ηγέτες των Μάγων, ακόμη και πιστούς αυτής της θρησκείας, τους ικανούς και σοφούς άνδρες της χώρας του Ιράν.
Και διέσπειρε μίσος και έριδες μεταξύ των ευγενών και των ανθρώπων της χώρας του Ιράν. Και αφού κατέστρεψε τον εαυτό του [ενν. τον θάνατο του Αλεξάνδρου από οινοποσία] κατέληξε στην Κόλαση. Και μετά από αυτά τα γεγονότα υπήρξε σύγχυση και διαμάχη ανάμεσα στους ανθρώπους της χώρας του Ιράν, καθώς ο ένας στρεφόταν κατά του άλλου. Και έτσι δεν είχαν κύριο ούτε άρχοντα ούτε τοπικό ηγεμόνα ούτε υψηλόβαθμό ιερέα που να γνωρίζει τις διατάξεις της θρησκείας και ήσαν πλήρεις αμφιβολιών για τον Θεό. Και ως αποτέλεσμα αναπτύχθηκαν μεταξύ των ανθρώπων θρησκείες πολλών ειδών και διάφορες πεποιθήσεις και εμφανίστηκε ο σκεπτικισμός».
Η ζωροαστρική λατρεία γνώρισε νέα άνθηση κατά την παρθική αυτοκρατορία. Οι επικεφαλής άρχοντες διέταξαν να γίνει εμπεριστατωμένη έρευνα για πιθανά υπολείμματα των ιερών γραφών, που θα είχαν διασωθεί από την καταστροφή. Στο κείμενο Ντενκάρντ (4.14-16) αναφέρεται: «Όταν ο βασιλιάς Υστάσπης αποδεσμεύτηκε από τον πόλεμο με τον Αριάσπη, απέστειλε μηνύματα σε άλλους βασιλείς, ζητώντας τους να αποδεχτούν την [ζωροαστρική] πίστη και να διαδώσουν τα κείμενα της θρησκείας […]Ο Δαρείος, υιός του Δαρείου [Γ’ Κομμοδανού] διέταξε την διατήρηση δύο αντιγράφων ολόκληρου του κειμένου της Αβέστα και των σχολίων που την συνόδευαν, ακριβώς όπως παραδόθηκε στον Ζαρατούστρα από τον Αχουραμάζδα. Το ένα αντίγραφο τοποθετήθηκε στην Γκάντζ-ι-Χάπιγκαν [Ganj-i-hapigan] και το άλλο στην Ντεζ-ι-Νάπεστ [Dez-i-Napesht]. Η δυναστεία, που ίδρυσε ο Ασκ [Αρσάκης] συνέλεξε την Αβέστα και τα σχόλιά της. Τα γραπτά κείμενα δεν διατηρούσαν την αρχική αγνή και ακέραια κατάστασή τους. Είχαν χωριστεί σε κομμάτια και διασκορπιστεί από τις αρχικές τοποθεσίες τους λόγω της καταστροφής και των συμφορών που επέφερε ο Αλέξανδρος και οι στρατηγοί του. Και κάθε έργο, που είχε παραμείνει στην κυριότητα των υψηλόβαθμων ιερέων για προσωπική τους μελέτη, καθώς και τα γραπτά που αποκτήθηκαν στην πόλη, διατάχθηκε να συντηρηθούν κατάλληλα και να προετοιμαστούν αντίγραφά τους για να μεταφερθούν και σε άλλες πόλεις».
Υπάρχουν εμφανείς ανακρίβειες και αναληθή στοιχεία στις ζωροαστρικές αυτές παραδόσεις. Αν και υφίστανται ενδείξεις ότι μία πρώιμη εκδοχή του κειμένου της Αβέστα υπήρχε ήδη από την περίοδο των Αχαιμενιδών (αναφέρεται στο Βιβλίο του Άρδα Βιράζ), ενώ και στοιχεία για ύπαρξη ιερών κειμένων απαντούν και κατά την εποχή της Παρθικής Αυτοκρατορίας. Ωστόσο η συγγραφή του κύριου σώματος των ζωροαστρικών κειμένων, όπως αυτά μας έχουν διασωθεί, τοποθετείται χρονολογικά στον 6ο αιώνα μ.Χ. Κατά την εποχή του Αλεξάνδρου, στην οποία αναφέρονται τα υποτιθέμενα γεγονότα των θρησκευτικών διώξεων, πιθανότατα υπήρχαν κάποιες ατελείς καταγραφές των βασικών αρχών της ζωροαστρικής θρησκείας. Οι περισσότεροι ιερείς, πάντως, ή πιστοί της θρησκείας απομνημόνευαν κάποιες τυπικές φόρμες κειμένων, τις οποίες μεταβίβαζαν στις επόμενες γενιές. Εάν η καταδίωξη των ιερέων του ζωροαστρισμού είναι γεγονός, τότε φαίνεται ότι δεν υπήρξε ιδιαίτερα αποτελεσματική, αφού κάποιοι τουλάχιστον διέφυγαν και διέσωσαν την πίστη των Περσών.
Η καταδίωξη των Ζωροαστρών παρουσιάζεται στα περσικά κείμενα, που ακολούθησαν την ελληνική κατάκτηση, ως βέβαιο και διαπιστωμένο γεγονός, που δεν χρειαζόταν περαιτέρω επεξήγηση. Στο Μέγα Μπούνταχισν αναφέρεται ότι ο Μακεδόνας βασιλιάς «έσβησε πολλές ιερές πυρές» (33.14). Σε ένα άλλο κείμενο της ζωροαστρικής θρησκείας, χρονολογούμενο από την εποχή της δυναστείας των Παχλαβί, αναφέρεται ότι «ο καταραμένος Αλέξανδρος, όταν έφθασε στο Ιράν, συνέλαβε και εκτέλεσε όσους έφεραν τα ενδύματα των Μάγων». Σύμφωνα πάντα με το κείμενο ορισμένοι άνδρες και παιδιά κρύφθηκαν προσωρινά από τις ελληνικές διώξεις και αργότερα κατέφυγαν στο Σιστάν, την Δραγγιανή, στην ανατολική Περσία, κοντά στην Ινδία. Αυτοί μετέφεραν την γνώση συγκεκριμένων έργων του συνόλου της Αβέστα, γνωστών ως νασκ. Τα νασκ αυτά τα απομνημόνευαν ολόκληρα γυναίκες και παιδιά, καθώς η μία γενιά τα μετέδιδε στην άλλη. Και με αυτόν τον τρόπο η πίστη διατηρήθηκε και αποκαταστάθηκε στην περιοχή του Σιστάν και διαδόθηκε αργότερα εκ νέου σε τμήματα της Περσίας και Ινδίας.
Η αντίφαση των παραδόσεων σχετικά με τη στάση του Αλεξάνδρου έναντι των ιερέων ερμηνεύεται χωρίς δυσκολίες από την διφορούμενη στάση των ιδίων των Περσών ιερέων έναντι του γεγονότος της ελληνικής κατάκτησης. Μία σημαντική μερίδα τους φαίνεται ότι αποδέχτηκε χωρίς ιδιαίτερες αντιρρήσεις τη νέα κατάσταση και προσαρμόστηκε στην πολιτική συμφιλίωσης και συνδιαλλαγής με τους ηττημένους Πέρσες, που πρέσβευε ο Αλέξανδρος. Ένα άλλο τμήμα, ωστόσο, επέλεξε τον δρόμο της ενεργούς αντίστασης, ελπίζοντας σε πιθανή ανασύνταξη των περσικών στρατιωτικών δυνάμεων ή την υποκίνηση αναταραχών από τις ανατολικές σατραπείες της αυτοκρατορίας. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι οι αντιτιθέμενοι αυτοί ιερείς κατέφυγαν ακριβώς στις ανατολικές επαρχίες της καταρρέουσας Περσικής Αυτοκρατορίας, στην προσπάθειά τους να διασώσουν το αυστηρό τυπικό της πίστης τους. Με δεδομένη την συμφιλιωτική τακτική των Μακεδόνων έναντι των Περσών, στάση που βεβαίως συναντούσε αντιδράσεις μεταξύ των Μακεδόνων αξιωματούχων, η στάση των φανατικών Περσών ιερέων κρίνεται μάλλον υπερβολική.
Τα ιερά κείμενα την περίοδο εκείνη συνήθως απομνημονεύονταν ολόκληρα από την τάξη των ιερέων, οι οποίοι λειτουργούσαν ως η ζωντανή συλλογική μνήμη της λαϊκής κοινότητας. Ο θάνατος ενός μάγου σήμαινε την απώλεια τμήματος των παραδόσεων και θεωρείται βέβαιο ότι αρκετές από τις αρχαίες περσικές παραδόσεις χάθηκαν γι’ αυτόν τον λόγο. Τα σημαντικότερα, πάντως, κείμενα του ζωροαστρισμού, δηλαδή οι λεγόμενες Γέθες (Gâthâ), η σύνθεση των οποίων αποδίδεται στον ίδιο τον προφήτη Ζαρατούστρα, διασώθηκαν στο μεγαλύτερο τμήμα τους. Η καταφυγή των Ζωροαστρών στην περιοχή της Δραγγιανής (σημερινή επαρχία Σιστάν) επέτρεψε την διατήρηση της θρησκείας και την μεταγενέστερη αναβίωσή της. Η Δραγγιανή ήταν μία δυσπρόσιτη περιοχή, στο εσωτερικό των ανατολικών επαρχιών, όπου οι Ζωροάστρες κατάφεραν να συνεχίσουν την λατρεία τους.
Άλλες ομάδες Ζωροαστρών αναφέρεται ότι κατέφυγαν στα δυσπρόσιτα όρη της βόρειας Μηδίας, στην επικράτεια του σατράπη Ατροπάτη, η οποία εκτεινόταν γύρω από την Ματιανή λίμνη (σημερινή Ούρμια, στα δυτικά σύνορα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν). Ο Ατροπάτης (ελληνική ονομασία) είναι γνωστός στις περσικές πηγές ως Μαρσπεντάν (Marspendan), όρος που σημαίνει ‘φύλακας της ιεράς πυράς’. Ο Ατροπάτης, που ήταν σατράπης συνεχώς από το 327 π.Χ., τήρησε εφεκτική στάση έναντι των Μακεδόνων κατακτητών και μπόρεσε να διατηρήσει την αρχή του, εντασσόμενος στο σύστημα υποτελών ηγεμόνων, που οικοδομούσε ο Αλέξανδρος στις ανατολικές επαρχίες της δημιουργουμένης μακεδονικής αυτοκρατορίας. Μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου ο Ατροπάτης επέδειξε τάσεις αυτονόμησης από την μακεδονική εξουσία, ιδρύοντας ανεξάρτητο βασίλειο, την Μηδία Ατροπατηνή, στη σημερινή περσική επαρχία Αζαραμπιγιάν (Âzarabyjân). Τελικά το 321 π.Χ., με την διοικητική αναδιανομή των επαρχιών, που πραγματοποίησε ο Αντίπατρος, η αρχή του Ατροάτη καταργήθηκε. Στην περιοχή αυτή, που λειτούργησε ως θύλακας, η ζωροαστρική θρησκεία επεβίωσε κατά τους μεταγενέστερους αιώνες, διατηρούμενη έως και τις μέρες μας.

Βλ. ενδεικτικά τα εξής:

E.N. Borza, 'Fire from Heaven: Alexander at Persepolis', CPh 67 (1972), 233-45

P.A. Brunt, 'Persian Accounts of Alexander's Campaigns', Classical Quarterly 56 (1962), 141-55

R.D. Milns, 'Alexander's Pursuit of Darius through Iran', Historia 15 (1966), 256-81

A. Shapur Shahbazi, 'Iranians and Alexander', American Journal of Ancient History n.s. 2 (2003), 5-38

R.J. van der Spek, 'Darius III, Alexander the Great and Babylonian scholarship', Achaemenid History 13 (2003), 289-346

Το κείμενο προέρχεται από το υπό συγγραφή βιβλίο Ιστορία του Κακού

Δύο ποιήματα του Friedrich Nietzsche

2008-03-17T02:32:00.000-07:00

Ο ΤΑΞΙΔΙΩΤΗΣ

"Δεν υπάρχει πια μονοπάτι! Άβυσσος γύρω

νεκρική σιγή.

Εσύ το θέλησες! Γιατί παράτησες το μονοπάτι;

Μείνε τώρα ψύχραιμος και διαυγής, ω ξένε

γιατί χάθηκες αν πιστέψεις στον κίνδυνο.

ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ

Έχεις στο νου σου τη δόξα;

Τότε άκου ποιο είναι το τίμημα:

πρέπει να θυσιάσεις

κάθε αξίωσή σου για τιμές

2008-03-06T23:55:00.000-08:00

ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΟΛΕΜΟΥ ΤΩΝ ΙΤΑΛΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ 1941-43

Η παραμονή του ιταλικού στρατού στην Ελλάδα ως δύναμης κατοχής συνήθως αντιμετωπίζεται από την ιστοριογραφία, αλλά και από τη συλλογική αντίληψη, ως μία φάση σχετικά ήπιας συμπεριφοράς των κατοχικών στρατευμάτων έναντι του ελληνικού πληθυσμού. Στην πραγματικότητα η εικόνα αυτή αποτελεί σε μεγάλο βαθμό περισσότερο μεταπολεμική κατασκευή, ιδίως με δεδομένη την άκριτη ενίοτε απόδοση όλων των εγκληματικών ενεργειών στον γερμανικό στρατό κατοχής, συνέπεια του έντεχνα προβεβλημένου μύθου της ευγενούς συμπεριφοράς του ιταλικού στρατού κατοχής προς τους Έλληνες. Η συνύπαρξη των Ιταλών στρατιωτών με τον υποτελή ελληνικό πληθυσμό δεν υπήρξε μία αρμονική εμπειρία συνετής κατοχής, αλλά αφενός μία οργανωμένη απόπειρα εθνολογικής αλλοίωσης συγκεκριμένων περιοχών αφετέρου μία βίαιη αντιμετώπιση του άμαχου πληθυσμού.
Μετά την κατάρρευση της ελληνικής αντίστασης και την ολοκλήρωση της κατάκτησης του ελληνικού κράτους τον Μάιο του 141, με την κατοχή και της Κρήτης, η Ελλάδα διαιρέθηκε σε τρεις διοικητικές ζώνες. Η ιταλική στρατιωτική παρουσία αφορούσε το μεγαλύτερο μέρος της χώρας, δηλαδή το σύνολο της ηπειρωτικής Ελλάδος, εκτός από την κεντρική Μακεδονία, όπου υπήρχε γερμανική διοίκηση, την Ανατολική Μακεδονία και την Θράκη, όπου υπήρχε βουλγαρική διοίκηση - εκτός από τον Έβρο, όπου υπήρχε γερμανική παρουσία - και την πρωτεύουσα Αθήνα, όπου υπήρχε μεικτή ιταλο-γερμανική παρουσία. Οι Ιταλοί ήταν επίσης παρόντες στα νησιά του Αιγαίου (εκτός της Λήμνου, της Λέσβου, της Χίου και της Μήλου), καθώς και στην ανατολική Κρήτη. Τα Δωδεκάνησα αποτελούσαν ιταλική κτήση από το 1912, ενώ τα Επτάνησα, πλην των Κυθήρων, είχαν προσαρτηθεί επισήμως στο ιταλικό κράτος από το 1941.
Ήδη από την έναρξη της ιταλικής επίθεσης κατά της Ελλάδος, τον Οκτώβριο του 1940, η Ιταλία εγκαινίασε μία πολιτική τρομοκρατικών μέτρων σε βάρος του άμαχου ελληνικού πληθυσμού. Μετά τις πρώτες αποτυχίες του ιταλικού στρατού στο μέτωπο της Βορείου Ηπείρου, ο Μουσολίνι εξέδωσε διαταγές προς την αεροπορία να πραγματοποιήσει συνεχείς βομβαρδισμούς στην ελληνική εδαφική επικράτεια, απηχώντας μία παλαιότερη απειλή του να καταστρέψει και να ισοπεδώσει όλα τα αστικά κέντρα με πληθυσμό άνω των 10.000 ατόμων. Καθώς, μάλιστα, στην Ελλάδα δεν υπήρχαν σημαντικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ή συγκροτήματα βιομηχανικής παραγωγής στα μετόπισθεν των ελληνικών θέσεων ή γενικά στην επικράτεια, η ιταλική αεροπορία επέλεξε εσκεμμένα ως στόχους της διάφορες πόλεις της Ελλάδος. Την περίοδο αυτή σημειώθηκαν βομβαρδισμοί της Άρτας, της Κέρκυρας, της Λάρισας, της Θεσσαλονίκης, των Πατρών και του Πειραιά. Σκοπός των βομβαρδισμών, σύμφωνα με τη διαταγή του ίδιου του Μουσολίνι, ήταν «η αποδιοργάνωση της ζωής των πολιτών στην Ελλάδα και η πρόκληση πανικού παντού».
Κατά την περίοδο των εικοσιεννέα μηνών - έως τον Σεπτέμβριο του 1943 - που διήρκεσε η ιταλική κατοχή στην Ελλάδα, υπήρξαν πολυάριθμα περιστατικά εκτελέσεων και σφαγών σε βάρος του ελληνικού λαού. Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδος από την γερμανική κατοχή, τον Οκτώβριο του 1944, συστάθηκε τον Ιούνιο του 1945 το Ελληνικό Εθνικό Γραφείο Εγκληματιών Πολέμου το οποίο θα εξέταζε τις επιχειρήσεις των κατοχικών δυνάμεων. Η ιταλική κατοχή, συγκεκριμένα, προκάλεσε εκτεταμένες ανθρώπινες απώλειες. Πολυάριθμοι αξιωματικοί του ιταλικού στρατού κατηγορήθηκαν μεταπολεμικά για την πραγματοποίηση συνοπτικών εκτελέσεων, την εκτέλεση ομήρων, καθώς και για πολλές σφαγές αμάχων τους πρώτους οκτώ μήνες του 1943. Η δράση των ιταλικών δυνάμεων κατά του άμαχου ελληνικού πληθυσμού αφορά τις περιοχές της Θεσσαλίας, της Ηπείρου, της Αιτωλοακαρνανίας και της δυτικής Μακεδονίας. Τα ιταλικά εγκλήματα ήταν τριών ειδών: α) εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, β) πολιτικά εγκλήματα και γ) εγκλήματα οικονομικής φύσης.
Με τον όρο πολιτικά εγκλήματα οι ελληνικές αρχές ουσιαστικά αναφέρονταν στο σχέδιο εδαφικού διαμελισμού της Ελλάδος, μέσω της υποκίνησης των αλβανικών διεκδικήσεων στο θέματος της Τσαμουριάς, καθώς και στο συστηματικό πρόγραμμα αφελληνισμού των Ιονίων Νήσων, που είχε επιβάλλει η ιταλική διοίκηση από το 1941. Άλλωστε μακροπρόθεσμος στόχος της ιταλικής πολιτικής ήταν η τελική διάλυση του ελληνικού κράτους και η υπαγωγή του σε ένα οργανωτικό πλέγμα υπό την ιταλική επικυριαρχία. Με τον όρο εγκλήματα οικονομικής φύσης η ελληνική πλευρά αναφερόταν στην εκμετάλλευση της κατεχόμενης Ελλάδος από την ιταλική στρατιωτική διοίκηση. Για την ελληνική πλευρά ο λιμός που σημειώθηκε τον χειμώνα του 1941-42 και την αμέσως επόμενη περίοδο ήταν συνέπεια της γενικής κατοχικής πολιτικής των Ιταλών. Από τον λιμό αυτό υπολογίζεται ότι πέθαναν τουλάχιστον 100.000 άτομα. Ο πληθωρισμός, στον οποίον κατέφυγαν οι κατοχικές αρχές, γερμανική και ιταλική, ώστε να αντιμετωπιστούν τα έξοδα κατοχής, θεωρήθηκε επίσης έγκλημα πολέμου. Η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας την περίοδο της Κατοχής υπήρξε σε μεγάλο βαθμό απόρροια της κατοχικής πολιτικής των Ιταλών πρωτευόντως.
Ο ιταλικός στρατός κατοχής επέδειξε ιδιαίτερα βίαιη συμπεριφορά προς τον άμαχο πληθυσμό προτού αντίστοιχες ενέργειες πραγματοποιηθούν από τις γερμανικές δυνάμεις στην Ελλάδα, κατά την επίταση των επιχειρήσεων κατά των ανταρτών τα έτη 1943-1944. Οι Ιταλοί στρατιώτες επέδειξαν έντονη σκληρότητα προς τους Έλληνες πολίτες, καθώς και έντονη τάση για λεηλασίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι λεηλασίες των Ιταλών στρατιωτών σε βάρος των αγαθών των αμάχων Ελλήνων αποτελούσαν συνήθη πρακτική, ακόμη και όταν πραγματοποιούνταν εκτελέσεις. Προτού καταστρέψουν τα χωριά ή ζητήσουν τον βομβαρδισμό τους, οι Ιταλοί αξιωματικοί κατά κανόνα έδιναν την άδεια στους στρατιώτες των μονάδων τους να προβούν σε λεηλασία των κτισμάτων και των νεκρών αμάχων Ελλήνων πολιτών.
Η συμπεριφορά των Ιταλών στρατιωτών αμέσως μετά τη συνθηκολόγηση του ελληνικού στρατού και την κατάρρευση της αντίστασης στην ηπειρωτική Ελλάδα τον Απρίλιο του 1941, υπήρξε καθαρά εκδικητική. Οι Ιταλοί φέρθηκαν με μεγάλη σκληρότητα προς τον άμαχο ελληνικό πληθυσμό κατά την προέλαση των μονάδων τους, σε αντίθεση με τους Γερμανούς, οι οποίοι αρχικά τήρησαν ευμενή στάση.
Στα Επτάνησα επικεφαλής της νέας πολιτικής διοίκησης ορίστηκε ο Πιέρο Παρίνι (Piero Parini). Ο Παρίνι απαγόρευσε την χρήση της ελληνικής νομοθεσίας, επιβάλλοντας την άμεση αντικατάστασή της με την ισχύουσα ιταλική. Οι Έλληνες δικαστικοί και δημόσιοι υπάλληλοι, οι οποίοι αρνήθηκαν να συμμορφωθούν με την παράνομη - από άποψης διεθνούς δικαίου - μεταβολή, υπέστησαν διώξεις. Οι ιταλικές αρχές επίσης αρνήθηκαν να επιτρέψουν την αποστολή βοήθειας από διεθνείς ανθρωπιστικές οργανώσεις έως το 1943, όταν έφθασαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα μέσω του Ερυθρού Σταυρού. Στα Επτάνησα γενικώς εφαρμόστηκε πολιτική εθνικής και πολιτιστικής γενοκτονίας κατά του ελληνικού στοιχείου σε όλες τις βαθμίδες της καθημερινότητας και της κοινωνικής ζωής. Οι πολίτες αποτρέπονταν από τη δημόσια χρήση της ιταλικής γλώσσας, ενώ η ιταλική γλώσσα κατέστη επίσημη γλώσσα των Επτανήσων. Στο εκπαιδευτικό σύστημα οι Έλληνες διευθυντές των σχολικών ιδρυμάτων αντικαταστάθηκαν με Ιταλούς αξιωματούχους, ενώ και το πρόγραμμα διδασκαλίας αντικαταστάθηκε με αυτό που ήταν σε χρήση στην Ιταλία. Οι μεταβολές αυτές προκάλεσαν την έντονη αντίδραση του ελληνικού πληθυσμού, με αποτέλεσμα διώξεις κατά καθηγητών, μαθητών και των οικογενειών τους. Καθ’ όλη την περίοδο της ιταλικής κατοχής στα Επτάνησα συνελήφθησαν και εκτοπίστηκαν ή μεταφέρθηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης - στα νησιά Παξοί, Οθωνοί και Λαζαράτοι - περισσότεροι από 3.500 Έλληνες πολίτες. Σε αυτά τα στρατόπεδα συγκέντρωσης σημειώθηκαν ποικίλα βασανιστήρια κατά των κρατουμένων.
Η σημαντικότερη, όμως, και πλέον επικίνδυνη για το ελληνικό έθνος πολιτική των κατοχικών ιταλικών αρχών ήταν η απόπειρα γλωσσικής και πολιτιστικής αφομοίωσης που επιχειρήθηκε στα Επτάνησα, στην Ήπειρο και την Θεσσαλία με το θέμα των Βλάχων και βέβαια στα Δωδεκάνησα, που αποτελούσαν βεβαίως ήδη τμήμα του ιταλικού κράτους. Η πολιτική αυτή αποτελούσε σαφή παραβίαση των διεθνών συνθηκών, σύμφωνα με τις οποίες οι στρατιωτικές δυνάμεις κατοχής όφειλαν να σέβονται την εθνική ταυτότητα του κατεχομένου λαού. Από αυτήν την άποψη η ιταλική κατοχή υπήρξε πιο επώδυνη και πολύ πιο επιζήμια, ιδίως μακροπρόθεσμα, από την αντίστοιχη γερμανική. Ο χαρακτήρας της ιταλικής κατοχής προσέγγιζε τις αντίστοιχες προσπάθειες της βουλγαρικής στρατιωτικής διοίκησης στην Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη για εθνολογική και πολιτιστική εξάλειψη του ελληνικού στοιχείου. Η μετατροπή των Ιταλών από τον Σεπτέμβριο του 1943 σε εχθρούς του Γερμανικού Ράιχ οπωσδήποτε αποτέλεσε ευνοϊκή εξέλιξη για την ελληνική πλευρά, αφού πλέον η γερμανική στρατιωτική παρουσία διασφάλιζε την εδαφική ακεραιότητα του ελληνικού κράτους, ενώ παράλληλα - με την κατάληψη των Δωδεκανήσων - έθετε τα θεμέλια για τη μεταπολεμική ενοποίηση των ελληνικών εδαφών.
Κατά την περίοδο της Κατοχής ο ιταλικός στρατός διατηρούσε διάφορα στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Ελλάδα. Η κατασκευή του στρατοπέδου συγκέντρωσης της Λάρισας ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1941. Το εν λόγω στρατόπεδο ήταν το μεγαλύτερο στην ιταλική ζώνη κατοχής και σκοπός της κατασκευής του ήταν ο περιορισμός περίπου 1.100 ανδρών του ελληνικού στρατού, καθώς και μερικών Βρετανών στρατιωτών που είχαν απομείνει στον ελληνικό χώρο μετά την εκκένωση των συμμαχικών δυνάμεων τον Απρίλιο και τον Μάιο του 1941. Τους επόμενους μήνες στο στρατόπεδο μεταφέρθηκαν και άλλες κατηγορίες αιχμαλώτων, όπως μέλη αντιστασιακών οργανώσεων, διανοούμενοι, μοναχοί που κατηγορήθηκαν ότι παρέσχαν άσυλο σε αντάρτες, συγγενείς ατόμων που συμμετείχαν σε αντιστασιακές δραστηριότητες και δημόσιοι υπάλληλοι. Η μεγάλη πλειοψηφία των εγκλείστων, πάντως, ήταν γυναίκες, ηλικιωμένοι και παιδιά.
Οι συνθήκες διαβίωσης στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Λάρισας ήταν άθλιες. Δεν υπήρχαν κρεβάτια για τους αιχμαλώτους, ούτε επαρκής χώρος για τις κινήσεις τους. Η συγκέντρωση ενός αναλογικά υψηλού αριθμού ατόμων σε έναν τέτοιο χώρο και η έλλειψη υποδομών υγειονομικής περίθαλψης προκάλεσε, όπως ήταν φυσικό αρρώστιες. Η τροφή που παρεχόταν στους εγκλείστους ήταν ελάχιστη, ενώ τα καταναγκαστικά έργα προκαλούσαν περαιτέρω εξάντληση και αποδυνάμωση των αιχμαλώτων. Οι κακουχίες, οι επιδημίες, η πείνα και η βαναυσότητα των φρουρών προκάλεσαν απώλειες εκατοντάδων ανθρώπων. Από τους 1.100 Κρητικούς στρατιώτες που αποτελούσαν τον αρχικό πυρήνα των αιχμαλώτων, τουλάχιστον οι μισοί είχαν πεθάνει έως τα μέσα του 1942. Ο αριθμός των αιχμαλώτων του στρατοπέδου της Λάρισας, ωστόσο, έτεινε να αυξάνεται, αφού κατέφθαναν νέοι έγκλειστοι, κυρίως καταδικασθέντες από ιταλικά στρατιωτικά δικαστήρια. Την περίοδο Μαΐου-Αυγούστου 1942 υπήρξαν 800 νέες αφίξεις αιχμαλώτων, ενώ σε πολλές περιπτώσεις στο στρατόπεδο υπήρχαν σε περιοδική βάση και όμηροι πολίτες, οι οποίοι χρησιμοποιούνταν από τους Ιταλούς ως ανθρώπινη ασπίδα για την αποτροπή ελληνικών αντιστασιακών ενεργειών.
Στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλίας οι ιταλικές κατοχικές δυνάμεις, που υπάγονταν στη Μεραρχία Πινέρολο υπό τον στρατηγό Μπενέλι (Benelli) με έδρα τη Λάρισα, πραγματοποίησαν πολυάριθμες εκτελέσεις ομήρων, αμάχων πολιτών ως αντίποινα για την εντεινόμενη αντιστασιακή δραστηριότητα. Οι αντάρτες εκμεταλλεύονταν τους ορεινούς όγκους του Ολύμπου και των Μετεώρων, για να προκαλέσουν δολιοφθορές στις κατοχικές δυνάμεις. Έως τη λήξη της ιταλικής κατοχής, τον Σεπτέμβριο του 1943, είχαν εκτελεστεί περισσότεροι από 1.000 άμαχοι όμηροι εντός του στρατοπέδου της Λάρισας.
Οι ιταλικές στρατιωτικές δυνάμεις επιδίδονταν πολύ συχνά σε βασανιστήρια σε βάρος των εγκλείστων, των ομήρων και όποιων άλλων αμάχων πολιτών συλλαμβάνονταν κατά καιρούς, επειδή θεωρούνταν ύποπτοι για συμμετοχή ή συνεργία σε αντιστασιακή δραστηριότητα. Στη δίκη του υπολοχαγού Ραβάλι (Ravalli) - που υπήρξε ο μόνος Ιταλός αξιωματικός που καταδικάστηκε μεταπολεμικά για εγκλήματα πολέμου στην κατεχομένη Ελλάδα - πιστοποιήθηκαν οι μέθοδοι βασανισμού των αμάχων Ελλήνων. Ξυλοδαρμοί, ακρωτηριασμοί, εξαγωγές δοντιών και ονύχων, αποτελούσαν συνήθεις πρακτικές των Ιταλών βασανιστών. Οι Ιταλοί κατηγορήθηκαν επίσης για μαζικούς βιασμούς γυναικών, έπειτα από επιχειρήσεις κατά αντιστασιακών οργανώσεων στην περιοχή της Καστοριάς, καθώς και για εξευτελισμούς ιερέων και μοναχών.
Από τα μέσα του 1942 έως τον Σεπτέμβριο του 1943 η ιταλική κατοχή έγινε ιδιαίτερα αισθητή στην Θεσσαλία και τη δυτική Μακεδονία. Κατά την τελευταία φάση της ιταλικής κατοχής συστηματοποιήθηκε και επιτάθηκε σε μεγάλο βαθμό η βία κατά των αμάχων, με πρόσχημα τις επιχειρήσεις κατά των ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων. Ο ιταλικός στρατός πραγματοποίησε συχνούς βομβαρδισμούς και πυρπολήσεις χωριών της υπαίθρου, καταστροφές δημοσίων κτηρίων και ιδιωτικών οικιών, λεηλασίες αποθεμάτων τροφής και άλλων γεωργικών προϊόντων, ενώ συνήθης πρακτική ήταν η λήψη ομήρων, οι οποίοι εκτοπίζονταν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης ή κρατητήρια σε αστικά κέντρα. Οι τακτικές αυτές αποσκοπούσαν αφενός στην αποδιοργάνωση της ένοπλης ελληνικής αντίστασης και την καταστροφή των οικονομικών υποδομών της στην ύπαιθρο μέσω των επιθέσεων στις αγροτικές κοινότητες, αφετέρου στην τρομοκράτηση του ελληνικού πληθυσμού και στην εμπέδωση της ιταλικής κατοχικής παρουσίας.
Στις 3 Φεβρουαρίου 1943 ο στρατηγός Τζελόζο (Geloso), γενικός διοικητής των ιταλικών κατοχικών δυνάμεων στην ηπειρωτική Ελλάδα, εξέδωσε διαταγή, βάσει της οποίας καθορίζονταν με ακρίβεια οι παράμετροι των ιταλικών στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά των ελληνικών αντιστασιακών ομάδων. Οι Ιταλοί αξιοποιούσαν ένα ευρύ δίκτυο πληροφοριοδοτών, το οποίο βασιζόταν σε μέλη πληθυσμιακών ομάδων, τα οποία αυτοπροσδιορίζονταν ως διαφορετικής από την ελληνική εθνικής συνείδησης, δηλαδή τους μουσουλμάνους Αλβανούς της Ηπείρου, τους γνωστούς Τσάμηδες, τους βλαχόφωνους της Πίνδου και της Θεσσαλίας, καθώς και τους σλαβόφωνους της Μακεδονίας. Οι ομάδες αυτές αντιμετώπισαν την ξενική κατοχή στο ελληνικό κράτος ως ευκαιρία ικανοποίησης επεκτατικών φιλοδοξιών, οι οποίες ικανοποιούσαν τον αλβανικό (Τσάμηδες), τον ιταλικό (βλαχόφωνοι) και τον σλαβικό ή τον βουλγαρικό εθνικισμό (σλαβόφωνοι). Σε πολλές περιπτώσεις εντάχθηκαν στις ιταλικές δυνάμεις κατοχής, ενεργώντας από κοινού σε επιχειρήσεις κατά των ελληνικών αντιστασιακών οργανώσεων, αλλά και κατά του άμαχου ελληνικού πληθυσμού. Την περίοδο Ιανουαρίου-Μαρτίου 1943 λ.χ. πάνω από 1.000 σλαβόφωνοι εντάχθηκαν σε ειδικές μονάδες της Μεραρχίας Πινερόλο, που δρούσε στην Πίνδο και τη Θεσσαλία. Συνεπώς η ιταλική στρατιωτική διοίκηση στην κατεχόμενη Ελλάδα λειτουργούσε ως φορέας συστηματικής εθνολογικής αλλοίωσης και πολιτιστικής γενοκτονίας όχι απλώς στα Επτάνησα, αλλά και στην ηπειρωτική Ελλάδα. Μετά την εξάλειψη της ιταλικής στρατιωτικής παρουσίας το 1943, οι ομάδες αυτές - ιδίως οι σλαβόφωνοι - προσανατολίστηκαν στη συμπαράταξη με τις ελληνικές κομμουνιστικές ομάδες.
Ο ιταλικός στρατός επέλεγε συγκεκριμένα χωριά της υπαίθρου, στα οποία πραγματοποιούσε εξονυχιστικές έρευνες, καταστρέφοντας κατά την διαδικασία τα αποθέματα τροφής, ώστε να αποδιοργανώσει τον ανεφοδιασμό των ανταρτών. Σύμφωνα με την διαταγή του Τζελόζο, «η πείνα αποτελεί τον χειρότερο αντίπαλο των ανταρτών και επομένως είναι απαραίτητο να τους στερήσουμε κάθε πηγή εφοδιασμού». Για τους Ιταλούς ιθύνοντες δεν υπήρχε ουσιαστική διάκριση ανάμεσα στον άμαχο πληθυσμό και τις αντιστασιακές ομάδες, καθώς προσδιορίζονταν από κοινού με τον όρο «εχθρός», εναντίον του οποίου έπρεπε να ληφθούν οποιαδήποτε μέτρα θα συντελούσαν στην εδραίωση της ιταλικής κυριαρχίας. Με βάση το δόγμα περί συλλογικής ευθύνης, οι Ιταλοί ταύτιζαν τον άμαχο πληθυσμό με τις αντιστασιακές ομάδες και προέβαιναν σε πράξεις αντεκδίκησης ή προληπτικής καταστολής, όπως μαζικές εκτελέσεις ενηλίκων ανδρών, εκτοπισμούς γυναικών και παιδιών, απρόκλητες εκτελέσεις μεμονωμένων αμάχων. Πλέον ολόκληρα χωριά της υπαίθρου καταστρέφονταν συστηματικά με βομβαρδισμούς, με επιθέσεις του ιταλικού πεζικού και του πυροβολικού. Η καταστροφή του οικονομικού ιστού της υπαίθρου, ο οποίος βασιζόταν αναγκαστικά για γεωγραφικούς λόγους στην αλληλεξάρτηση των οικιστικών μονάδων, είχε ως συνέπεια την ερήμωση ολόκληρων περιοχών, την καταστροφή της παραγωγής, την πείνα και τελικά τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων στην ελληνική ύπαιθρο.
Οι ακρότητες του ιταλικού στρατού διευκολύνονταν από την εσκεμμένη απουσία γραπτών διαταγών για τις επιχειρήσεις κατά του άμαχου ελληνικού πληθυσμού, στοιχείο που επέτεινε την εφαρμογή βίαιων μεθόδων, καθώς απουσίαζε ο καταλογισμός ευθυνών για τα εγκλήματα πολέμου που διαπράττονταν κατά τις επιχειρήσεις αυτές. Η κατοχική βία των Ιταλών αποσκοπούσε πρωτίστως στην υποδούλωση του ελληνικού πληθυσμού και δευτερευόντως στην εξάρθρωση των δικτύων δράσης των αντιστασιακών ομάδων. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι ιταλικές ενέργειες μετονομάστηκαν σε «μέτρα καταστολής», καθώς εξέλειπε η αιτία πραγματοποίησής τους, όταν απουσίαζε η αντιστασιακή δραστηριότητα. Οι άμαχοι που συλλαμβάνονταν ως όμηροι πλέον αναφέρονται στα ιταλικά έγγραφα ως «συμπαθούντες» ή ακόμη και «στασιαστές» ή «συμμορίτες». Η λεηλασία τροφίμων προσδιορίστηκε ως «υψηλά πρόστιμα σε είδος τροφής, για διανομή στα [ιταλικά] στρατεύματα» Οι μετονομασίες αυτές δεν ήταν χωρίς νόημα, αφού επέτρεπαν την άσκηση εκτεταμένης βίας αδιακρίτως κατά του άμαχου πληθυσμού και των αντιστασιακών ομάδων.
Τυπικό παράδειγμα εφαρμογής της ανελέητης αυτής πολιτικής υπήρξε η σφαγή στο χωριό Δομένικο της Θεσσαλίας, στις 16 Φεβρουαρίου 1943. Μία ιταλική αυτοκινητοπομπή έπεσε σε ενέδρα ανταρτών και είχε απώλειες εννέα ανδρών. Ο στρατηγός Μπενέλι, διοικητής της Μεραρχίας Πινερόλο, διέταξε την καταστροφή του χωριού και την εκτέλεση όλων των κατοίκων. Όλοι οι άνδρες του χωριού, ηλικίας 15 έως 80 ετών, εκτελέστηκαν από τους Ιταλούς, ενώ οι γυναίκες και τα παιδιά εκτοπίστηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οι Ιταλοί δεν περιορίστηκαν στην καταστροφή του Δομένικου και την εξόντωση του πληθυσμού, αλλά επέκτειναν τη ζώνη των δραστηριοτήτων τους στα περίχωρα, σκοτώνοντας διάφορα άτομα που συναντούσαν, όπως βοσκούς, περαστικούς και όποιους θεωρούσαν ως ύποπτους συνεργασίας με τις αντιστασιακές δυνάμεις. Οι απώλειες του άμαχου πληθυσμού από την επιχείρηση αυτή των Ιταλών υπερέβησαν τα 150 άτομα.
Τα γεγονότα στο Δομένικο θα επαναλαμβάνονταν εν πολλοίς σε πολλές άλλες τοποθεσίες της κεντρικής και βόρειας Ελλάδος. Στα Σέρβια της κεντρικής Μακεδονίας, ο Ιταλός διοικητής ενέκρινε «την πραγματοποίηση μίας επιχείρησης αστυνόμευσης, η οποία θα φέρει τον χαρακτήρα μίας ανελέητης, βίαιης και ολοκληρωτικής καταστολής, καταστρέφοντας όλα τα χωριά και τις πόλεις στην ζώνη αυτή, εκτελώντας όλων των υγιών ανδρών, οι οποίοι θα θεωρούνται χωρίς διάκριση στασιαστές ή συμπαθούντες». Η ιταλική επιχείρηση στα Σέρβια και την ευρύτερη περιοχή υπήρξε σκληρή σε τέτοιο βαθμό, ώστε προκάλεσε υπόμνημα διαμαρτυρίας από τη γερμανική στρατιωτική διοίκηση. Οι Γερμανοί, οι οποίοι ανησυχούσαν για τις επιπτώσεις της ιταλικής κατοχικής πολιτικής στη στάση του ελληνικού πληθυσμού, διατηρούσαν ηπιότερη στάση έναντι του ελληνικού πληθυσμού.
Στις 10 Μαρτίου 1943 ο Τζελόζο εξέδωσε νέα διαταγή, η οποία απευθυνόταν στις ιταλικές στρατιωτικές μονάδες που είχαν αναπτυχθεί για την καταστολή της αντιστασιακής δραστηριότητας στη ζώνη μεταξύ Ελασσόνας και Κοζάνης και στη ζώνη μεταξύ Σιατίστων και Γρεβενών. Η διαταγή προέβλεπε την άμεση αφαίρεση κάθε είδους διατροφικών αγαθών από τον άμαχο πληθυσμό, καθώς και την «ανελέητη κατάσχεση» κάθε είδους καταναλώσιμου προϊόντος.
Στις 27 Μαρτίου 1943 η φάλαγγα που διοικούσε ο στρατηγός Ντελ Τζιούντιτσε (Del Giudice) συνεπλάκη κοντά στη Νεάπολη με ομάδα ανταρτών, οι οποίοι είχαν σημαντικές απώλειες. Μετά την απώθηση των ανταρτών, οι ιταλικές δυνάμεις εισήλθαν στη Νεάπολη, όπου εκτέλεσαν 150 άμαχους πολίτες, σε μία πράξη αντιποίνων για την επίθεση των ανταρτών. Τις επόμενες ημέρες οι Ιταλοί επέκτειναν τις ενέργειες αντιποίνων σε γειτονικά χωριά και οικισμούς. Κατά την διάρκεια αυτών των επιχειρήσεων αναφέρεται ότι σκοτώθηκαν 280 «στασιαστές» - πιθανότατα άμαχοι πολίτες -, ενώ εκτελέστηκαν και άλλοι 170 πολίτες. Στον αριθμό των νεκρών δεν περιλαμβάνονται οι απώλειες των αμάχων που προκλήθηκαν από τον αδιάκριτο βομβαρδισμό των χωριών. Το σύνολο των νεκρών, δηλαδή, της συγκεκριμένης μόνο επιχείρησης στη Νεάπολη και την ευρύτερη περιοχή υπερέβη τα 600 άτομα.
Παρόμοια περιστατικά με ακρότητες κατά του άμαχου πληθυσμού συνέβησαν και σε πολυάριθμες άλλες τοποθεσίες από την άνοιξη έως το καλοκαίρι του 1943, όπως στον Δομοκό της Λαμίας, τα Φάρσαλα της Λάρισας, το Άργος Ορεστικό στη Μακεδονία. Στις 17 Αυγούστου 1943, σε μία τελευταία επίδειξη στρατιωτικής βίας πριν από τη συνθηκολόγηση του Σεπτεμβρίου, οι Ιταλοί κατέστρεψαν τον Αλμυρό στη Μαγνησία, αυτήν την φορά με νέο διοικητή τον στρατηγό Ινφάντε (Infante), ο οποίος είχε αντικαταστήσει τον Μπενέλι. Αφορμή για την επιχείρηση υπήρξαν επιθέσεις των ανταρτών κατά των ιταλικών στρατιωτικών δυνάμεων. Σε αντίποινα, οι Ιταλοί εκτέλεσαν περίπου 50 γυναίκες στην πόλη, ενώ εκτόπισαν δεκάδες ομήρους στο στρατόπεδο συγκέντρωσης της Λάρισας. Συνολικά πάνω από 400 χωριά και οικισμοί στην ιταλική ζώνη κατοχής υπέστησαν μερική ή ολική καταστροφή από τις ιταλικές δυνάμεις.
Οι Ιταλοί είχαν διευρύνει τον κατάλογο των ατόμων που θεωρούνταν ως υποστηρικτές των αντιστασιακών ομάδων, περιλαμβάνοντας από το 1943 και τις γυναίκες. Η βία που ασκήθηκε σε βάρος των άμαχων γυναικών υπήρξε σημαντική, καθώς σημειώθηκαν πολυάριθμα περιστατικά μαζικών βιασμών σε χωριά της Μακεδονίας, κατά την διάρκεια των επιχειρήσεων καταστολής των Ελλήνων ανταρτών. Και πάλι, η αντίθεση με τους Γερμανούς είναι εδώ εμφανής, αφού περιστατικά βιασμών από τις γερμανικές κατοχικές δυνάμεις δεν αναφέρονται καθόλου στον ελληνικό χώρο.
Σε γενικές γραμμές, η ιταλική κατοχή στον ελληνικό χώρο υπήρξε η πλέον αποτρόπαιη και επικίνδυνη για την Ελλάδα από τις τρεις ξενικές κατοχές. Από την άποψη της εθνολογικής και πολιτιστικής αλλοίωσης είναι δυνατόν να παραβληθεί με τη βουλγαρική κατοχή στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Οι Ιταλοί εφάρμοσαν μεθόδους βίαιης καταστολής των ελληνικών αντιστασιακών ενεργειών και τρομοκράτησης του άμαχου πληθυσμού. Σημαντικότερη, ωστόσο, υπήρξε η σαφής πολιτική βούληση της ιταλικής στρατιωτικής διοίκησης να μεταβάλλει τα εθνολογικά όρια στην κατεχόμενη Ελλάδα, να επικυρώσει την απόσπαση τμημάτων της ελληνικής επικράτειας προς όφελος εχθρικών προς την Ελλάδα πληθυσμιακών ομάδων (Αλβανών, σλαβόφωνων), αλλά και για να εξυπηρετήσει την δική της εδαφική επεκτατική πολιτική στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ιστορική μνήμη έχει υποστεί αλλοίωση όσον αφορά τα ιταλικά εγκλήματα πολέμου σε βάρος της Ελλάδος, παραποιώντας πολύ συχνά τα δεδομένα ή μεταθέτοντάς τα σε μία πλασματική εικόνα, σύμφωνα με την οποία η κατοχή υπήρξε αποκλειστικά «γερμανική». Η πολιτειακή μεταβολή στην Ιταλία, που σημειώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1943 με την πτώση του φασιστικού καθεστώτος, σηματοδότησε και μία παράλληλη αλλαγή στον τρόπο αντίληψης της ιταλικής στρατιωτικής παρουσίας στις κατεχόμενες από τον ιταλικό στρατό περιοχές της Ελλάδος, αλλά και αλλού στον ευρωπαϊκό χώρο. Η μετέπειτα συμπαράταξη της επίσημης ιταλικής κυβέρνησης-στον βορρά της Ιταλίας υπήρχε το φασιστικό καθεστώς της Ιταλικής Κοινωνικής Δημοκρατίας-με την πολεμική προσπάθεια των συμμαχικών δυνάμεων, συνέβαλε στην εξάλειψη της εικόνας των Ιταλών ως εγκληματιών πολέμου. Η συμμετοχή πολλών λιποτακτών Ιταλών στρατιωτών σε αντιστασιακές οργανώσεις-στην Ελλάδα λ.χ. στις τάξεις του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ - ουσιαστικά λειτουργούσε κατά τρόπο εξιλεωτικό, αφού οι ίδιοι αυτοί στρατιώτες που εμφανίζονταν πλέον ως μέλη αντιστασιακών οργανώσεων ή μέτοχοι του ευρύτερου αγώνα των Συμμάχων, ήταν σε πολλές περιπτώσεις ένοχοι εγκλημάτων πολέμου. Πρόκειται για μία διαδικασία της ιστορικής μνήμης, αλλά και της ιστοριογραφικής παραγωγής, η οποία χαρακτηρίζεται από επικίνδυνες απλουστεύσεις και εξαιρετικά αβάσιμες γενικεύσεις ή νοηματικές μεταθέσεις. Αποτέλεσμα αυτών των εξελίξεων υπήρξε η υποβάθμιση στον ελληνικό χώρο της ιταλικής στρατιωτικής κατοχής από μία βίαιη διαδικασίας συστηματικής καταστολής και εθνολογικής γενοκτονίας σε μία φαντασιακή και εν πολλοίς κατασκευασμένη εικόνα ήπιας συνύπαρξης Ελλήνων και Ιταλών στην κατεχόμενη Ελλάδα.
Σε αυτό το σχήμα, η γερμανική παρουσία χρησιμεύει για να διαταράξει τον ήπιο χαρακτήρα της ιταλικής παρουσίας, ενώ δεν λείπουν ακόμη και οι συμπαθητικές αναφορές της ελληνικής ιστοριογραφίας ή ακόμη και της συλλογικής μνήμης για την τύχη λ.χ. των αιχμαλώτων Ιταλών στρατιωτών της Μεραρχίας Ακούι στην Κεφαλλονιά - οι οποίοι εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς - ή γενικά για τους Ιταλούς στρατιώτες. Στην περιγραφή της ξενικής κατοχής της Ελλάδος, δηλαδή, κυριαρχούν, ακόμη και σήμερα τα στερεότυπα του «καλοκάγαθου» Ιταλού στρατιώτη και του «ανελέητου» Γερμανού στρατιώτη, κατασκευές που οφείλονται στην απλή μεταστροφή στρατοπέδου της ιταλικής πλευράς το 1943 και στη συμπαράταξη με τους νικητές του πολέμου.

Κωτούλας, Ιωάννης, Εγκλήματα πολέμου του άξονα, Αθήνα: Περισκόπιο, 2007

http://www.periscopio.gr/site/bookDetails.asp?bookID=238&cID=6

Οι μύθοι του αφροκεντρισμού για την ελληνική ιστορία

2008-03-04T22:41:00.000-08:00

Τον Φεβρουάριο του 1993 πραγματοποιήθηκε στο Κολλέγιο Wellesley της Μασσαχουσέττης μία ομιλία με προγραμματισμένο θέμα τον πολιτισμό της αρχαίας Αιγύπτου. Ο ομιλητής Yosef A. A. ben Jochannan είχε παρουσιαστεί από τους υπεύθυνους της εκδήλωσης ως “διακεκριμένος αιγυπτιολόγος”. Στην ομιλία του ο Jochannan υπεστήριξε ούτε λίγο ούτε πολύ ότι οι αρχαίοι Έλληνες έκλεψαν ουσιαστικά τον πολιτισμό τους από την Αίγυπτο, ότι ο φιλόσοφος Αριστοτέλης μετέβη μαζί με τον Μέγα Αλέξανδρο στην Αλεξάνδρεια και τη Βιβλιοθήκη της, την οποία ο Αριστοτέλης λεηλάτησε για να συγγράψει τα έργα του. Κατά την ώρα των ερωτήσεων η καθηγήτρια κλασικών σπουδών Mary Lefkowitz ρώτησε τον ομιλητή γιατί ισχυρίστηκε κάτι τέτοιο τη στιγμή που η Αλεξάνδρεια απέκτησε την περίφημη βιβλιοθήκη της μετά τον θάνατο του Αριστοτέλη και άλλωστε ο Έλληνας φιλόσοφος ουδέποτε πήγε στην Αίγυπτο. Ο Jochannan αρνήθηκε να απαντήσει, εγκαλώντας την Lefkowitz για εμπάθεια και αρνητική στάση απέναντι στις απόψεις του μαύρου πληθυσμού. Μετά τη διάλεξη πολλοί σπουδαστές κατηγόρησαν με τη σειρά τους τη Lefkowitz για ρατσισμό και μονομερή αντίληψη της ιστορίας. Τι συμβαίνει στα αμερικανικά πανεπιστήμια; Ο αφροκεντρισμός (afrocentrism ή afrocentricity) αποτελεί μία ιδεολογική κίνηση με ιστορικές και πολιτικές προεκτάσεις, η οποία εξαπλώθηκε σε πολλά πανεπιστήμια της αντίπερα όχθης του Ατλαντικού ιδίως από τη δεκαετία του ’90. Πρόκειται για ένα παρακλάδι του νέου ρεύματος της “πολιτικής ορθότητας” (politically correct) που σάρωσε την αμερικανική κοινωνία τα τελευταία δέκα έτη. Ο βασικός πυρήνας των πεποιθήσεων του αφροκεντρισμού διαμορφώνεται ως εξής: Μητέρα του πολιτισμού - και ειδικότερα του Δυτικού - είναι η ήπειρος της Αφρικής και φορείς του πολιτισμού τα μαύρα αφρικανικά έθνη. Στην Αφρική είχαν αναπτυχθεί υψηλού επιπέδου κοινωνίες, πολύ προτού καταφέρουν να εμφανιστούν στο ιστορικό προσκήνιο τα λευκά έθνη. Η αρχαία Αίγυπτος δεν ήταν παρά η κορωνίδα του μαύρου αφρικανικού πολιτισμού και οι ίδιοι οι Αιγύπτιοι ήταν μαύροι (Νέγροι) από ανθρωπολογικής απόψεως. Ο αφρικανικός πολιτισμός της Αιγύπτου επηρέασε καταλυτικά τον ελληνικό κόσμο και τη γένεση του κλασικού πολιτισμού, αφού οι αρχαίοι Έλληνες δανείστηκαν ή μάλλον έκλεψαν τη θρησκεία, την επιστήμη, τη φιλοσοφία, τα καλλιτεχνικά και διανοητικά τους επιτεύγματα, από τους αρχαίους Αιγυπτίους αλλά και τους Χαναανίτες και τους Φοίνικες. Επιφανείς μορφές του αρχαίου κόσμου, όπως ο Σωκράτης, η Κλεοπάτρα ή ο Ιησούς Χριστός, ήταν μαύροι. Αλλά και στη νεότερη εποχή μαύροι ήταν ο επιφανής μουσικός Ludwig van Beethoven και η αυτοκράτειρα Ιωσηφίνα της Αυστρίας. Εν γένει, ολόκληρος ο λευκός δυτικός πολιτισμός ή τουλάχιστον οι ευγενέστερες εκφάνσεις του, οφείλονται στους μαύρους πληθυσμούς της Αφρικής. Όσο εξωπραγματικά και αν ακούγονται όλα αυτά, πολλά μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας αλλά και ων λοιπών εκπαιδευτικών βαθμίδων στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα έχουν υιοθετήσει πλήρως και τα έχουν συμπεριλάβει στο πρόγραμμα διδασκαλίας τους. Πέρα όμως από τον βασικό πυρήνα των διδασκαλιών του ο αφροκεντρισμός φθάνει και σε ακόμη πιο ακραίες και ανιστόρητες θέσεις. Ο Jochannan ισχυρίζεται ότι ο Πλάτωνας άντλησε τις φιλοσοφικές του απόψεις από το αιγυπτιακό ιερατείο, που είχε αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο σύστημα ιδεών. Στην πραγματικότητα ο Πλάτων δεν επισκέφθηκε ποτέ την Αίγυπτο και η σχετική λογοτεχνία για την ελληνο-αιγυπτιακή φιλοσοφία υπό τον Ερμή τον Τρισμέγιστο, αναπτύχθηκε τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες, πεντακόσια έτη μετά τον θάνατο του Πλάτωνα. Ο Jochannan αναφέρει επίσης, όπως είδαμε στην αρχή, ότι ο Αριστοτέλης μετέβη στην Αίγυπτο, όπου και μελέτησε πολυάριθμα αιγυπτιακά έγγραφα στη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας. Αυτά τα συγγράμματα τα μετέφρασε στα ελληνικά και τα εξέδωσε ως δικά του. Μία μικρή λεπτομέρεια που αγνοεί ο αφροκεντριστής συγγραφέας είναι ότι η Βιβλιοθήκη της Αλεξανδρείας ξεκίνησε να κτίζεται την περίοδο 300-290 π.Χ. από τον Πτολεμαίο τον Λάγου, αρκετά μετά τον θάνατο του Αριστοτέλη (322). Ο Σταγειρίτης άλλωστε ουδέποτε μετέβη στην Αίγυπτο. Ο Cheikh Anta Diop στο βιβλίο του Πολιτισμός ή βαρβαρότητα: Μία αυθεντική ανθρωπολογία (Civilization or Barbarism: An Authentic Anthropology) υποστηρίζει ότι και ο εφευρέτης Αρχιμήδης έκλεψε (η λέξη κλοπή χρησιμοποιείται συχνότατα από τους αφροκεντριστές) τις μαθηματικές του διατυπώσεις από τους Αιγυπτίους. Άλλοι αφροκεντριστές συγγραφείς μας διαβεβαιώνουν ότι η ανακάλυψη της Αμερικής οφείλεται στους Αφρικανούς, οι οποίοι είχαν φθάσει στην ήπειρο πριν από τον Κολόμβο σηματοδοτώντας την έναρξη των πολιτισμών της Μεσοαμερικής. Ή ακόμη ότι η μελανίνη - η ουσία δηλαδή εκείνη που με τη διαβάθμισή της καθορίζει το χρώμα του δέρματος - καθιστά τους μαύρους ανώτερους, πνευματικά και σωματικά, από τους λευκούς. Ο αφροκεντρισμός, επομένως, προσεγγίζει ενίοτε αμιγώς ρατσιστικές διατυπώσεις, για τις οποίες μάλιστα κατηγορεί συχνά την άλλη πλευρά. Η συγγραφέας Francis Welsing έχει διατυπώσει το μανιχαϊστικό πολιτιστικό σχήμα που διακρίνει την ανθρωπότητα σε δύο ευρείες κατηγορίες: τους Ανθρώπους του Ηλίου (Sun People) και τους Ανθρώπους του Πάγου (Ice People). Οι πρώτοι είναι φυσικά οι μαύροι, οι οποίοι διαθέτουν ήρεμο και πολιτισμένο χαρακτήρα, έχουν δε ιδιαίτερα ανεπτυγμένο το αίσθημα της κοινότητας. Οι Άνθρωποι του Πάγου, η λευκή φυλή, διατηρούν ακόμη τη νοοτροπία των ανθρώπων των σπηλαίων. Έχουν την τάση να είναι επεκτατικοί, να διαχωρίζουν τον κόσμο, να εγκαθιδρύουν πατριαρχικά συστήματα και να εισάγουν το αίσθημα του ατομισμού και της στενής ομάδας συμφερόντων. Οι υπερβολές του αφροκεντρισμού είναι πράγματι πολλές και διαφορετικές, όμως θα ήταν σκοπιμότερο να εξετάσουμε τις συνθήκες εκείνες που οδήγησαν στη δημιουργία ενός τέτοιου συνόλου απόψεων. Προέλευση και ιστορική καταγωγή του αφροκεντρισμού Ο αφροκεντρισμός εμφανίστηκε με πιο συγκεκριμένη και μαζική μορφή κατά τη δεκαετία του 1990 στις Ηνωμένες Πολιτείες. Την περίοδο αυτή η αμερικανική κοινωνία -ήδη ένα μείγμα λευκών αγγλοσαξόνων, μαύρων, ισπανόφωνων και πολυάριθμων εθνικών και θρησκευτικών ή άλλων ομάδων- προσανατολίστηκε έντεχνα προς την ιδέα της πολυπολιτισμικότητας (multiculturalism). Με το πρόσχημα της δημοκρατικής εξίσωσης όλων των πληθυσμιακών ομάδων και μειονοτήτων, ανεφάνη η αντίληψη της σχετικότητας και υποκειμενικότητας των ιστορικών διατυπώσεων. Πλέον δεν υπήρχε μία αλήθεια αλλά απλώς υποκειμενικές δηλώσεις, δεν υπήρχε ιστορία αλλά ένα σύνολο αφηγήσεων. Κάθε πληθυσμιακή ομάδα και μειονότητα μπορούσε (και έπρεπε) να κατασκευάσει το δικό της ιστορικό παρελθόν. Με αυτόν τον τρόπο θα αποκτούσε αυτογνωσία και θα διατηρούσε τον διακριτό της χαρακτήρα. Απέναντι στη συνεχώς ογκουμένη πολιτική ορθότητα η ιστορική ορθότητα παραμερίστηκε σκόπιμα. Αληθινό πλέον μπορούσε να είναι μόνον ό,τι δεν μείωνε τον ιδιαίτερο εγωισμό αυτών των ομάδων ή δεν έθιγε τις αυτόβουλα δομημένες ιστορικές και πολιτικές απόψεις τους. Οργανωμένες σε ομάδες πολιτικών συμφερόντων (lobby) αυτές οι ομάδες επεδίωξαν να προσαρμόσουν τα ιστορικά δεδομένα στις όποιες προτιμήσεις τους. Οι ομάδες των μαύρων, των φεμινιστριών και των ομοφυλοφίλων διεκδίκησαν την αναθεώρηση της ιστορίας, ώστε να διευκολυνθεί η καθιέρωση των δογματικών και προδιαμορφωμένων απόψεών τους. Οι κλασικές σπουδές της αρχαιογνωσίας και της ελληνομάθειας υποχώρησαν αισθητά, καθώς αντικαταστάθηκαν σε πολλά πανεπιστήμια και άλλα ιδρύματα από μελέτες των μειονοτήτων, του φύλου και της σεξουαλικής ταυτότητας (minority group, feminist, gender and gay studies). Ειδικά όσον αφορά τον αφροκεντρισμό, ας σημειωθεί ότι σε πολλά σχολεία και πανεπιστήμια αντικαταστάθηκε η διδασκαλία της αρχαίας ελληνικής ιστορίας και γλώσσας από μυθιστορίες και παραδόσεις των ιθαγενών λαών της Αφρικής. Ήταν μέσα σε ένα τέτοιο κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο ιδεοληψιών, που η υπεράσπιση με ιστορικά τεκμήρια της ελληνικότητας της Μακεδονίας φάνταζε σε ένα τμήμα της αμερικανικής κοινής γνώμης ως εγωιστική απόπειρα αποκλεισμού της σκοπιανής οπτικής. Ήδη πριν από τη δεκαετία του ’90 υπήρχαν παραφιλολογικές μελέτες που κινούνταν στο περιθώριο της επιστημονικής έρευνας και στις οποίες διατυπώνονταν οι απόψεις των αφροκεντριστών. Εκείνη την περίοδο, όμως, οι μελέτες αυτού του είδους κατατάσσονταν στην ίδια κατηγορία με βιβλία που υποστήριζαν ότι η Γη είναι επίπεδη. Αν θέλουμε να αναζητήσουμε τις ρίζες του αφροκεντρισμού, θα πρέπει να ανατρέξουμε στον 19ο αιώνα. Μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο (1861-1865) επιτάθηκε το κίνημα κατά της δουλείας των μαύρων, που ουσιαστικά απέβλεπε να πλήξει πολιτικά και οικονομικά τις περιοχές του Νότου. Την περίοδο αυτή, αλλά και λίγο νωρίτερα, ακούστηκαν για πρώτη φορά απόψεις για την αφρικανική υφή και καταγωγή του αιγυπτιακού πολιτισμού. Ο συγγραφέας Frederick Douglas (1817-1895) υποστήριζε ότι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήταν κανονικοί μαύροι: «Μία άλλη ατυχής συγκυρία είναι πως οι αρχαίοι Αιγύπτιοι δεν ήταν λευκοί, αλλά αναμφίβολα τόσο μαύροι όσο πολλοί συμπατριώτες μας που θεωρούνται γνήσιοι νέγροι». Παρόμοιες ήταν οι απόψεις του Edward Wilmot Blyden (1832-1912), που είχε μελετήσει την κλασική γραμματεία αλλά διετήρησε την οπτική γωνία ενός Αφρικανού. Αφού μετέβη στην Αίγυπτο το 1866, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι Πυραμίδες δεν θα μπορούσαν παρά να είναι έργο των μαύρων Αφρικανών: «Αυτό, σκέφτηκα, είναι έργο των προγόνων μου Αφρικανών […] Νόμιζα πως άκουγα τον ήχο των ένδοξων εκείνων Αφρικανών, λες και ένιωθα την ορμή των ανήσυχων πνευμάτων τους που έστειλαν στην Ελλάδα τον πολιτισμό […] Αν μπορούσε η φωνή μου να φτάσει σε κάθε Αφρικανό πάνω στη γη, θα του έλεγα με κάθε ειλικρίνεια:[…] Πάρε πίσω τη δόξα σου!». Η πεποίθηση ότι ο αιγυπτιακός πολιτισμός ήταν μαύρος συνεχίστηκε με τον ερασιτέχνη ιστορικό W.E.B. du Bois (1868-1963), αλλά και με τα αφρικανικής καταγωγής μέλη των Αμερικανών ελευθεροτεκτόνων. Διασώθηκε κατ’ αυτόν τον τρόπο μία ουτοπική αντίληψη για την αρχαία Αίγυπτο, όπου ο μαύρος πληθυσμός μεγαλουργούσε στην επιστήμη, τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία. Οι ίδιες απόψεις διακρίνονται στο έργο του Marcus Mosya Garvey (1887-1940), μαύρου ακτιβιστή και επικεφαλής παραπολιτικών οργανώσεων της μαύρης κοινότητας της Αμερικής. Ο Garvey επεδίωκε να χρησιμοποιήσει επιχειρήματα ιστορικής υφής για σκοπούς καθαρά πολιτικού περιεχομένου. Πιστεύοντας ότι η μαύρη φυλή είναι καταφανώς ανώτερη από τη λευκή, θεώρησε ότι οι λευκοί Έλληνες και Ρωμαίοι έκλεψαν τον πολιτισμό τους από την Αίγυπτο. Στο δοκίμιό του Ποιος και τι είναι ο Νέγρος; (Who and What is a Negro ? - 1923) γράφει τα εξής: «Κάθε αμερόληπτος σπουδαστής ιστορίας γνωρίζει ότι ο Νέγρος κυβερνούσε τον κόσμο όταν οι λευκοί ήταν άγριοι και βάρβαροι που ζούσαν σε σπηλιές· πως στα αρχαία χρόνια χιλιάδες Νέγροι καθηγητές δίδασκαν στα πανεπιστήμια της Αλεξάνδρειας, που τότε ήταν το κέντρο της γνώσης· πως η αρχαία Αίγυπτος έδωσε στον κόσμο τον πολιτισμό, ενώ η Ελλάδα και η Ρώμη έκλεψαν από την Αίγυπτο τις τέχνες και τα γράμματα και πήραν αυτές όλη τη δόξα». Οι πρώιμοι αυτοί αφροκεντριστές συγγραφείς προέτρεπαν επανειλημμένα μέσα από τα γραπτά τους τους αναγνώστες να απορρίπτουν ανεξέταστα όσα υποστήριζαν οι λευκοί ιστορικοί, σε μία σαφή εκδήλωση φυλετικής μισαλλοδοξίας. Απευθυνόμενος στους αναγνώστες του ο Garvey αναφέρει σχετικά: «Το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα κρύβει την αλήθεια για τους Νέγρους […] Θα διαβάσετε, λόγου χάρη, πως οι Αιγύπτιοι ήταν σπουδαίος λαός, το ίδιο και οι Καρχηδόνιοι, οι Λίβυοι κ.ά., ποτέ όμως δεν θα σας πουν πως ήταν μαύροι ή Νέγροι. Θα πρέπει λοιπόν να πάτε πέρα από την απλή καταγραφή αυτών των γεγονότων, για να ανακαλύψετε την αλήθεια που τιμά τη φυλή σας». Η οικειοποίηση αξιόλογων αρχαίων πολιτισμών, όπως των Αιγυπτίων ή των Καρχηδονίων, αφορά μία πολιτική ανάγνωση της ιστορίας και μία ιδεολογική κατάχρηση των επιστημονικών δεδομένων. Και τότε, όπως και τώρα, τα διάφορα προβαλλόμενα επιχειρήματα ήταν κατ’ ουσίαν πολιτικής σκοπιμότητας. Τον 19ο αιώνα και μέχρι την πλήρη χειραφέτηση του μαύρου πληθυσμού της Αμερικής, έπρεπε να καταδειχθεί η πολιτιστική δημιουργικότητα των μαύρων πολιτών. Σήμερα, στα πλαίσια μίας αυθαίρετα ερμηνευμένης πολυπολιτισμικότητας, πρέπει να προβάλλεται η καταλυτική συμβολή τους στη γένεση του δυτικού πολιτισμού. Σύμφωνα με μία εμπεριστατωμένη μελέτη του αφροκεντρισμού «οι σωβινιστές ιστορικοί [της Αφρικής] το θεωρούν επιτακτικό να καταστρέψουν τις απόψεις που δημιούργησε η Δυτική ιστοριογραφία […] Η αιγυπτιακή ιστορία μπορεί να αποκληθεί αφρικανική με μία φυλετική αίσθηση, εάν κανείς υποθέσει ότι αίμα Νέγρων κυλούσε ελεύθερα στις φλέβες των αρχαίων Αιγυπτίων» (John Markakis, Pan-Africanism: The Idea and the Movement, Ph. D. Dissertation, Columbia University 1965). Μετά τους Αφρικανούς συγγραφείς που ανέπτυσσαν τον αφροκεντρισμό τους ως αντίδραση στο σύστημα της αποικιοκρατίας, ο σύνδεσμος με την πρόσφατη επανεμφάνιση του ιδεολογήματος είναι το βιβλίο Κλεμμένη κληρονομιά (Stolen Legacy -1954) του George James. O James ήταν καθηγητής των αρχαίων ελληνικών στη μέση εκπαίδευση. Σε μία αρκετά παρακινδυνευμένη δήλωση ανέφερε ότι «ο όρος ελληνική φιλοσοφία καταρχήν είναι λανθασμένος, γιατί τέτοια φιλοσοφία δεν υπάρχει. Οι Έλληνες δεν είχαν την έμφυτη ικανότητα που είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη της φιλοσοφίας. Την ελληνική φιλοσοφία δεν την επινόησαν οι Έλληνες αλλά οι Μαύροι της Βόρειας Αφρικής, δηλαδή οι Αιγύπτιοι». Ο James αντιπαρέρχεται τον σκόπελο της έλλειψης οιωνδήποτε αποδεικτικών στοιχείων με την υιοθέτηση της άποψης ότι υφίσταται μία λευκή ευρωπαϊκή συνωμοσία από την αρχαιότητα έως και σήμερα, για να συγκαλύψει την προσφορά της μαύρης φυλής στον πολιτισμό. Τα επιχειρήματα αυτά επανεμφανίστηκαν αναπλασμένα στα τέλη της δεκαετίας του ’80 προκαλώντας πολλές συζητήσεις και εγείροντας για πρώτη φορά την αντίδραση αρκετών καταξιωμένων επιστημόνων. Αυτό συνέβη με ένα ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο βιβλίο, τη Μαύρη Αθηνά. Η μαύρη Αθηνά και η παραχάραξη της ιστορίαςΟ ίδιος ο τίτλος του βιβλίου είναι προκλητικός: Μαύρη Αθηνά: Οι αφροασιατικές ρίζες του κλασικού πολιτισμού (Black Athena: The Afroasiatic Roots of Classical Civilization –ο πρώτος τόμος εκδόθηκε το 1987, ο δεύτερος το 1991). H Αθηνά, σύμβολο του ελληνικού κόσμου, της σοφίας και του πολιτισμού, ήταν, σύμφωνα με το βιβλίο αυτό, μαύρη. Συγγραφέας του βιβλίου είναι ο Martin Bernal (γεν. 1937), Άγγλος εβραϊκής καταγωγής. Στην πραγματικότητα ο Bernal είναι σινολόγος, μελετητής του πολιτισμού της Κίνας και των γειτονικών της λαών. Όπως αναφέρει ο ίδιος στον πρόλογο του πρώτου τόμου (Η κατασκευή της αρχαίας Ελλάδας 1785-1985 - The Fabrication of Ancient Greece-1987) η όλη ενασχόλησή του με το θέμα της καταγωγής του αρχαιοελληνικού πολιτισμού ήταν αποτέλεσμα μίας προσωπικής κρίσης, που τον οδήγησε στην προσέγγιση των εβραϊκών του ριζών και της ταυτότητάς του. Κατά την αναζήτησή του αυτή εξέτασε τις επαφές μεταξύ των Ελλήνων και των σημιτικών λαών και κατέληξε σε ορισμένα συμπεράσματα που η ιστορική, αρχαιολογική και γλωσσολογική επιστήμη ουδέποτε έχει επικυρώσει. Ο Bernal θεωρεί ότι το 25% του λεξιλογίου της ελληνικής γλώσσας είναι σημιτικής καταγωγής, το 25% είναι αιγυπτιακής καταγωγής, επιτρέπει δε ένα ποσοστό 40-50% να έχει ινδοευρωπαϊκή προέλευση. Βασική πεποίθησή του είναι ότι ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός έχει διαμορφωθεί από τον πολιτισμό της Αιγύπτου κατά κύριο λόγο και δευτερευόντως από τους Χαναανίτες και τους Φοίνικες. O Bernal διακρίνει δύο γενικές κατηγορίες ερμηνείας για την καταγωγή του ελληνικού πολιτισμού. Πρόκειται για το Αρχαίο Πρότυπο (Ancient Model) και το Άρειο Πρότυπο (Aryan Model) (η ορολογία είναι του Bernal). Το Άρειο Πρότυπο είναι νεότερο, θεμελιώθηκε τον 19ο αιώνα - κυρίως από Γερμανούς μελετητές - και εν πολλοίς συνεχίζει να ισχύει έως και σήμερα. Πρόκειται για τη θεωρία της ινδοευρωπαϊκής καταγωγής των ελληνικών φύλων, τα οποία ήλθαν στην Ελλάδα την Εποχή του Χαλκού ή νωρίτερα (υπάρχουν ενδιαφέρουσες παραλλαγές της θεωρίας σχετικά με την αρχική κοινή κοιτίδα των Ινδοευρωπαίων). Το Αρχαίο Πρότυπο, που κατά τον Bernal συμμερίζονταν οι ίδιοι οι αρχαίοι Έλληνες θέλει τους προγόνους των Ελλήνων να ζουν ως παθητικά στοιχεία σε κοινωνίες απλές και πρωτόγονες. Η ανάπτυξη του πολιτισμού οφείλεται σε Αιγυπτίους και Σημίτες επήλυδες που κατέκτησαν τον χώρο του Αιγαίου προκαλώντας την πολιτισμική έκρηξη του ελληνικού κόσμου. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό οι μύθοι για την έλευση του Κάδμου ερμηνεύονται ως αιγυπτιακο-σημιτικός εποικισμός της Βοιωτίας και συνακόλουθη ίδρυση της Θήβας από ανατολικά στοιχεία, ενώ η παράδοση για τον Δαναό που ήλθε στο Άργος από την Αίγυπτο αφορά αντιστοίχως εισαγωγή αιγυπτιακού πληθυσμού στην Πελοπόννησο. Ο Bernal θεωρεί ότι συνέβη εισβολή των σημιτικής καταγωγής Υξώς στον αιγαιακό χώρο την περίοδο 1700-1600 π.Χ. Οι Υξώς, αν και σημιτικής καταγωγής διέδωσαν τον αιγυπτιακό πολιτισμό στην Ελλάδα. Ο Bernal ξεπερνά την αντινομία αυτή χρησιμοποιώντας μία ιστορική αναλογία για να εδραιώσει το επιχείρημά του. Κατά τη διαδικασία εξάπλωσης και εδαφικής επέκτασης ενός νομαδικού πληθυσμού, αυτός ο πληθυσμός μεταδίδει τον πολιτισμό των χωρών που έχει κατακτήσει. Τον 4ο και 5ο αιώνα μ.Χ. η έλευση των Ούννων στη Δυτική Ευρώπη είχε ως αποτέλεσμα να μεταδοθούν τα γοτθικά πολιτιστικά στοιχεία, όχι τα μογγολικά. Επίσης η εισβολή των Νορμανδών το 1066 στην Αγγλία μετέφερε τη γαλλική κουλτούρα στην Αγγλία, όχι αυτήν των Βίκινγκς, που ήταν η καταγωγή των Νορμανδών. Κάτι παρόμοιο συνέβη με τους Υξώς, οι οποίοι μετέδωσαν τις αιγυπτιακές πολιτιστικές πρακτικές. Εδώ ο Bernal φαίνεται να ξεχνά ότι οι Αιγύπτιοι μισούσαν τους Υξώς ως εισβολείς καταπιεστές, ότι οι Υξώς ήταν Σημίτες με άλλο πολιτισμό και ότι μεταξύ των δύο ομάδων υπήρχε έντονη αντιπαράθεση που οδήγησε στην οριστική εκδίωξη των Υξώς από την Αίγυπτο. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ελληνικού πολιτισμού προέρχονται έτσι από τη μαζική επίδραση που ήταν αποτέλεσμα αυτής της εισβολής αφρικανο-σημιτικών ομάδων. Το γεγονός αυτό θεωρείται ότι διασώθηκε στις παραδόσεις των Ελλήνων για ήρωες από την Ανατολή και την Αίγυπτο, στη διήγηση του Πλάτωνα στον Τίμαιο για την αρχαία αιγυπτιακή σοφία, καθώς και στα ονόματα των θεών που είναι αιγυπτιακής προέλευσης τα περισσότερα. Πώς όμως η υποτιθέμενη ιστορική αυτή πραγματικότητα, που οι ίδιοι οι αρχαίοι Έλληνες παραδέχονταν, παραβλέφθηκε; Υπήρξε ελλιπής επιστημονική έρευνα και άγνοια ή σκόπιμη αποσιώπηση και παραποίηση στοιχείων; Ο Bernal πιστεύει το δεύτερο. Εδώ υπεισέρχεται το Άρειο Πρότυπο για την καταγωγή του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Η διαμόρφωση του Άρειου Προτύπου τον 19ο αιώνα απέρριψε τη σημιτική και αιγυπτιακή συμβολή στον σχηματισμό του ελληνικού κόσμου, για λόγους ρατσιστικούς και αντισημιτικούς. Οι Γερμανοί φιλέλληνες λόγιοι που καθιέρωσαν με τις μελέτες τους την ινδοευρωπαϊκή θεωρία απέκλεισαν οιανδήποτε ανατολική ανάμειξη, διότι κατά τον Bernal κινούνταν από κίνητρα ρατσιστικά και ευρωκεντρικά. Αναπτύσσοντας περαιτέρω αυτήν τη θέση ο Bernal καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «ο φιλελληνισμός είχε πάντοτε αριανιστικές και ρατσιστικές διασυνδέσεις» (Black Athena vol. I, 291). Φθάνει, μάλιστα, στο σημείο να καταλογίσει στους Ευρωπαίους λογίους του 19ου αιώνα ρατσιστική προκατάληψη κατά των Τούρκων, όσον αφορά την ελληνική Επανάσταση, αφού υπερασπίζονταν τους Έλληνες -μία κατά Bernal ιδεατή ευρωπαϊκή ομάδα- απέναντι στους Ασιάτες Τούρκους. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η Μαύρη Αθηνά έτυχε διθυράμβων στην Τουρκία από τους εκεί ιστορικούς και μία φιλική βιβλιοκριτική φιλοξενείται και στην επίσημη ιστοσελίδα του Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών (www. mfa.gov.tr/grupa/percept, άρθρο του Orhan Kologlou). Η συνειδητή υποτίμηση και απαξίωση των ανατολικών πολιτισμών έχει επιφέρει κατά τον Bernal αλλοίωση των ιστορικών στοιχείων. Σκοπός του δίτομου έως τώρα βιβλίου είναι, πάντως, όπως αναφέρει ο ίδιος ο συγγραφέας «να μειώσει την ευρωπαϊκή πολιτιστική αλαζονεία» (Time magazine, 23/7/1991). Πρόκειται, συνεπώς, για έργο με σαφείς ιδεολογικές καταβολές αλλά και συνειδητούς πολιτικούς σκοπούς. Η πρώτη δυναμική απάντηση στις ιστορικές θεωρίες του αφροκεντρισμού ήλθε από τη Mary Lefkowitz, Καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Wellesley College της Μασσαχουσέττης. Με μία σειρά δημοσιευμάτων, άρθρων, κριτικών και απαντήσεων, στον αμερικανικό και ευρωπαϊκό τύπο, καθώς και στο Internet, η Lefkowitz αναίρεσε με άρτια δομημένα επιχειρήματα τις θέσεις των αφροκεντριστών και του Bernal για την καταγωγή του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Η Lefkowitz εξέδωσε, μάλιστα, το 1996 δύο βιβλία για το όλο ζήτημα. Το πρώτο (Not Out of Africa: How Afrocentrism Became an Excuse to Teach Myth as History, Basic Books 1996) είναι μία δική της αναλυτική επισκόπηση και κριτική εξέταση των διαφόρων τοποθετήσεων των αφροκεντριστών συγγραφέων και ταυτόχρονα μία ιστορική τεκμηρίωση των πραγματικών δεδομένων. Το δεύτερο έργο (Black Athena Revisited, The University of North Carolina Press 1996) φέρει την επιστημονική επιμέλεια της Lefkowitz και του Guy MacLean Rogers και περιλαμβάνει πολυάριθμες επιστημονικές εργασίες από μελετητές διαφόρων αρχαιογνωστικών ειδικοτήτων, αρχαιολόγους, ιστορικούς, γλωσσολόγους, ανθρωπολόγους. Τα άρθρα του τόμου αυτού εξετάζουν τους διάφορους ισχυρισμούς της Μαύρης Αθηνάς, απορρίπτοντάς τους έναν-έναν. Ο αντίκτυπος των δύο αυτών έργων υπήρξε καταλυτικός για τη συζήτηση του αφροκεντρισμού στην Αμερική. Οι μελέτες αυτές κατέδειξαν την κενότητα των επιχειρημάτων των αφροκεντριστών και του Bernal και ουσιαστικά ξεκαθάρισαν το θέμα από ακαδημαϊκής πλευράς. Παρόλα αυτά οι αφροκεντριστές επανέρχονται μετά την αρχική υποχώρηση. Το 1999 εκδόθηκε το βιβλίο ενός Αμερικανού δημοσιογράφου, του Richard Poe με τον τίτλο Μαύρος σπινθήρας, Λευκή φωτιά (Black Spark, White Fire), υπονοώντας τη θεμελιώδη συμβολή των αφρικανικών πολιτισμών στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Ο Poe θεωρεί ότι η αρχαία Ελλάδα είχε δεχτεί τον εκτεταμένο αποικισμό αφρικανικών ομάδων, οι οποίες και έδωσαν την ώθηση της πολιτιστικής δημιουργίας. Στα τέλη δε του 2001 ο Martin Bernal επανήλθε με τον συλλογικό τόμο Black Athena Writes Back (Duke University Press), όπου προσπαθεί να αναιρέσει τις τοποθετήσεις των διαφόρων επιστημόνων του τόμου Black Athena Revisited και να αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον για τον αφροκεντρισμό και τις θεωρίες του, που είχαν γνωρίσει ύφεση την τελευταία πενταετία. Ερμηνεία της καταγωγής του αφροκεντρισμούΟι ιστορικές θέσεις του αφροκεντρισμού αναπτύχθηκαν ως αντίδραση σε δύο βασικούς παράγοντες: την περιθωριακή θέση του μαύρου πληθυσμού στην αμερικανική κοινωνία επί δεκαετίες και στην απουσία ενός λαμπρού καταγεγραμμένου ιστορικού παρελθόντος. Αυτό που πραγματικά επιχειρεί ο αφροκεντρισμός είναι να οικειοποιηθεί με πλάγιο τρόπο τη δόξα του ελληνικού πολιτισμού. Είναι σύνηθες στον τομέα της ιστοριογραφίας, λαοί και πληθυσμιακές ομάδες που δεν διαθέτουν ένα πεδίο ιστορικών αναφορών, όπου θα μπορούσαν να ανατρέχουν για να επιβεβαιώσουν τη συλλογική τους αυτοπεποίθηση, να υποκαθιστούν την ιστορική αυτή έλλειψη με την προβολή των δικών τους δομημένων ταυτοτήτων σε άλλες συλλογικότητες, αναγνωρισμένες για την πολιτιστική τους προσφορά, όπως ο Ελληνισμός. Στην περίπτωσή μας η αφροαμερικανική κοινότητα έχει ένα εγγενές μειονέκτημα: είναι ιστορικά μετέωρη, καθώς η παρουσία της στην Αμερική ήταν αποτέλεσμα μίας παράπλευρης εμπορικής δραστηριότητας των λευκών Ευρωπαίων και των Αράβων της Δυτικής Αφρικής, του δουλεμπορίου. Ειδικότερα, οι ιστορικές και αρχαιολογικές θεωρίες των αφροκεντριστών και του Bernal αντιστρέφουν, συνειδητά ή ασυνείδητα, το ερμηνευτικό σχήμα της πολιτιστικής διάχυσης (diffusionism) από ένα ανώτερο κέντρο. Το σχήμα αυτό οι αφροκεντριστές επίσημα το απορρίπτουν ως ιδεολογικό προϊόν της λευκής αποικιοκρατίας και του επιστημονικού αντισημιτισμού. Τοποθετούν την αρχαία Αίγυπτο στο κέντρο του σχήματός τους, καθώς ο αιγυπτιακός πολιτισμός υπήρξε πράγματι μία υψηλής αξίας δημιουργία. Δεν αναφέρονται συχνά οι αφροκεντριστές συγγραφείς, τουλάχιστον οι σωφρονέστεροι από αυτούς, σε ιθαγενείς αφρικανικούς πολιτισμούς, όπως αυτούς στο Μαλί ή στη Ροδεσία λ.χ., διότι απλούστατα η απουσία λαμπρών ιστορικών καταλοίπων δεν τους διευκολύνει να αναπτύξουν τη θεωρία τους για την αφρικανική προέλευση του πολιτισμού. Αντιθέτως οι προσπάθειές τους επικεντρώνονται στην οικειοποίηση της αρχαίας Αιγύπτου, η οποία είναι και το πραγματικό κλειδί στην όλη συζήτηση του αφροκεντρισμού. Ήταν μαύροι οι αρχαίοι Αιγύπτιοι; Η όλη συζήτηση για το αν οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήταν μαύροι ξεκινά μάλλον από μία σύγχυση ή από μία λανθασμένη ανάγνωση της φυσικής και πολιτισμικής γεωγραφίας. Η Αίγυπτος ανήκει από γεωγραφικής απόψεως στην ήπειρο της Αφρικής, όχι όμως και από πολιτισμικής απόψεως. Δεν υπάρχει άλλωστε ενιαίος αφρικανικός πολιτισμός αλλά τοπικές εκδηλώσεις. Ολόκληρη η περιοχή της Βόρειας Αφρικής πάνω από την έρημο της Σαχάρας είχε πολιτισμική συνάφεια με τον μεσογειακό κόσμο και πολύ λιγότερο με την Δυτική και Κεντρική Αφρική. Πριν από την εξέταση της φυλετικής ιδιοσυστασίας των αρχαίων Αιγυπτίων, θα πρέπει να διευκρινίσουμε ότι η έννοια “μαύρος” σήμερα δεν ταυτίζεται απόλυτα με την άποψη των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων. Ως λαοί λευκοί θα αποκαλούσαν “μαύρο”, “σκουρόχρωμο” ή “έγχρωμο” οποιονδήποτε κάτοικο της Μέσης Ανατολής ή της Βόρειας Αφρικής με σκοτεινότερη απόχρωση. Σε κάθε περίπτωση οι Έλληνες διέκριναν μεταξύ των Αιγυπτίων και των Αιθιόπων (= άνθρωποι με μελανή όψη). Η σημερινή ορολογία εννοεί ως μαύρους τους Νέγρους (από το λατινικό niger), οι οποίοι ιστορικά προέρχονται από υποσαχάριες περιοχές. Ήδη από την περίοδο του Αρχαίου Βασιλείου (3100-2270 π.Χ.) οι μαύροι κατοικούσαν αρκετά μακριά από την Αίγυπτο, στην περιοχή της Νουβίας (σημερινό Σουδάν). Οι Νούβιοι ήταν όντως μαύρος πληθυσμός και ως τέτοιοι απεικονίζονται στην αιγυπτιακή τέχνη. Οι ίδιοι οι Αιγύπτιοι απεικονίζονται διαφορετικοί από τους Νούβιους και σε αντιδιαστολή προς αυτούς. Η επιστήμη της φυσικής ανθρωπολογίας θεωρεί τους αρχαίους Αιγυπτίους φύλο μεσογειακής προέλευσης, στο οποίο εμφανιζόταν μάλιστα σημαντικό ποσοστό γενετικής συγγένειας με τα λευκά ινδοευρωπαϊκά έθνη (Loring Brace στον συλλογικό τόμο Black Athena Revisited, The University of North Carolina Press, Chapel Hill and London 1996 και John Baker, Race, Oxford University Press 1974). Υπήρχε μεταξύ του αιγυπτιακού πληθυσμού και ένα σημαντικό ποσοστό με λευκά ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά. Τα αρχαία αιγυπτιακά μνημεία μας παρέχουν αρκετές σχετικές ενδείξεις. Σε μία τοιχογραφία από την περίοδο του Αρχαίου Βασιλείου περιγράφεται η κόρη του Φαραώ Χέοπα, η βασίλισσα Hetep-Heres Β’, να έχει απαλά χαρακτηριστικά και ξανθά μαλλιά. Υπάρχουν δεκάδες ταριχευμένα σώματα, οι γνωστές μούμιες, που διασώζουν τα μεσογειακά ανθρωπολογικά χαρακτηριστικά. Μούμιες επιφανών προσώπων, όπως αυτή του Φαραώ Σέτι Α’ (1306-1290 π.Χ.) έχουν περιγραφεί από τους ειδικούς ως μεσογειακού τύπου. Πολύ γνωστή είναι η περίπτωση του ταριχευμένου σώματος του Φαραώ Ραμσή Β’ (εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Καΐρου). Η μούμια αυτή έχει κόκκινα μαλλιά και ανθρωπολογικό τύπο όμοιο με ευρήματα στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν τα διασωθέντα ανθρωπολογικά κατάλοιπα των περισσοτέρων Φαραώ, ιδίως των παλαιοτέρων φάσεων. Διαφοροποίηση στο ανθρωπολογικό υλικό και στην απόδοση των χαρακτηριστικών παρατηρείται με την ανάρρηση στον θρόνο της ξενόφερτης δυναστείας των Νουβίων ηγεμόνων. Τον 8ο αιώνα π.Χ. το αιγυπτιακό κράτος δέχτηκε εισβολή από τους Νουβίους, οι οποίοι εγκαθίδρυσαν την 25η Δυναστεία (746-655 π.Χ.), με πρώτο βασιλέα τον Takhara. Οι Αιγύπτιοι είχαν συνείδηση ότι είναι διαφορετικός πληθυσμός από τους μαύρους νότιους γείτονές τους. Αυτό φαίνεται από τις ιερογλυφικές επιγραφές που περιγράφουν τους Νούβιους. H κατάκτηση της Νουβίας από τους Αιγυπτίους ολοκληρώθηκε το 1840 π.Χ. από τον Φαραώ Σέσωστρι Γ’. Ο Σέσωστρις κατασκεύασε εντυπωσιακά οχυρά στη Νουβία και στα όριά της με την Αίγυπτο για να υπερασπιστεί το βασίλειό του από πιθανή επίθεση των μαύρων Νουβίων. Η αναθηματική στήλη στο Semneh, που ανήγειρε ο Φαραώ αναφέρει σχετικά: «Το νότιο σύνορο κατασκευάστηκε το όγδοο έτος από τον μεγαλοπρεπή βασιλιά της Άνω και της Κάτω Αιγύπτου, τον Σέσωστρι Γ’, για να εμποδίσει κάθε μαύρο που θα προσπαθούσε να περάσει, από τα νερά ή από την ξηρά, με πλοίο ή με οποιοδήποτε κοπάδι των μαύρων. Εκτός από τους μαύρους που έρχεται για εμπόριο στο Iken ή έρχεται με άδεια». Μία άλλη πηγή, η στήλη του Sihathor, θησαυροφύλακα, από τη 12η Δυναστεία αναφέρει: «Έφθασα στη Νουβία, τη χώρα των μαύρων […] υποχρέωσα τους Νούβιους ηγεμόνες να πλύνουν χρυσάφι για μένα» (James H. Breasted, History of Egypt, London 1909, 69). Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήταν μεσογειακής καταγωγής, οι Νούβιοι μαύροι, όπως καταδεικνύουν τα ιστορικά δεδομένα. Ο μαύρος κλασικός φιλόλογος Frank Snowden παρακινεί τους αφροκεντριστές συγγραφείς να μελετήσουν τους Νουβίους ως πρώτο μαύρο πολιτισμό και όχι τους αρχαίους Αιγυπτίους που ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Ο Bernal θεωρεί ότι ο Σωκράτης ήταν αφρικανικής καταγωγής. Ως αποδεικτικά στοιχεία επικαλείται τις αναφορές των μαθητών του Πλάτωνα και Ξενοφώντα ότι έμοιαζε με Σειληνό ή Σάτυρο. Επίσης ορισμένες προτομές που φιλοτεχνήθηκαν μετά τον θάνατο του Σωκράτη τον απεικονίζουν με μύτη πλακουτσωτή, πλατιά ρουθούνια και μεγάλο στόμα, όλα ενδείξεις ότι ήταν μαύρος σύμφωνα με τον Bernal. Στην πραγματικότητα οι αρχαίοι γλύπτες απλώς αναπαρήγαγαν τις ειρωνικές παρατηρήσεις και τα περίεργα σχόλια που κυκλοφορούσαν τότε για έναν άνθρωπο που με τις ιδέες του και τον τρόπο ζωής του τραβούσε τη γενική προσοχή. Άλλωστε οι αρχαίοι Έλληνες απέδιδαν με πλακουτσωτή μύτη τόσο τους Αιθίοπες όσο και τους Σκύθες, που κατοικούσαν στη Νότια Ρωσία. Αν ο Σωκράτης ή κάποιος πρόγονός του είχε έστω σκουρόχρωμο δέρμα, αυτό οπωσδήποτε δεν θα είχε διαφύγει της προσοχής των συγχρόνων του, πόσο μάλλον των σοφιστών ή του κωμικού Αριστοφάνη, που τον σατίριζε ανελέητα. Όσον αφορά το ερώτημα για τον ανθρωπολογικό τύπο της βασίλισσας Κλεοπάτρας, ας αναφερθεί ότι σε όλες τις γνωστές απεικονίσεις, γλυπτά και νομίσματα, η Κλεοπάτρα φέρει ξεκάθαρα μεσογειακά χαρακτηριστικά. Η δυναστεία των Πτολεμαίων στην Αίγυπτο είχε ακολουθήσει την τακτική της ενδογαμίας, ο δε ελληνικός πληθυσμός διατηρούσε αποστάσεις από τους Αιγυπτίους κατοίκους. Οι αφροκεντριστές παραβλέπουν συνειδητά ότι η δυναστεία των Πτολεμαίων ήταν ηγεμόνες ελληνικής καταγωγής όχι Αιγύπτιοι. Η παρανόηση για την Κλεοπάτρα προήλθε μάλλον από την επιλεκτική ανάγνωση ενός έργου του Shakespeare, του Αντώνιος και Κλεοπάτρα. Ο Άγγλος ποιητής αποκαλεί την Κλεοπάτρα μελαψή (tawny) και μαύρη (black). Όμως, με τα επίθετα αυτά δεν αναφέρεται στην καταγωγή της. Ο Shakespeare είχε βασιστεί στον Αντώνιο του Πλουτάρχου και γνώριζε ότι η Κλεοπάτρα ανήκε στην ελληνική δυναστεία: «Πολύ καλή είναι και άξια βασίλισσα / βασιλογέννητη απ’ αράδα βασιλιάδες» (V. ii 326-27, μτφ. Βασίλη Ρώτα). Το επίθετο μαύρη που της αποδίδει σχετίζεται με το ότι σε ένα μεταφορικό σχήμα η Κλεοπάτρα είχε για εραστή της τον Ήλιο, όσο έλειπε ο Αντώνιος. ΣυμπεράσματαO αφροκεντρισμός, ως ιδεολογική και πολιτική συνιστώσα, έχει συγκεκριμένη καταγωγή και σκοπιμότητα. Στη σημερινή του μορφή δεν είναι παρά ένα υποπροϊόν της πολυπολιτισμικότητας και της πολιτικής ορθότητας. Τα ρεύματα αυτά τείνουν να καταργήσουν την ίδια την αντικειμενικότητα, την επίκληση των αποδεικτικών στοιχείων και την ορθολογική θεμελίωση των δεδομένων. Το παρελθόν σχετικοποιείται, καθίσταται εύχρηστο εργαλείο για όσους επιδιώκουν να διαμορφώσουν μία συγκεκριμένη εικόνα της ιστορίας, ώστε να ικανοποιήσουν ιδιοτελείς πολιτικές επιδιώξεις.

Επιλεγμένη Βιβλιογραφία

1. Bernal M., Black Athena vol. I: The Fabrication of Ancient Greece 1785 - 1985, Free Association Books, London 1987

2. Bernal M., Black Athena vol. II: The Archaeological and Documentary Evidence, Free Association Books, London 1991

3. Bernal M., Cadmean Letters: The Transmission of the Alphabet in the Aegean Before 1400 BC, Eisenbraus, Winona Lake 1990

4. Bernal M., ‘Ελλάδα, αρία ή μεσογειακή ;’, Αρχαιολογία 27 (1988): 6-10

5. Diop C. A., Precolonial Black Africa, Lawrence Hill, New York 1987

6. Fraser P. M., Ptolemaic Alexandria, Clarendon Press, Oxford 1972

7. James G., Stolen Legacy, Philosophical Library, New York 1954

8. Jochannan Y. A. A. ben, African Origins of the Major Western Religions, Black Classic Press, Baltimore 1991 [1970]

9. Jochannan Y. A. A. ben, Africa, Mother of Western Civilization, Black Classic Press, Baltimore 1988² [1971]

10. Κωτούλας Ι., ‘Οι μύθοι του αφροκεντρισμού’, Ιστορικά Θέματα τ. 6: 4/2002, 24-41

11. Κωτούλας Ι., ‘Κριτική στην Μαύρη Αθηνά’, Άνθρωπος τ. 13 (1991 - 1997): 557-59, Ανθρωπολογική Εταιρεία Ελλάδος, Αθήνα 1997

12. Lefkowitz M., ‘Afrocentrists Wage War on Ancient Greeks’, Wall Street Journal (4/7/1993) : A14

13. Lefkowitz M., Not Out of Africa: How Afrocentrism Became An Excuse to Teach Myth as History, Basic Books, London 1996

14. Lefkowitz M. and MacLean Rogers G., (eds.), Black Athena Revisited, The University of North Carolina Press, Chapel Hill and London 1996

15. Miller J., (ed.), Alternatives to Afrocentrism, Center for the New American Community, Washington D.C. 1994

16. Montellano O. de, ‘Melanin, Afrocentricity and Pseudoscience’, Yearbook of Physical Anthropology 36 (1993): 33- 58

17. Μπαμπινιώτης Γ., Το χρώμα της Αθηνάς, Το Βήμα 21/6/1998, Νέες Εποχές β1, β3

18. Παπαγγελής Θ. Δ., Η λατρεία της μαύρης Ελλάδας, Το Βήμα 14/6/1998 β1, β4

19. Ποιοι πολεμούν την αρχαία Ελλάδα, Το Βήμα 11/9/1999 β2, β3

20. Πουλιανός A., Η προέλευση των Ελλήνων, Ανθρωπολογική Εταιρεία Ελλάδος, Αθήνα 1988

21. Schlesinger A. M. Jr., The Disuniting of America, W.W. Norton, New York 1992

22. Snowden F. M., Blacks in Antiquity, Harvard University Press, Massachusetts 1970

23. Yurco F., ‘Were the Ancient Egyptians Black or White?’, Biblical Archaeological Review 15, 5 (1989): 24-29, 58

© 2005 Ιωάννης Κωτούλας Παραπομπή στη δημοσίευση: Κωτούλας, Ι., " Ο αφροκεντρισμός και η παραποίηση της ελληνικής ιστορίας", στο Archive, 21.03.2005 {http://www.archive.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=132}